Działania niepożądane
Tiotropium

Działania niepożądane tiotropium

Bromek tiotropiowy jest substancją czynną o działaniu przeciwcholinergicznym, stosowaną głównie w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Wiele z obserwowanych działań niepożądanych związanych jest z tym właśnie mechanizmem działania. Profil bezpieczeństwa został ustalony na podstawie analizy danych pochodzących z 28 badań klinicznych kontrolowanych placebo, obejmujących 9647 pacjentów przyjmujących tiotropium, z okresem leczenia od czterech tygodni do czterech lat.¹²

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym tiotropium jest suchość błony śluzowej jamy ustnej, która wystąpiła u około 4% pacjentów stosujących tę substancję. W analizowanych badaniach klinicznych, suchość błony śluzowej jamy ustnej była przyczyną przerwania leczenia u 18 z 9647 pacjentów przyjmujących tiotropium (0,2%).³⁴

Poważne działania niepożądane

Do ciężkich działań niepożądanych związanych z przeciwcholinergicznym działaniem tiotropium należą:⁵⁶

• Jaskra
• Zaparcia
• Niedrożność jelit, w tym porażenna niedrożność jelit
• Zatrzymanie moczu

⁷

Czynniki wpływające na profil bezpieczeństwa

Częstość występowania objawów związanych z przeciwcholinergicznym działaniem produktu może zwiększać się wraz z wiekiem pacjenta. Należy więc zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tiotropium u pacjentów w podeszłym wieku.⁸⁹

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych tiotropium według układów i narządów oraz częstości występowania. Częstości zostały określone według następującej konwencji:<sup data-drug="Acopair" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania została określona na podstawie następującej konwencji: Bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (10

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

<sup data-drug="Gartior" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (11

¹²¹³

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z układem oddechowym

Tiotropium, jako lek podawany drogą wziewną, może powodować różnorodne działania niepożądane dotyczące układu oddechowego. Najczęściej obserwuje się zapalenie gardła, dysfonię (zaburzenia głosu) oraz kaszel, które występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Rzadziej mogą wystąpić poważniejsze problemy, takie jak skurcz oskrzeli, krwawienie z nosa, zapalenie krtani czy zapalenie zatok.¹⁴

Na szczególną uwagę zasługuje możliwość wystąpienia odruchowego skurczu oskrzeli, który charakteryzuje się nagłym nasileniem świszczącego oddechu i dusznością po podaniu leku. Jest to stan wymagający natychmiastowej interwencji – należy zastosować szybko działające leki rozszerzające oskrzela, przerwać stosowanie tiotropium i rozważyć zmianę leczenia.¹⁵

Działania niepożądane dotyczące jamy ustnej i przewodu pokarmowego

Działania niepożądane dotyczące jamy ustnej i przewodu pokarmowego są bezpośrednio związane z przeciwcholinergicznym działaniem tiotropium. Najczęściej występującym objawem jest suchość błony śluzowej jamy ustnej (około 4% pacjentów). Może to przyczyniać się do rozwoju próchnicy zębów, której częstość występowania nie została dokładnie określona.¹⁶

Niezbyt często obserwuje się chorobę refluksową przełyku, zaparcia oraz kandydozę jamy ustnej i gardła. Szczególnie niebezpiecznym, choć rzadkim, powikłaniem może być niedrożność jelit, w tym porażenna niedrożność jelit, która stanowi stan zagrażający życiu i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁷

Działania niepożądane okulistyczne

Tiotropium może powodować niewyraźne widzenie (niezbyt często), a także, rzadziej, jaskrę i zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Te ostatnie są poważnymi działaniami niepożądanymi wymagającymi regularnej kontroli okulistycznej, szczególnie u pacjentów ze skłonnością do jaskry.¹⁸

Działania niepożądane kardiologiczne

W zakresie układu sercowo-naczyniowego, tiotropium może niezbyt często powodować migotanie przedsionków. Rzadziej obserwuje się częstoskurcz nadkomorowy, tachykardię oraz kołatanie serca. Pacjenci z zaburzeniami rytmu serca w wywiadzie powinni być poddani szczególnie uważnej obserwacji podczas leczenia tiotropium.¹⁹²⁰

Działania niepożądane dotyczące układu moczowego

Tiotropium może powodować zaburzenia w oddawaniu moczu. Niezbyt często obserwuje się bolesne lub utrudnione oddawanie moczu oraz zatrzymanie moczu. To ostatnie stanowi poważne działanie niepożądane, szczególnie u mężczyzn z przerostem gruczołu krokowego. Rzadziej mogą występować zakażenia dróg moczowych.²¹

Reakcje nadwrażliwości

U pacjentów stosujących tiotropium mogą wystąpić różne reakcje związane z nadwrażliwością. Niezbyt często obserwuje się wysypkę skórną, a rzadziej pokrzywkę, świąd oraz nadwrażliwość, w tym reakcje natychmiastowe. Rzadko może wystąpić obrzęk naczynioruchowy, natomiast z częstością trudną do określenia – reakcje anafilaktyczne stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia.²²

Należy zaznaczyć, że leki zawierające tiotropium mogą zawierać laktozę jako substancję pomocniczą, co może stanowić ryzyko dla pacjentów z alergią na białka mleka.²³

Zalecenia dotyczące monitorowania bezpieczeństwa i postępowania

Mając na uwadze profil działań niepożądanych tiotropium, zaleca się:²⁴

• Szczególną ostrożność u pacjentów z jaskrą lub predyspozycją do jaskry – regularne kontrole okulistyczne
• Monitorowanie funkcji układu moczowego, zwłaszcza u mężczyzn z przerostem gruczołu krokowego
• Natychmiastowe przerwanie leczenia w przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości lub odruchowego skurczu oskrzeli
• Zwiększoną uwagę u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca w wywiadzie
• Szczególną ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku, u których działania przeciwcholinergiczne mogą być bardziej nasilone

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁵