Przeciwwskazania stosowania
Tadalafil

Przeciwwskazania stosowania tadalafilu

Tadalafil, jako substancja czynna stosowana głównie w leczeniu zaburzeń erekcji oraz łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, podlega określonym ograniczeniom w stosowaniu. Identyfikacja sytuacji klinicznych, w których należy odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji, ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa farmakoterapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe przeciwwskazania do stosowania tadalafilu.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania tadalafilu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Reakcje alergiczne mogą mieć różne nasilenie, od łagodnych objawów skórnych do poważnych reakcji anafilaktycznych.²³

Jednoczesne stosowanie z azotanami

W badaniach klinicznych jednoznacznie wykazano, że tadalafil nasila hipotensyjne działanie azotanów. Mechanizm tego zjawiska wynika ze skojarzonego działania azotanów i tadalafilu na szlak tlenek azotu/cGMP. Z tego powodu stosowanie tadalafilu jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów przyjmujących organiczne azotany w jakiejkolwiek postaci (np. nitrogliceryna, monoazotan izosorbidu, diazotan izosorbidu).⁴⁵

Pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego

Nie wolno stosować tadalafilu u mężczyzn z chorobami serca, u których aktywność seksualna nie jest wskazana. Lekarze powinni dokładnie ocenić potencjalne ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności serca związanych z aktywnością seksualną u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego.⁶

Stosowanie tadalafilu jest szczególnie przeciwwskazane w następujących grupach pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (grupy te nie były włączone do badań klinicznych):

• Pacjenci, którzy w ciągu ostatnich 90 dni przebyli zawał mięśnia sercowego
• Pacjenci z niestabilną dławicą piersiową lub z bólami dławicowymi występującymi podczas stosunków płciowych
• Pacjenci, u których w ciągu ostatnich 6 miesięcy występowała niewydolność serca co najmniej 2 stopnia według klasyfikacji NYHA (New York Heart Association)
• Pacjenci z niekontrolowanymi arytmiami, niedociśnieniem (<90/50 mm Hg) lub niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym
• Pacjenci, którzy w ciągu ostatnich 6 miesięcy przebyli udar mózgu

⁷

Pacjenci po utracie wzroku w jednym oku

Tadalafil jest przeciwwskazany u pacjentów, którzy utracili wzrok w jednym oku w wyniku nietętniczej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (ang. non-arteritic anterior ischemic optic neuropathy, NAION), niezależnie od tego, czy miało to związek, czy nie miało związku z wcześniejszą ekspozycją na inhibitor PDE5. Przeciwwskazanie to wynika z obserwacji wskazujących na możliwy związek między stosowaniem inhibitorów PDE5 a występowaniem NAION u predysponowanych pacjentów.⁸

Jednoczesne stosowanie z lekami pobudzającymi cyklazę guanylową

Jednoczesne stosowanie inhibitorów PDE5, w tym tadalafilu, i leków pobudzających cyklazę guanylową, takich jak riocyguat, jest przeciwwskazane, ponieważ może prowadzić do objawowego niedociśnienia tętniczego. Kombinacja tych substancji może powodować nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, co stanowi potencjalne zagrożenie dla pacjenta.⁹¹⁰

Szczególne populacje pacjentów wymagające ostrożności

Pacjenci ze schorzeniami sercowo-naczyniowymi

Choć wymienione powyżej stany kardiologiczne stanowią bezwzględne przeciwwskazania, istnieją również sytuacje kliniczne, w których wymagana jest szczególna ostrożność. U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca w stabilnej fazie, którzy nie stosują azotanów, należy dokonać dokładnej oceny ryzyka sercowo-naczyniowego przed przepisaniem tadalafilu.¹¹

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i nerek

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz schyłkową niewydolnością nerek należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu tadalafilu. Choć nie stanowią one bezwzględnych przeciwwskazań, to mogą wymagać modyfikacji dawkowania lub częstszego monitorowania pacjenta podczas terapii.¹²

Interakcje lekowe jako podstawa przeciwwskazań

Azotany i donory tlenku azotu

Jak już wspomniano, jednoczesne stosowanie tadalafilu z azotanami organicznymi w jakiejkolwiek postaci jest bezwzględnie przeciwwskazane. Dotyczy to zarówno leków stosowanych regularnie, jak i przyjmowanych doraźnie. Skojarzone działanie azotanów i tadalafilu na szlak tlenek azotu/cGMP może prowadzić do niebezpiecznego spadku ciśnienia tętniczego.¹³

Do azotanów organicznych, które są przeciwwskazane w skojarzeniu z tadalafilem, należą m.in.:

• Nitrogliceryna podawana podjęzykowo, doustnie, przezskórnie
• Monoazotan izosorbidu
• Diazotan izosorbidu
• Inne preparaty azotanowe stosowane w leczeniu dławicy piersiowej

¹⁴

Leki pobudzające cyklazę guanylową

Jednoczesne stosowanie tadalafilu z lekami pobudzającymi cyklazę guanylową, takimi jak riocyguat, jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia objawowego niedociśnienia tętniczego. Riocyguat jest stosowany w leczeniu nadciśnienia płucnego, a jego mechanizm działania (stymulacja produkcji cGMP) w połączeniu z hamowaniem degradacji cGMP przez tadalafil może prowadzić do nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego.¹⁵

