Dawkowanie i sposób podawania
Sód wodorowęglan

Dawkowanie i sposób podawania substancji sód wodorowęglan: szczegółowe zalecenia

Sód wodorowęglan (Natrii hydrogenocarbonas) to substancja aktywna wykorzystywana w wielu produktach leczniczych o zróżnicowanym zastosowaniu klinicznym. Dawkowanie oraz sposób podawania tej substancji zależy od postaci farmaceutycznej, wskazań terapeutycznych oraz stanu pacjenta, z uwzględnieniem wieku, masy ciała i funkcji narządów wewnętrznych.¹

Droga podania doustna

W przypadku preparatów doustnych zawierających sód wodorowęglan, dawkowanie jest ściśle określone dla poszczególnych produktów leczniczych i grup wiekowych pacjentów.²

Tabletki do rozgryzania i żucia

W przypadku produktów leczniczych Gaviscon duo tab oraz Gaviscon duo tab o smaku owoców leśnych (zawierających 106,5 mg sodu wodorowęglanu w każdej tabletce) zaleca się następujące dawkowanie:^{3 4}

• Dorośli i młodzież w wieku 12 lat i powyżej: 2-4 tabletki do rozgryzania i żucia po posiłkach i przed snem (maksymalnie cztery razy na dobę)⁵
• Dzieci w wieku poniżej 12 lat: nie zaleca się stosowania⁶
• Osoby w podeszłym wieku: nie ma konieczności modyfikacji dawki⁷
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: nie ma konieczności modyfikacji dawki⁸
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: należy zachować ostrożność u pacjentów wymagających ścisłej diety niskosodowej⁹

Sposób podawania: doustnie, tabletki należy dokładnie przeżuć przed połknięciem.¹⁰

Zalecany maksymalny czas stosowania produktów Gaviscon duo tab bez konsultacji z lekarzem wynosi 7 dni. Jeśli objawy nie ustąpią po tym czasie, należy dokonać oceny stanu klinicznego pacjenta.¹¹

Tabletki musujące

W przypadku produktu Sal Vichy factitium (zawierającego 498,0 mg sodu wodorowęglanu w każdej tabletce musującej) zaleca się:¹²

• Rozpuścić 1 lub 2 tabletki w szklance przegotowanej, ciepłej wody
• Pić 3 razy na dobę przed jedzeniem¹³

Sposób podawania: doustnie po uprzednim rozpuszczeniu tabletki w wodzie.¹⁴

Dla preparatu Sal Vichy factitium brak jest dostępnych danych dotyczących stosowania u dzieci i młodzieży.¹⁵

Droga podania pozajelitowa

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma, zawierający 84 mg/ml sodu wodorowęglanu w postaci roztworu do wstrzykiwań, można podawać kilkoma drogami, w zależności od stanu klinicznego pacjenta i pilności interwencji:¹⁶

• W bezpośredniej iniekcji dożylnej (nierozcieńczony) – wyłącznie ze wskazań życiowych, np. podczas zatrzymania akcji serca¹⁷
• Podskórnie (rzadko) – po rozcieńczeniu i doprowadzeniu roztworu do izotoniczności (np. 1,5% roztwór); należy pamiętać, że stopień wchłaniania jest trudny do przewidzenia¹⁸
• W dożylnym wlewie kroplowym – wyłącznie przez cewnik wprowadzony do żyły, w postaci rozcieńczonej 5% roztworem glukozy w stosunku 1:1, z szybkością 60 kropli/min¹⁹

Dawkowanie przy podaniu pozajelitowym

Dawkowanie Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma należy dostosować do stanu równowagi kwasowo-zasadowej oraz masy ciała pacjenta według następującego wzoru:²⁰

NaHCO₃ (mmol) = niedobór zasad (mmol) × masa ciała × 0,3

Należy pamiętać, że 1 ml roztworu zawiera: 1 mmol Na⁺ i 1 mmol HCO₃⁻ (= 1 mEq wodorowęglanu sodu NaHCO₃).²¹

Dawkowanie Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma dla poszczególnych grup pacjentów przedstawia się następująco:²²

Ważne jest, aby nie dążyć do całkowitego wyrównania deficytu zasad w ciągu 24 godzin terapii, ponieważ może to prowadzić do wystąpienia alkalozy metabolicznej i związanych z nią objawów niepożądanych.²³

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Dawkowanie sodu wodorowęglanu u dzieci i młodzieży wymaga szczególnej uwagi i różni się w zależności od wieku oraz produktu leczniczego:^{24 25}

• Gaviscon duo tab: nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 lat²⁶
• Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma:
  • Niemowlęta i dzieci poniżej 2 lat: wlew kroplowy do 8 mEq/kg mc./dobę (8 ml/kg mc./dobę) z dawką początkową 1 mEq/kg mc. Wymagane rozcieńczenie roztworu.²⁷
  • Starsze dzieci z lżejszymi postaciami kwasicy metabolicznej: 2-5 mEq/kg mc. (2-5 ml/kg mc.) co 4-8 godzin w infuzji dożylnej²⁸
• Sal Vichy factitium: brak dostępnych danych dla dzieci i młodzieży²⁹

Osoby w podeszłym wieku

W przypadku produktów Gaviscon duo tab nie ma konieczności modyfikacji dawki u osób w podeszłym wieku.³⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, szczególnie wymagających ścisłej diety niskosodowej, należy zachować ostrożność przy stosowaniu preparatów zawierających sód wodorowęglan ze względu na zawartość sodu.³¹

Dla porównania, zawartość sodu w poszczególnych produktach wynosi:

• Gaviscon duo tab: 55,936 mg sodu w jednej tabletce³²
• Sal Vichy factitium: 221 mg sodu w jednej tabletce³³
• Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma: 23 mg sodu w 1 ml roztworu³⁴

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

W przypadku produktów Gaviscon duo tab nie ma konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.³⁵

Zalecenia dotyczące czasu stosowania

Czas stosowania preparatów zawierających sód wodorowęglan różni się w zależności od produktu:

• Gaviscon duo tab: maksymalny czas stosowania bez konsultacji z lekarzem wynosi 7 dni. Jeśli objawy nie ustąpią po tym czasie, należy dokonać oceny stanu klinicznego pacjenta.³⁶
• Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma: dawka podtrzymująca powinna być zależna od odpowiedzi terapeutycznej na produkt i wyników badań laboratoryjnych – oceny stanu równowagi kwasowo-zasadowej.³⁷

W przypadku stosowania roztworu do wstrzykiwań Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma u pacjentów z zatrzymaniem akcji serca, należy pamiętać, że produkt nie jest wskazany do rutynowego stosowania w celu podtrzymania akcji serca np. podczas reanimacji.³⁸