Właściwości farmakokinetyczne
Salmeterol

Właściwości farmakokinetyczne salmeterolu – wprowadzenie

Salmeterol jest długo działającym β2-agonistą stosowanym w leczeniu astmy oskrzelowej i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Jego właściwości farmakokinetyczne charakteryzują się specyficznymi cechami, które wpływają na działanie lecznicze. Należy zaznaczyć, że salmeterol występuje w różnorodnych postaciach farmaceutycznych oraz w połączeniu z flutykazonu propionianem w produktach złożonych takich jak AirFluSal, Asaris, Comboterol, Seretide i inne.^{1 2}

Mechanizm działania i miejsce działania salmeterolu

Salmeterol działa miejscowo w płucach, co stanowi istotną cechę jego profilu farmakokinetycznego. Z tego powodu stężenia salmeterolu w osoczu nie są dobrym wskaźnikiem jego działania terapeutycznego. Efekt leczniczy jest zależny od miejscowego oddziaływania leku na receptory β2-adrenergiczne w drogach oddechowych, a nie od stężeń ogólnoustrojowych.^{3 4}

Trudności metodologiczne w badaniach farmakokinetycznych salmeterolu

Istotnym ograniczeniem w poznaniu dokładnych właściwości farmakokinetycznych salmeterolu są trudności techniczne związane z oznaczaniem bardzo małych stężeń leku w osoczu. Po podaniu wziewnym w dawkach terapeutycznych, stężenia salmeterolu w osoczu wynoszą zazwyczaj około 200 pikogramów/ml lub nawet mniej. Te ekstremalnie niskie wartości stanowią znaczące wyzwanie analityczne, co skutkuje ograniczoną ilością dostępnych danych na temat farmakokinetyki salmeterolu.^{5 6}

Biodostępność i drogi podania salmeterolu

Salmeterol jest podawany najczęściej drogą wziewną, co warunkuje jego specyficzny profil farmakokinetyczny. Główną drogą podania są inhalatory proszkowe (np. Serevent Dysk, Seretide Dysk) lub aerozole inhalacyjne (np. AirFluSal, Seretide, Duexon). Biodostępność salmeterolu po podaniu wziewnym jest trudna do określenia ze względu na wspomniane ograniczenia analityczne, jednak wiadomo, że znacząca część leku osiąga docelowe miejsce działania w płucach.^{7 8}

Wpływ komory inhalacyjnej na farmakokinetykę salmeterolu

Warto zaznaczyć, że stosowanie produktów zawierających salmeterol z komorą inhalacyjną może wpływać na farmakokinetykę leku. Badania wykazały, że ekspozycja ogólnoustrojowa na salmeterol była podobna zarówno przy stosowaniu aerozoli inhalacyjnych zawierających salmeterol i flutykazonu propionian bezpośrednio, jak i z zastosowaniem komory inhalacyjnej, a także przy stosowaniu proszków do inhalacji z tymi substancjami czynnymi.⁹

¹⁰

Farmakokinetyka salmeterolu w populacji pediatrycznej

Przeprowadzono badania farmakokinetyczne salmeterolu w populacji pediatrycznej, szczególnie u dzieci z łagodną astmą. W jednym z badań oceniano wpływ 21-dniowego leczenia produktem zawierającym salmeterol i flutykazonu propionian w różnych postaciach u 31 dzieci w wieku od 4 do 11 lat. Wyniki wykazały, że ekspozycja ogólnoustrojowa na salmeterol była podobna niezależnie od stosowanej postaci farmaceutycznej i wynosiła odpowiednio:

• 126 pg·h/ml (95% CI: 70, 225) dla aerozolu inhalacyjnego
• 103 pg·h/ml (95% CI: 54, 200) dla aerozolu inhalacyjnego z komorą inhalacyjną
• 110 pg·h/ml (95% CI: 55, 219) dla proszku do inhalacji

^{11 12}

Analiza farmakokinetyki w populacji

Analiza farmakokinetyki salmeterolu w populacji, wykorzystująca dane z 9 kontrolowanych badań klinicznych z różnymi urządzeniami inhalacyjnymi, objęła 350 pacjentów z astmą w wieku od 4 do 77 lat (w tym 174 pacjentów w wieku od 4 do 11 lat). Badania te dostarczyły cennych informacji na temat farmakokinetyki salmeterolu w różnych grupach wiekowych.^{13 14}

