Przedawkowanie
Salmeterol

Przedawkowanie salmeterolu

Salmeterol jest długo działającym beta-2-agonistą stosowanym w leczeniu chorób obturacyjnych dróg oddechowych, w tym astmy oskrzelowej i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Występuje najczęściej w postaci salmeterolu ksynafonianu w preparatach wziewnych, często w połączeniu z kortykosteroidami wziewnymi, takimi jak flutykazonu propionian. Dane kliniczne dotyczące przedawkowania salmeterolu są ograniczone, jednak na podstawie charakterystyk produktów leczniczych możliwe jest szczegółowe przedstawienie objawów i sposobów postępowania w przypadku przedawkowania.¹²

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie salmeterolu prowadzi do objawów typowych dla nadmiernej stymulacji receptorów beta-adrenergicznych. Są to przede wszystkim objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego oraz ośrodkowego układu nerwowego.³

W przypadku przedawkowania salmeterolu, oprócz wymienionych objawów, może występować również hipokaliemia, która stanowi potencjalnie poważne powikłanie. Z tego powodu konieczne jest monitorowanie stężenia potasu w surowicy krwi i ewentualne uzupełnianie jego niedoboru.⁴⁵

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania salmeterolu zalecane jest następujące postępowanie:⁶

• Przerwanie stosowania leku i wdrożenie leczenia wspomagającego⁷
• Monitorowanie parametrów życiowych pacjenta, szczególnie rytmu serca i ciśnienia tętniczego
• Kontrolowanie stężenia potasu w surowicy krwi i w razie potrzeby jego uzupełnianie⁸
• W przypadku przedawkowania beta-2-mimetyku można rozważyć zastosowanie kardioselektywnych leków beta-adrenolitycznych jako odtrutek⁹
• U pacjentów leczonych preparatami łączonymi (salmeterol + kortykosteroid wziewny) należy kontynuować leczenie odpowiednią dawką steroidu wziewnego¹⁰

Warto zaznaczyć, że stosowanie kardioselektywnych beta-adrenolityków jako odtrutek wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z obturacyjnymi chorobami dróg oddechowych, ze względu na ryzyko wywołania skurczu oskrzeli.¹¹¹²

Przedawkowanie w preparatach łączonych

Salmeterol często występuje w preparatach złożonych z flutykazonu propionianem. W przypadku przedawkowania takiego preparatu, mogą wystąpić objawy charakterystyczne dla przedawkowania obu substancji czynnych.¹³

Ostre przedawkowanie flutykazonu propionianu

W przypadku ostrego przedawkowania flutykazonu propionianu może dojść do przemijającego zahamowania czynności kory nadnerczy. Stan ten na ogół nie wymaga intensywnego leczenia, ponieważ czynność kory nadnerczy powraca do normy w ciągu kilku dni. Można to zweryfikować przez oznaczenie stężenia kortyzolu w osoczu.¹⁴¹⁵

Przewlekłe przedawkowanie flutykazonu propionianu

Przy długotrwałym stosowaniu wziewnym większych niż zalecane dawek flutykazonu propionianu należy monitorować rezerwę nadnerczową. Może być konieczne zastosowanie kortykosteroidów do stosowania ogólnego. Po ustabilizowaniu się stanu pacjenta należy kontynuować leczenie kortykosteroidem wziewnym w zalecanej dawce, aby uniknąć zahamowania czynności kory nadnerczy.¹⁶¹⁷

Dalsze postępowanie po przedawkowaniu

W przypadku zarówno ostrego, jak i długotrwałego przedawkowania flutykazonu propionianu, należy kontynuować leczenie preparatem zawierającym salmeterol i flutykazon w dawce zapewniającej kontrolę objawów.¹⁸¹⁹

Postępowanie w przedawkowaniu salmeterolu powinno być dostosowane do wskazań klinicznych lub zaleceń krajowego centrum zatruć, jeżeli są dostępne.²⁰

Podsumowanie objawów przedawkowania salmeterolu

Różnice w przedawkowaniu form inhalacyjnych

Salmeterol występuje w różnych postaciach inhalacyjnych, takich jak aerozol inhalacyjny (np. Pulveril 25 mcg/dawkę, Comboterol 25 mcg/dawkę) czy proszek do inhalacji (np. Asmetic 50 mcg/dawkę, Serevent Dysk 50 mcg/dawkę, Pulmoterol 50 mcg/dawkę).²¹²²

W praktyce klinicznej nie obserwuje się istotnych różnic w obrazie przedawkowania między różnymi postaciami inhalacyjnymi salmeterolu. Objawy i postępowanie pozostają podobne, niezależnie od zastosowanej formy leku.²³²⁴

Istotne jest jednak, że produkty zawierające salmeterol w połączeniu z flutykazonem propionianem (np. AirFluSal, Asaris, Salmex) mogą prowadzić do przedawkowania obu substancji czynnych jednocześnie, co wymaga uwzględnienia możliwych objawów przedawkowania kortykosteroidu wziewnego.²⁵

Wnioski praktyczne

Przedawkowanie salmeterolu, choć rzadkie w praktyce klinicznej, wymaga świadomości objawów i właściwego postępowania. Najczęstszymi objawami są: tachykardia, drżenia, zawroty i ból głowy oraz wzrost ciśnienia skurczowego. Istotnym powikłaniem może być hipokaliemia.²⁶

W przypadku przedawkowania należy przerwać stosowanie leku, monitorować parametry życiowe, kontrolować stężenie potasu i w razie potrzeby rozważyć zastosowanie kardioselektywnych beta-adrenolityków, pamiętając o zachowaniu ostrożności u pacjentów z chorobami obturacyjnymi dróg oddechowych.²⁷

W preparatach złożonych z flutykazonem propionianem należy również zwrócić uwagę na możliwe objawy przedawkowania steroidu wziewnego, w tym na zahamowanie czynności kory nadnerczy.²⁸