Przeciwwskazania stosowania
Polimyksyna B

Przeciwwskazania stosowania substancji. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Polimyksyna B jest antybiotykiem peptydowym o działaniu bakteriobójczym, często stosowanym w preparatach złożonych. Znajomość przeciwwskazań do stosowania tej substancji jest kluczowa dla bezpiecznej praktyki klinicznej. Substancja ta podlega licznym ograniczeniom w zastosowaniu, które należy uwzględnić przed podjęciem decyzji terapeutycznej.¹

Nadwrażliwość na polimyksynę B

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania polimyksyny B jest nadwrażliwość na tę substancję. Dotyczy to wszystkich produktów leczniczych zawierających tę substancję, niezależnie od postaci farmaceutycznej czy drogi podania. Należy również uwzględnić możliwość nadwrażliwości krzyżowej na inne substancje z grupy polimyksyn.^{2 3}

W przypadku szczepionek, takich jak Imovax Polio czy Tetraxim, nawet śladowe ilości polimyksyny B, które mogą występować jako pozostałość z procesu produkcyjnego, stanowią przeciwwskazanie u osób z nadwrażliwością na tę substancję.^{4 5 6}

Przeciwwskazania w aplikacji ocznej

Stosowanie polimyksyny B w preparatach okulistycznych podlega szczególnym ograniczeniom. Wśród bezwzględnych przeciwwskazań znajdują się:

• Grzybicze zapalenie spojówek
• Choroby wirusowe oczu (opryszczka, ospa wietrzna, wirusowe zapalenie siatkówki lub rogówki)
• Jaskra pierwotna
• Gruźlica oka⁷

W przypadku preparatu Maxitrol, przeciwwskazania obejmują dodatkowo:

• Opryszczkowe zapalenie rogówki
• Kowiankę, ospę wietrzną oraz inne zakażenia wirusowe rogówki lub spojówek
• Choroby grzybicze struktur oka
• Nieleczone zakażenia pasożytnicze oka
• Zakażenia prątkowe oka
• Nieleczone ropne zakażenia oka⁸

Należy również zwrócić uwagę, że niektóre preparaty zawierające polimyksynę B, które nie są dedykowane do stosowania okulistycznego, mają wyraźne przeciwwskazanie do aplikacji do oczu, jak w przypadku preparatów Maxibiotic, Multibiotic, Polibiotic oraz Tribiotic.^{9 10 11 12}

Przeciwwskazania w zastosowaniu skórnym

Polimyksyna B w preparatach dermatologicznych nie powinna być stosowana w następujących przypadkach:

• Na głębokie lub kłute rany
• Na ciężkie oparzenia
• Na duże powierzchnie uszkodzonej skóry
• Na sączące zmiany chorobowe¹³

Powyższe przeciwwskazania wiążą się z ryzykiem wchłonięcia substancji czynnych do krążenia ogólnego i wywoływania ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak ototoksyczność czy nefrotoksyczność.^{14 15}

Dodatkowo, preparaty z polimyksyną B są przeciwwskazane do aplikacji na błony śluzowe.^{16 17 18}

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Stosowanie polimyksyny B w niektórych preparatach dermatologicznych jest przeciwwskazane u dzieci poniżej 12. roku życia. Dotyczy to produktów Maxibiotic, Multibiotic, Polibiotic i Tribiotic.^{19 20 21 22}

Ograniczenie to wynika z ryzyka wystąpienia działań nefrotoksycznych i ototoksycznych, które mogą być szczególnie niebezpieczne w populacji pediatrycznej.^{23 24}

Przeciwwskazania specyficzne związane z zaburzeniami słuchu

Zaburzenia słuchu stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania polimyksyny B w preparatach Maxibiotic i Polibiotic.^{25 26} Jest to związane z możliwym działaniem ototoksycznym tej substancji, szczególnie w przypadku przedostania się jej do krążenia ogólnego.

Przeciwwskazania czasowe i okolicznościowe

W przypadku szczepionek zawierających śladowe ilości polimyksyny B, takich jak Imovax Polio, należy uwzględnić standardowe przejściowe przeciwwskazania dotyczące wszystkich szczepień:

• Gorączka
• Ostra choroba²⁷

W powyższych sytuacjach zaleca się przełożenie szczepienia do czasu ustąpienia objawów.²⁸

Przeciwwskazania w okresie ciąży i karmienia piersią

Warto odnotować, że preparat Multibiotic zawierający polimyksynę B jest przeciwwskazany do stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią.²⁹ Wynika to z potencjalnego ryzyka dla rozwijającego się płodu oraz dziecka karmionego piersią, związanego z możliwym wchłanianiem substancji czynnych i ich ogólnoustrojowym działaniem.

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania polimyksyny B

Stosowanie polimyksyny B jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:

• Nadwrażliwość na polimyksynę B lub inne składniki preparatu^{30 31}
• Grzybicze zapalenie spojówek i inne infekcje grzybicze oka^{32 33}
• Zakażenia wirusowe oka (opryszczka, ospa wietrzna, wirusowe zapalenie siatkówki lub rogówki)^{34 35}
• Jaskra pierwotna³⁶
• Gruźlica oka^{37 38}
• Zaburzenia słuchu^{39 40}
• Aplikacja do oczu (dla preparatów nieokulistycznych)^{41 42 43 44}
• Aplikacja na głębokie lub kłute rany, ciężkie oparzenia^{45 46 47 48}
• Aplikacja na duże powierzchnie uszkodzonej skóry^{49 50 51 52}
• Aplikacja na sączące zmiany chorobowe^{53 54 55 56}
• Stosowanie u dzieci w wieku do 12 lat (dla określonych preparatów dermatologicznych)^{57 58 59 60}
• Aplikacja na błony śluzowe (dla określonych preparatów)^{61 62 63}
• Stosowanie w okresie ciąży i karmienia piersią (dla preparatu Multibiotic)⁶⁴