Farmakokinetyka salmeterolu w różnych typach inhalatorów

Właściwości farmakokinetyczne salmeterolu mogą nieznacznie różnić się w zależności od zastosowanego urządzenia inhalacyjnego. Dostępne są dane dla następujących typów inhalatorów:

• Inhalatory proszkowe (DPI – Dry Powder Inhaler) – Serevent Dysk, Seretide Dysk, Asaris, Salmex, Salflumix Easyhaler, AirFluSal Forspiro
• Inhalatory ciśnieniowe z dozownikiem (pMDI – pressurized Metered Dose Inhaler) – Seretide, AirFluSal, Comboterol, Fluticomb, Flixodil Combo
• Inhalatory kapsułkowe – Pulmoterol

^{15 16}

Farmakokinetyka salmeterolu w produktach złożonych

W przypadku jednoczesnego podawania wziewnego salmeterolu i flutykazonu propionianu w produktach złożonych (takich jak Seretide, AirFluSal, Asaris, i inne), właściwości farmakokinetyczne każdej substancji czynnej są podobne do właściwości farmakokinetycznych obserwowanych podczas podawania tych substancji oddzielnie. Dlatego właściwości farmakokinetyczne można rozpatrywać na podstawie właściwości farmakokinetycznych każdej substancji osobno.^{17 18}

Szczegółowe dane dotyczące biodostępności

Dostępne dane dotyczące biodostępności salmeterolu wskazują, że po podaniu wziewnym większość leku osiąga miejsce docelowe w płucach, gdzie wywiera efekt terapeutyczny. Ze względu na wspomniane wcześniej trudności techniczne w oznaczaniu bardzo niskich stężeń salmeterolu w osoczu, dokładne dane ilościowe dotyczące biodostępności bezwzględnej salmeterolu nie są powszechnie dostępne.¹⁹

Ekspozycja ogólnoustrojowa

W przypadku stosowania komór inhalacyjnych z produktami zawierającymi salmeterol i flutykazonu propionian, przeprowadzono badania, które wykazały możliwość zwiększenia ogólnoustrojowej ekspozycji na salmeterol. W jednym z badań farmakokinetyki po podaniu pojedynczej dawki, w którym komory inhalacyjne przepłukano roztworem detergentu i pozostawiono do wyschnięcia przed zastosowaniem, wykazano możliwość nawet dwukrotnego zwiększenia ogólnoustrojowej ekspozycji na salmeterol i flutykazonu propionian po zastosowaniu produktu z komorą inhalacyjną Volumatic w porównaniu z komorą AeroChamber Plus.²⁰

Na podstawie danych z badań można wywnioskować, że w porównaniu ze stosowaniem produktu AirFluSal bez komory inhalacyjnej, ogólnoustrojowa ekspozycja może zwiększyć się około 3-krotnie po podaniu z użyciem komory inhalacyjnej AeroChamber Plus lub 4-7-krotnie po podaniu z użyciem komory Volumatic.²¹

Podsumowanie właściwości farmakokinetycznych salmeterolu

Salmeterol charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, na który wpływa przede wszystkim jego miejscowe działanie w płucach. Ze względu na bardzo niskie stężenia osiągane w osoczu po podaniu wziewnym (około 200 pikogramów/ml lub mniej), istnieje stosunkowo niewiele danych dotyczących szczegółowych parametrów farmakokinetycznych salmeterolu. Co istotne, stężenie salmeterolu w osoczu nie jest dobrym wskaźnikiem jego działania terapeutycznego, ponieważ efekt leczniczy wynika z miejscowego działania w płucach, a nie z ekspozycji ogólnoustrojowej.^{22 23}

W przypadku stosowania produktów zawierających salmeterol z komorami inhalacyjnymi, ekspozycja ogólnoustrojowa może być zwiększona, co należy wziąć pod uwagę przy dawkowaniu i monitorowaniu działań niepożądanych. Salmeterol wykazuje podobne właściwości farmakokinetyczne zarówno w monoterapii, jak i w przypadku podawania w połączeniu z flutykazonu propionianem w produktach złożonych.^{24 25}