Działania niepożądane
Poraktant alfa

Działania niepożądane poraktantu alfa

Poraktant alfa, jako składnik aktywny preparatu Curosurf (80 mg/ml zawiesina do stosowania dotchawiczego i dooskrzelowego), może wywoływać szereg działań niepożądanych, które obserwowano zarówno w trakcie badań klinicznych, jak i w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu. Substancja ta stanowi naturalny surfaktant otrzymywany ze świńskich pęcherzyków płucnych, zawierający głównie fosfolipidy (około 74 mg całej zawartości fosfolipidów w 1 ml zawiesiny) oraz niskocząsteczkowe hydrofobowe proteiny SP-B i SP-C (około 0,9 mg w 1 ml zawiesiny).¹

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane poraktantu alfa zostały sklasyfikowane zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA oraz z określoną częstością występowania. Zastosowano następującą klasyfikację częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 i <1/10), niezbyt często (≥1/1000 i <1/100), rzadko (≥1/10 000 i <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).²

Szczegółowa lista działań niepożądanych

Szczegółowe mechanizmy działań niepożądanych

Podanie poraktantu alfa (Curosurf) może wywołać gwałtowne zmiany hemodynamiczne w organizmie wcześniaka. Szczególnie istotny jest związek między krwotokami wewnątrzczaszkowymi a spadkiem średniego ciśnienia tętniczego krwi oraz szybkim wzrostem maksymalnego ciśnienia parcjalnego tlenu (PaO₂). Z tego powodu zaleca się natychmiastowe dostosowanie parametrów wentylacji po podaniu leku, aby uniknąć wysokich wartości maksymalnych ciśnienia parcjalnego tlenu.³

Przetrwały przewód tętniczy

W badaniach klinicznych zaobserwowano niewielki wzrost częstości występowania przetrwałego przewodu tętniczego u noworodków leczonych preparatem Curosurf. Jest to zjawisko obserwowane również w przypadku stosowania innych egzogennych surfaktantów i wiąże się ze zmianami hemodynamicznymi wywołanymi przez gwałtowne rozprężenie płuc po podaniu surfaktantu.⁴

Immunogenność

Odnotowano powstawanie przeciwciał przeciwko białkom wchodzącym w skład preparatu Curosurf (poraktant alfa), jednakże jak dotąd nie ma dowodów wskazujących na ich znaczenie kliniczne.⁵

Powikłania związane z wcześniaczym rozwojem

Należy pamiętać, że wiele działań niepożądanych obserwowanych po podaniu poraktantu alfa może być również związanych z ogólnym stanem wcześniaków oraz stosowaniem wentylacji mechanicznej. U wcześniaków, pomimo zastosowania intensywnej opieki medycznej, relatywnie często dochodzi do:⁶

• Wylewu krwi do mózgu i niedokrwienia mózgu – rozpoznawanego jako okołokomorowe rozmiękanie istoty białej
• Zaburzeń hemodynamicznych – takich jak przetrwały przewód tętniczy i utrzymujące się krążenie płodowe
• Infekcji – w tym zapalenia płuc i bakteriemii (lub posocznicy)

⁷

Ponadto, u wcześniaków mogą występować:⁸

• Napady drgawek w okresie okołoporodowym
• Zaburzenia obrazu krwi i równowagi elektrolitowej – które mogą nasilać się pod wpływem ciężkich chorób i wentylacji mechanicznej

⁹

Powikłania związane z wentylacją

Należy mieć na uwadze, że u wcześniaków leczonych poraktantem alfa występują również powikłania bezpośrednio związane ze stopniem nasilenia choroby i z zastosowaniem wentylacji mechanicznej, koniecznej do ponownego utlenowania krwi. Do tych powikłań należą:¹⁰

• Odma opłucnowa – gromadzenie się powietrza w jamie opłucnowej
• Rozedma śródmiąższowa płuc – przedostawanie się powietrza do tkanki śródmiąższowej płuc
• Krwotok płucny – krwawienie do miąższu płucnego

¹¹

Powikłania długotrwałej terapii

Długotrwałe stosowanie dużych stężeń tlenu i wentylacja mechaniczna, które mogą być konieczne podczas leczenia z wykorzystaniem poraktantu alfa (Curosurf), mogą być związane z wystąpieniem:¹²

• Dysplazji oskrzelowo-płucnej – przewlekłej choroby płuc u wcześniaków
• Retinopatii wcześniaków – choroby siatkówki oka związanej z nieprawidłowym rozwojem naczyń siatkówki

¹³

Związek bezdechu i sepsy z niedojrzałością

Warto podkreślić, że bezdech lub sepsa występujące po podaniu poraktantu alfa (Curosurf) mogą być wynikiem niedojrzałości noworodka, a nie bezpośrednim działaniem niepożądanym substancji.¹⁴