Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tiotropium

Zastosowanie tiotropium w leczeniu podtrzymującym

Tiotropium jest substancją leczniczą z grupy leków przeciwcholinergicznych, stosowaną w terapii podtrzymującej przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Należy wyraźnie podkreślić, że tiotropium nie powinno być stosowane jako lek doraźny w leczeniu ostrych napadów skurczu oskrzeli. Nie jest to zatem preparat przeznaczony do szybkiego łagodzenia objawów duszności czy jako terapia ratunkowa.^{1 2 3}

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

Po zastosowaniu tiotropium w postaci proszku do inhalacji mogą wystąpić natychmiastowe reakcje nadwrażliwości. Lekarze powinni mieć na uwadze możliwość wystąpienia takich reakcji, szczególnie u pacjentów z wywiadem alergicznym.^{4 5 6}

Warto zwrócić uwagę, że produkty zawierające laktozę jednowodną mogą zawierać niewielkie ilości białek mleka, co może wywoływać reakcje alergiczne u osób uczulonych.^{7 8 9}

Zachowanie ostrożności przy schorzeniach współistniejących

Schorzenia urologiczne i okulistyczne

Ze względu na działanie przeciwcholinergiczne, należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tiotropium u pacjentów z następującymi schorzeniami:^{10 11}

• jaskra z wąskim kątem przesączania
• rozrost gruczołu krokowego
• niedrożność szyi pęcherza moczowego

^{12 13}

Schorzenia układu sercowo-naczyniowego

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tiotropium u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, w tym:<sup data-drug="Acopair" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Tiotropium należy stosować ostrożnie u osób z przebytym niedawno zawałem serca (14 <sup data-drug="Braltus" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Tiotropium należy stosować ostrożnie u osób z przebytym niedawno zawałem serca (15

• przebyty niedawno (w ciągu ostatnich 6 miesięcy) zawał mięśnia sercowego
• niestabilna lub zagrażająca życiu arytmia
• arytmia wymagająca interwencji lub zmiany leczenia w ciągu ostatniego roku
• hospitalizacja z powodu niewydolności serca (klasa NYHA III lub IV) w ciągu ostatniego roku

<sup data-drug="Lungamo" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy zachować ostrożność podczas stosowania tiotropium u pacjentów z przebytym ostatnio (16 <sup data-drug="Srivasso" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy zachować ostrożność podczas stosowania tiotropium u pacjentów z przebytym ostatnio (17

Pacjenci z tymi schorzeniami zostali wykluczeni z badań klinicznych, a antycholinergiczny mechanizm działania tiotropium może wpływać na wymienione stany.<sup data-drug="Ontipria" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy zachować ostrożność podczas stosowania tiotropium u pacjentów z przebytym ostatnio (18 <sup data-drug="Tiotropium Elpen" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy zachować ostrożność podczas stosowania tiotropium u pacjentów z przebytym ostatnio (19

W przypadku stosowania kombinacji tiotropium z olodaterolem (Spiolto Respimat), należy pamiętać, że olodaterol, jako agonista receptorów beta-2 adrenergicznych, może powodować klinicznie istotne działanie na układ sercowo-naczyniowy, przejawiające się zwiększeniem częstości uderzeń serca, wzrostem ciśnienia krwi i/lub innymi objawami.²⁰

Zaburzenia czynności nerek

Ponieważ stężenie tiotropium w osoczu krwi zwiększa się wraz ze zmniejszaniem się czynności nerek, u pacjentów z umiarkowanymi do ciężkich zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny ≤ 50 ml/min), tiotropium należy stosować jedynie wtedy, gdy spodziewana korzyść dla pacjenta przewyższa potencjalne ryzyko.^{21 22}

Brak jest długoterminowego doświadczenia dotyczącego stosowania tiotropium u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, co dodatkowo wymaga zachowania ostrożności w tej grupie pacjentów.^{23 24}

Działania niepożądane i ryzyko związane ze stosowaniem

Skurcz oskrzeli paradoksalny

Leki stosowane wziewnie, w tym tiotropium, mogą powodować skurcz oskrzeli wywołany inhalacją – tzw. paradoksalny skurcz oskrzeli.^{25 26 27}

W przypadku stosowania produktu Braltus, jeśli wystąpi paradoksalny skurcz oskrzeli z natychmiastowym nasileniem świszczącego oddechu i duszności po podaniu, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i podać szybko działające leki rozszerzające oskrzela.²⁸

Dostawanie się leku do oczu

Należy bezwzględnie unikać sytuacji, w której tiotropium dostaje się do oczu podczas inhalacji. Pacjentów należy wyraźnie poinstruować o potencjalnych konsekwencjach takiej sytuacji.^{29 30}

Dostawanie się tiotropium do oczu może powodować następujące objawy:

• wystąpienie lub zaostrzenie objawów jaskry z wąskim kątem przesączania
• ból oka lub dyskomfort
• przemijające niewyraźne widzenie
• widzenie tęczowej obwódki wokół źródła światła
• zmienione widzenie kolorów
• zaczerwienienie oczu wywołane przekrwieniem spojówek
• obrzęk rogówki

^{31 32}

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych objawów, pacjent powinien natychmiast przerwać stosowanie tiotropium i skonsultować się z lekarzem specjalistą.^{33 34}

Suchość jamy ustnej i próchnica

Suchość błony śluzowej jamy ustnej obserwowana w trakcie leczenia tiotropium, jako skutek działania przeciwcholinergicznego, może po dłuższym czasie powodować próchnicę zębów.^{35 36 37 38}

Optymalny schemat dawkowania

Tiotropium nie należy stosować częściej niż raz na dobę. Nieprzestrzeganie zalecanego schematu dawkowania może prowadzić do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych.^{39 40 41 42}

Nietolerancja laktozy

Większość preparatów tiotropium w postaci proszku do inhalacji zawiera laktozę jako substancję pomocniczą. Pacjenci z rzadko występującą, dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować takich produktów.^{43 44}

Zawartość laktozy w poszczególnych preparatach różni się i wynosi:

W większości przypadków taka ilość laktozy nie powoduje problemów u pacjentów z nietolerancją laktozy.^{45 46 47}

Szczególne ostrzeżenia dla leku Spiolto Respimat

Produkt Spiolto Respimat, zawierający kombinację tiotropium z olodaterolem, wymaga dodatkowych środków ostrożności:⁴⁸

• Nie należy stosować w leczeniu astmy – nie przeprowadzono badań skuteczności i bezpieczeństwa w tej grupie pacjentów.
• Olodaterol jako agonista receptorów beta2-adrenergicznych może powodować znaczną hipokaliemię u niektórych pacjentów, co może wiązać się z ryzykiem działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego.
• Przyjmowanie dużych dawek agonistów receptorów beta2-adrenergicznych może powodować wzrost stężenia glukozy w osoczu (hiperglikemię).

⁴⁹

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania Spiolto Respimat u pacjentów planowanych do zabiegów chirurgicznych z użyciem środków anestetycznych zawierających węglowodory halogenowe ze względu na zwiększoną podatność na działania niepożądane ze strony serca.⁵⁰

Nie należy stosować produktu Spiolto Respimat w połączeniu z innymi lekami zawierającymi długo działające leki z grupy agonistów receptorów beta2-adrenergicznych.⁵¹

Spiolto Respimat zawiera chlorek benzalkoniowy, który może powodować świszczący oddech i trudności w oddychaniu, zwłaszcza u pacjentów z astmą.⁵²