Inne interakcje wymagające uwagi

Przy stosowaniu tadalafilu należy również uwzględnić potencjalne interakcje z:

• Silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir), które mogą znacząco zwiększać stężenie tadalafilu w osoczu
• Lekami przeciwnadciśnieniowymi, które w połączeniu z tadalafilem mogą prowadzić do nasilonego efektu hipotensyjnego
• Alfa-adrenolitykami, które w skojarzeniu z tadalafilem mogą powodować objawowe niedociśnienie

¹⁶

Przeciwwskazania związane z naczyniowo-ocznymi powikłaniami

NAION i ryzyko utraty wzroku

Nietętnicza przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego (NAION) stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania tadalafilu. Jeżeli pacjent przebył epizod NAION w jednym oku, niezależnie od związku z wcześniejszym stosowaniem inhibitorów PDE5, nie powinien stosować tadalafilu ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia tego powikłania w drugim oku.¹⁷

Czynniki ryzyka NAION obejmują:

• Wiek powyżej 50 lat
• Cukrzycę
• Nadciśnienie tętnicze
• Chorobę wieńcową
• Dyslipidemię
• Palenie tytoniu
• Małą średnicę tarczy nerwu wzrokowego (tzw. „crowded disc”)

¹⁸

Przeciwwskazania związane z konkretnymi stanami kardiologicznymi

Niedawny zawał mięśnia sercowego

Tadalafil jest przeciwwskazany u pacjentów, którzy w ciągu ostatnich 90 dni przebyli zawał mięśnia sercowego. W tym okresie po zawale serce jest szczególnie wrażliwe na zmiany hemodynamiczne, a dodatkowe obciążenie związane z aktywnością seksualną oraz działaniem tadalafilu może zwiększać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.¹⁹

Niestabilna dławica piersiowa

Pacjenci z niestabilną dławicą piersiową lub z bólami dławicowymi występującymi podczas stosunków płciowych nie powinni przyjmować tadalafilu. U tych pacjentów ryzyko wystąpienia ostrego zespołu wieńcowego w trakcie aktywności seksualnej jest znacznie zwiększone.²⁰

Niewydolność serca

Tadalafil jest przeciwwskazany u pacjentów, u których w ciągu ostatnich 6 miesięcy występowała niewydolność serca co najmniej 2 stopnia według klasyfikacji NYHA. W niewydolności serca dochodzi do upośledzenia funkcji skurczowej mięśnia sercowego, co może być dodatkowo nasilone przez działanie tadalafilu oraz wysiłek związany z aktywnością seksualną.²¹

Zaburzenia rytmu serca i niedociśnienie

Pacjenci z niekontrolowanymi arytmiami, niedociśnieniem tętniczym (<90/50 mm Hg) lub niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym nie powinni stosować tadalafilu. Lek może nasilać istniejące zaburzenia rytmu oraz powodować dalsze obniżenie ciśnienia tętniczego, co jest szczególnie niebezpieczne u pacjentów z już istniejącym niedociśnieniem.²²

Przebyty udar mózgu

Tadalafil jest przeciwwskazany u pacjentów, którzy w ciągu ostatnich 6 miesięcy przebyli udar mózgu. W tym okresie istnieje zwiększone ryzyko ponownego incydentu naczyniowo-mózgowego, które może być dodatkowo podwyższone przez działanie tadalafilu oraz aktywność seksualną.²³

Przeciwwskazania do stosowania tadalafilu – tabela podsumowująca

Sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu tadalafilu:²⁴

• Stabilna choroba wieńcowa – konieczna jest ocena ryzyka przed włączeniem terapii
• Łagodne lub umiarkowane zaburzenia czynności wątroby – mogą wymagać dostosowania dawki
• Zaburzenia czynności nerek – u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek konieczne może być ograniczenie częstości dawkowania
• Jednoczesne stosowanie z alfa-adrenolitykami – ryzyko objawowego niedociśnienia
• Jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami CYP3A4 – mogą znacząco zwiększać stężenie tadalafilu w osoczu
• Anatomiczne zniekształcenia prącia (np. zwłóknienie ciał jamistych, choroba Peyroniego) – zwiększone ryzyko priapizmu
• Stany predysponujące do priapizmu (np. niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, szpiczak mnogi, białaczka) – zwiększone ryzyko przedłużonych, bolesnych erekcji

²⁵

Podsumowanie zasad odradzania pacjentowi stosowania tadalafilu

Decyzja o odradzeniu pacjentowi stosowania tadalafilu powinna być podjęta na podstawie:²⁶

• Dokładnego wywiadu medycznego, ze szczególnym uwzględnieniem chorób układu sercowo-naczyniowego
• Historii stosowanych leków, zwłaszcza azotanów, riocyguatu i innych preparatów wchodzących w interakcje z tadalafilem
• Oceny ryzyka związanego z aktywnością seksualną u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego
• Wywiadu w kierunku przebytego NAION lub innych poważnych zaburzeń widzenia
• Oceny funkcji wątroby i nerek u pacjentów z zaburzeniami czynności tych narządów

²⁷

W przypadku zidentyfikowania któregokolwiek z bezwzględnych przeciwwskazań, należy kategorycznie odradzić pacjentowi stosowanie tadalafilu i rozważyć alternatywne metody leczenia. W sytuacjach wymagających szczególnej ostrożności, decyzja powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka.²⁸²⁹³⁰