Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sód wodorowęglan

Wpływ sodu wodorowęglanu na płodność, ciążę i laktację

Sód wodorowęglan (Natrii hydrogenocarbonas) jest substancją aktywną znajdującą się w wielu produktach leczniczych stosowanych w leczeniu objawów związanych z nadkwaśnością żołądka i refluksem żołądkowo-przełykowym. Informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji w okresie ciąży, karmienia piersią oraz jej wpływu na płodność mają kluczowe znaczenie dla praktyki klinicznej lekarzy prowadzących pacjentki w wieku rozrodczym.¹

Wpływ na ciążę

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania sodu wodorowęglanu w preparatach leczniczych w okresie ciąży, takich jak Gaviscon duo tab, wskazują na umiarkowaną ilość danych klinicznych (obejmujących od 300 do 1000 ciąż). Wyniki obserwacji nie wykazały, aby substancje czynne zawierające sód wodorowęglan powodowały wady rozwojowe płodu lub wykazywały działanie toksyczne dla płodu i noworodka.²

W przypadku produktu Gaviscon duo tab (zawierającego 106,5 mg sodu wodorowęglanu w jednej tabletce), na podstawie zgromadzonych danych i wcześniejszych doświadczeń klinicznych, preparat może być stosowany w okresie ciąży, jeśli jest to klinicznie uzasadnione. Należy jednak zaznaczyć, że ze względu na obecność węglanu wapnia w produkcie, zaleca się maksymalne ograniczenie czasu trwania leczenia.³

Natomiast w przypadku produktu Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma (zawierającego 84 mg/ml sodu wodorowęglanu), bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży nie zostało jednoznacznie ustalone. Produkt ten powinien być stosowany u kobiet w ciąży wyłącznie w sytuacjach, gdy według oceny lekarza oczekiwane korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko uszkodzenia płodu.⁴

Podobnie, w przypadku preparatu Sal Vichy factitium (zawierającego 498 mg sodu wodorowęglanu w jednej tabletce musującej), stosowanie w ciąży jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.⁵

Wpływ na laktację

Bezpieczeństwo stosowania produktów zawierających sód wodorowęglan w okresie karmienia piersią również różni się w zależności od konkretnego preparatu. W przypadku produktów Gaviscon duo tab oraz Gaviscon duo tab o smaku owoców leśnych, nie wykazano niekorzystnego wpływu substancji czynnych, w tym sodu wodorowęglanu, na noworodki i/lub niemowlęta karmione piersią. Preparaty te mogą być stosowane w okresie laktacji, jeżeli jest to klinicznie uzasadnione.^{6 7}

Należy jednak zachować ostrożność w przypadku produktu Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma, gdyż zaleca się unikanie jego stosowania w czasie karmienia piersią.⁸

W odniesieniu do preparatu Sal Vichy factitium, może on być stosowany podczas karmienia piersią jedynie w przypadkach, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla karmionego dziecka.⁹

Wpływ na płodność

Dostępne dane dotyczące wpływu sodu wodorowęglanu na płodność pochodzą głównie z badań przeprowadzonych dla produktów złożonych, takich jak Gaviscon duo tab i Gaviscon duo tab o smaku owoców leśnych. Przedkliniczne badania na zwierzętach wykazały, że alginian (jedna z substancji czynnych w tych produktach) nie ma negatywnego wpływu na płodność ani reprodukcję rodziców lub potomstwa.^{10 11}

Dane kliniczne dotyczące produktów zawierających sód wodorowęglan nie wskazują, aby miały one wpływ na płodność u ludzi.^{12 13}

Zalecenia dla lekarzy

W praktyce klinicznej, podejmując decyzję o stosowaniu preparatów zawierających sód wodorowęglan u kobiet w okresie ciąży i karmienia piersią, lekarz powinien:^{14 15}

• Przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka, biorąc pod uwagę stan kliniczny pacjentki
• W przypadku preparatów zawierających węglan wapnia (np. Gaviscon duo tab) – zalecać maksymalne ograniczenie czasu trwania leczenia
• Zachować szczególną ostrożność w przypadku preparatów podawanych parenteralnie (Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma)
• Rozważyć alternatywne metody leczenia w przypadku karmienia piersią, zwłaszcza dla preparatów, dla których zaleca się unikanie stosowania w tym okresie

^{16 17}

Produkty zawierające sód wodorowęglan i ich dawkowanie

Informacja o zawartości sodu wodorowęglanu w poszczególnych preparatach jest istotna dla prawidłowego dawkowania, szczególnie u kobiet w ciąży i karmiących piersią.^{18 19 20 21}

Podsumowanie zaleceń klinicznych

Bezpieczeństwo stosowania sodu wodorowęglanu w okresie ciąży i laktacji zależy od postaci farmaceutycznej, dawki oraz pozostałych składników preparatu leczniczego. Decyzja o zastosowaniu produktów zawierających sód wodorowęglan u kobiet w ciąży i karmiących piersią powinna być podejmowana indywidualnie, po przeprowadzeniu analizy stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki, zaawansowania ciąży oraz alternatywnych metod leczenia.^{22 23}

W przypadku produktów doustnych zawierających sód wodorowęglan (takich jak Gaviscon duo tab czy Sal Vichy factitium), dostępne dane kliniczne wskazują na względne bezpieczeństwo ich stosowania w okresie ciąży i laktacji, pod warunkiem zachowania odpowiedniej ostrożności i klinicznego uzasadnienia. Natomiast w przypadku preparatów parenteralnych (Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma), zaleca się szczególną ostrożność i unikanie stosowania w okresie karmienia piersią.^{24 25}

Dane dotyczące wpływu sodu wodorowęglanu na płodność są ograniczone, jednak dostępne wyniki badań nie wskazują na negatywny wpływ na funkcje rozrodcze u ludzi.^{26 27}