Przedawkowanie
Sód wodorowęglan

Przedawkowanie substancji – sód wodorowęglan

Sód wodorowęglan (Natrii hydrogenocarbonas) jest substancją alkaliczną powszechnie stosowaną w różnych preparatach farmaceutycznych. Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do szeregu zaburzeń metabolicznych, których stopień nasilenia zależy od przyjętej dawki oraz indywidualnych cech pacjenta. Niniejszy artykuł szczegółowo opisuje niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem sodu wodorowęglanu oraz charakterystyczne objawy kliniczne towarzyszące temu stanowi.¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie sodu wodorowęglanu manifestuje się przede wszystkim rozwojem alkalozy metabolicznej, która stanowi dominujący mechanizm patofizjologiczny odpowiedzialny za większość objawów klinicznych. W przypadku preparatów zawierających mniejsze dawki sodu wodorowęglanu, jak Gaviscon duo tab, objawy mogą być stosunkowo łagodne i ograniczać się do dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takich jak dyskomfort w jamie brzusznej czy wzdęcia.^{2 3}

W przypadku znacznego przedawkowania, szczególnie preparatów o wysokiej zawartości sodu wodorowęglanu, jak Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma (84 mg/ml), mogą wystąpić poważniejsze następstwa kliniczne związane z rozwojem alkalozy metabolicznej, zaburzeniami elektrolitowymi oraz objawami neurologicznymi.⁴

Warto zaznaczyć, że w przypadku preparatu Sal Vichy factitium, który zawiera 498 mg sodu wodorowęglanu w jednej tabletce musującej, nie odnotowano zgłoszeń przedawkowania.⁵

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Strategia leczenia przedawkowania sodu wodorowęglanu powinna być dostosowana do nasilenia objawów oraz do preparatu, który został przedawkowany. W przypadku łagodnych objawów, jak te występujące po przedawkowaniu preparatów Gaviscon duo tab, zaleca się zastosowanie leczenia objawowego.^{6 7}

W przypadku ciężkiego przedawkowania, zwłaszcza preparatu Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma, postępowanie terapeutyczne jest bardziej złożone i obejmuje następujące interwencje:⁸

• Natychmiastowe przerwanie infuzji preparatu
• Ścisła kontrola objawów alkalozy
• Zapewnienie pacjentowi oddychania zwrotnego z ponownym wdychaniem wydychanego powietrza
• W cięższych przypadkach – zastosowanie 0,9% roztworu chlorku sodu w infuzji dożylnej
• W przypadku hipokaliemii – podanie chlorku potasu
• W przypadku tężyczki, której nie udaje się opanować przy pomocy oddychania zwrotnego – dożylne podanie glukonianu wapnia
• W razie wystąpienia odczynów w miejscu wstrzyknięcia – zastosowanie ciepłego okładu oraz miejscowo lidokainy lub hialuronidazy

⁹

Tabela objawów przedawkowania sodu wodorowęglanu

Uwagi kliniczne

W praktyce klinicznej należy pamiętać, że przedawkowanie sodu wodorowęglanu może prowadzić do różnych konsekwencji w zależności od formy farmaceutycznej, drogi podania oraz ilości przedawkowanego preparatu. Reakcje na przedawkowanie mogą być szczególnie nasilone u pacjentów z zaburzeniami gospodarki kwasowo-zasadowej, niewydolnością nerek lub innymi chorobami współistniejącymi.¹⁰

Postępowanie w przedawkowaniu powinno być zindywidualizowane i ukierunkowane na korekcję zaburzeń metabolicznych oraz łagodzenie objawów klinicznych, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania parametrów życiowych, równowagi kwasowo-zasadowej oraz stężenia elektrolitów.¹¹

Warto podkreślić, że dostępne dane kliniczne dotyczące przedawkowania preparatów zawierających sód wodorowęglan są ograniczone, o czym świadczy brak zgłoszeń przedawkowania niektórych preparatów, jak w przypadku Sal Vichy factitium.¹²