Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Poraktant alfa

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania poraktantu alfa

Poraktant alfa (frakcja fosfolipidów z płuc świni), dostępny m.in. w preparacie Curosurf, jest naturalnym surfaktantem stosowanym w leczeniu zespołu zaburzeń oddychania u noworodków. Przed jego zastosowaniem należy wziąć pod uwagę szereg istotnych ostrzeżeń i środków ostrożności, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność terapii.¹

Stabilizacja pacjenta przed podaniem leku

Przed rozpoczęciem terapii poraktantem alfa kluczowe jest upewnienie się, że stan ogólny noworodka jest stabilny. Niezbędne jest odpowiednie wyrównanie parametrów biochemicznych, szczególnie w przypadkach:²

• Kwasicy
• Niedociśnienia tętniczego krwi
• Niedokrwistości
• Hipoglikemii
• Hipotermii

³

Problemy mogące wystąpić podczas podawania leku

Podczas podawania poraktantu alfa mogą wystąpić różne powikłania wymagające natychmiastowej interwencji. W przypadku wystąpienia refluksu należy przerwać podawanie preparatu i w razie konieczności zwiększyć ciśnienie szczytowe wdechowe do momentu całkowitego oczyszczenia rurki intubacyjnej.⁴

Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość zatkania rurki intubacyjnej śluzem, szczególnie u noworodków, u których wentylacja pogarsza się znacząco w trakcie podawania lub bezpośrednio po podaniu leku. Ryzyko to jest zwiększone, gdy przed podaniem leku obserwowano znaczną ilość wydzieliny w płucach. W takich przypadkach odessanie wydzieliny przed podaniem poraktantu alfa może zmniejszyć prawdopodobieństwo zatkania rurki. Jeśli istnieje podejrzenie zatkania rurki, a odessanie wydzieliny nie przynosi rezultatów, należy natychmiast wymienić rurkę intubacyjną.⁵

Zasadniczo nie zaleca się aspiracji wydzieliny tchawicy przez co najmniej 6 godzin od podania leku, z wyjątkiem sytuacji zagrażających życiu.⁶

Monitorowanie funkcji życiowych

W przypadku wystąpienia epizodów bradykardii, niedociśnienia tętniczego lub zmniejszenia saturacji tlenem, należy niezwłocznie przerwać podawanie poraktantu alfa i zastosować odpowiednie postępowanie w celu normalizacji pracy serca. Po uzyskaniu stabilizacji noworodek może być ponownie poddany leczeniu, przy jednoczesnym odpowiednim monitorowaniu jego funkcji życiowych.⁷

Dostosowanie parametrów wentylacji po podaniu leku

Po podaniu poraktantu alfa podatność płuc (rozszerzenie klatki piersiowej) i utlenowanie mogą ulec gwałtownej poprawie, co wymaga szybkiego dostosowania ustawień parametrów respiratora.⁸

Poprawa wymiany gazowej w pęcherzykach płucnych może doprowadzić do gwałtownego wzrostu stężenia tlenu we krwi tętniczej. Aby zapobiec hiperoksji, należy szybko dostosować stężenie wdychanego tlenu. W celu utrzymania odpowiedniej wartości utlenowania krwi, oprócz regularnych badań gazometrycznych, zaleca się także stałe monitorowanie przezskórnie ciśnienia parcjalnego tlenu (PaO₂) lub nasycenia krwi tętniczej tlenem.⁹

W dalszym etapie leczenia można zastosować nCPAP (nasal continuous positive airway pressure), ale jedynie na oddziałach odpowiednio do tego wyposażonych.¹⁰

Monitorowanie infekcji

Noworodki poddane leczeniu surfaktantem należy ściśle kontrolować w kierunku objawów infekcji. Przy pierwszych objawach infekcji należy natychmiast zastosować odpowiednią terapię antybiotykową.¹¹

Brak oczekiwanej odpowiedzi na leczenie

W przypadkach, gdy stosowanie poraktantu alfa nie przynosi poprawy lub w przypadku nagłego nawrotu objawów, przed podaniem kolejnej dawki należy rozważyć możliwość innych powikłań przedwczesnego urodzenia, takich jak:¹²

• Przetrwały przewód tętniczy
• Inne choroby płuc, np. zapalenie płuc

¹³

Szczególne grupy pacjentów

U noworodków urodzonych w długim czasie po pęknięciu błon płodowych (dłuższym niż 3 tygodnie) może występować niedorozwój płuc i mogą one nie reagować optymalnie na podanie surfaktantu.¹⁴

Nie przeprowadzono badań dotyczących stosowania poraktantu alfa u wcześniaków z ciężkim niedociśnieniem tętniczym.¹⁵

Ograniczenia terapii

Podanie surfaktantu ma na celu zmniejszenie stopnia ciężkości RDS (zespołu zaburzeń oddychania), ale nie należy oczekiwać całkowitego wyeliminowania śmiertelności i zachorowalności związanej z przedwczesnym urodzeniem. Ze względu na swoją niedojrzałość wcześniaki mogą być narażone również na inne powikłania.¹⁶

Działania niepożądane związane z podawaniem

Obserwowano chwilowe zahamowanie czynności elektrycznej mózgu po podaniu poraktantu alfa, trwające od 2 do 10 minut. Objawy takie zaobserwowano w jednym tylko badaniu klinicznym i nie ma zgodności co do ich znaczenia klinicznego.¹⁷

Podczas podawania poraktantu alfa z użyciem metody LISA (Less Invasive Surfactant Administration) odnotowano zwiększoną częstość występowania:¹⁸

• Bradykardii
• Bezdechów
• Zmniejszonego wysycenia krwi tlenem

¹⁹

Zdarzenia te na ogół mają krótki czas trwania, nie mają następstw w trakcie podawania produktu oraz są łatwe do opanowania. Jeśli te zdarzenia stają się poważne, należy przerwać leczenie surfaktantem i wdrożyć leczenie powikłań.²⁰

Brak danych klinicznych

Brak jest dostępnych danych dotyczących:²¹

• Skutków zastosowania dawek początkowych innych niż 100 lub 200 mg/kg masy ciała
• Podawania dawek częściej niż co 12 godzin
• Rozpoczęcia podawania poraktantu alfa po upływie więcej niż 15 godzin od rozpoznania RDS

²²