Właściwości farmakodynamiczne
Poraktant alfa

Właściwości farmakodynamiczne poraktantu alfa

Poraktant alfa jest naturalnym surfaktantem płucnym (czynnikiem powierzchniowo czynnym) pochodzenia świńskiego, stosowanym w terapii substytucyjnej niedoboru endogennego surfaktantu. Substancja ta należy do grupy farmakoterapeutycznej: Inne preparaty stosowane w chorobach układu oddechowego – Surfaktanty płucne (kod ATC: R07 AA 02).¹

Skład i struktura surfaktantu

Poraktant alfa (frakcja fosfolipidów z płuc świni) w produkcie Curosurf zawiera 80 mg substancji czynnej w 1 ml zawiesiny, co odpowiada około 74 mg całej zawartości fosfolipidów i 0,9 mg niskocząsteczkowych hydrofobowych protein.²

Curosurf to naturalny surfaktant otrzymywany ze świńskich pęcherzyków płucnych. W swoim składzie zawiera głównie fosfolipidy, przede wszystkim fosfatydylocholinę (stanowiącą około 70% całej zawartości fosfolipidów) oraz około 1% specyficznych, hydrofobowych, niskocząsteczkowych protein powierzchniowych SP-B i SP-C.³

Mechanizm działania

Płucny surfaktant jest mieszaniną substancji, głównie fosfolipidów i swoistych protein, pokrywających wewnętrzną powierzchnię pęcherzyków płucnych. Jego zasadnicze działanie polega na zmniejszeniu napięcia powierzchniowego w pęcherzykach płucnych, co prowadzi do kilku kluczowych efektów fizjologicznych:⁴

• Stabilizacja pęcherzyków płucnych
• Zapobieganie zapadaniu się pęcherzyków po wydechu
• Umożliwienie prawidłowej wymiany gazowej podczas cyklu oddechowego

⁵

Zdolność poraktantu alfa do zmniejszania napięcia powierzchniowego sprzyja łatwiejszej dystrybucji leku w płucach oraz rozprzestrzenianiu się na powierzchni kontaktu powietrze-płyn w pęcherzykach płucnych.⁶

Zastosowanie w niedoborze surfaktantu

Niedobór surfaktantu płucnego, niezależnie od przyczyny, prowadzi do zespołu ostrej niewydolności oddechowej, który u przedwcześnie urodzonych niemowląt określany jest jako zespół zaburzeń oddychania RDS (Respiratory Distress Syndrome) lub zespół błon szklistych (Hyaline Membrane Disease). RDS stanowi główną przyczynę śmiertelności i zachorowalności wcześniaków oraz jest odpowiedzialny za późniejsze powikłania ze strony układu oddechowego oraz ośrodkowego układu nerwowego.⁷

Curosurf jest produktem służącym do substytucyjnego leczenia niedoboru endogennego surfaktantu, podawanym bezpośrednio do dróg oddechowych.⁸

Badania przedkliniczne poraktantu alfa

Działanie poraktantu alfa, zarówno fizjologiczne jak i terapeutyczne, zostało dokładnie udokumentowane na różnych modelach zwierzęcych.⁹ Poniżej przedstawiono najważniejsze wyniki badań na modelach zwierzęcych:

Modele doświadczalne na królikach

• Niedojrzałe płody królicze – u płodów wydobytych poprzez histerektomię a następnie natychmiast uśmierconych, podanie poraktantu alfa powodowało istotną poprawę w rozprężaniu płuc.¹⁰
• Wcześniaki królicze wentylowane tlenem – po podaniu preparatu Curosurf przez zgłębnik dotchawiczy stwierdzono znaczne zwiększenie objętości oddechowej i podatności płuc w porównaniu ze zwierzętami z grupy kontrolnej.¹¹
• Standaryzowane badanie podatności płuc – podanie produktu Curosurf wcześniakom króliczym (o standaryzowanej pojemności oddechowej około 10 ml/kg masy ciała) zwiększyło podatność płuc do poziomu zbliżonego do występującego u dojrzałych noworodków zwierząt.¹²

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Efektywność kliniczna poraktantu alfa została potwierdzona w różnych badaniach klinicznych, w tym w szczególności w badaniu NINSAPP, które porównywało dwie metody podawania preparatu Curosurf wcześniakom z RDS.¹³

Badanie NINSAPP

W spontanicznym badaniu klinicznym NINSAPP porównano podawanie poraktantu alfa (Curosurf) z użyciem:

• Metody LISA (Less Invasive Surfactant Administration) – mniej inwazyjna metoda podania surfaktantu
• Standardowej metody podania – obejmującej intubację, podanie surfaktantu i wentylację mechaniczną

¹⁴

Badanie przeprowadzono w dwóch grupach wcześniaków z RDS w wieku ciążowym między 23 a 27 tygodniem:

• Grupa wykorzystująca metodę LISA: N=108 pacjentów
• Grupa kontrolna (metoda standardowa): N=105 pacjentów

¹⁵

Wyniki badań klinicznych

Wyniki badania NINSAPP wykazały, że:¹⁶

• W pierwszorzędowym punkcie końcowym metoda LISA była nie gorsza od metody standardowej – oceniano przeżycie bez dysplazji oskrzelowo-płucnej w 36 tygodniu wieku ciążowego
• W drugorzędowych punktach końcowych metoda LISA wykazała przewagę nad metodą standardową:
  • Zwiększała częstość przeżycia bez poważnych powikłań
  • Zmniejszała częstość współchorobowości typowej dla wcześniactwa
• Potrzeba wentylacji mechanicznej – metoda LISA istotnie redukowała konieczność wentylacji mechanicznej u wcześniaków z RDS

¹⁷