Przeciwwskazania stosowania
Omega-3-kwasów triglicerydy

Przeciwwskazania do stosowania omega-3-kwasów triglicerydów

Omega-3-kwasy triglicerydy są składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Lipidem (emulsja do infuzji zawierająca 200 mg/ml lipidów, w tym 20,0 g/l omega-3-kwasów triglicerydów). Przy rozważaniu zastosowania preparatów zawierających omega-3-kwasy triglicerydy należy uwzględnić liczne przeciwwskazania, które można podzielić na związane ze składnikami preparatu oraz ogólne przeciwwskazania do żywienia pozajelitowego.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nie należy stosować preparatów zawierających omega-3-kwasy triglicerydy u pacjentów z nadwrażliwością na:²

• Substancję czynną (omega-3-kwasy triglicerydy)
• Jaja
• Ryby (źródło omega-3-kwasów)
• Orzeszki ziemne
• Białko soi (preparat Lipidem zawiera olej sojowy oczyszczony w ilości 80,0 g/l)
• Którakolwiek substancję pomocniczą preparatu

³

Zaburzenia metabolizmu lipidów

Ciężka hiperlipidemia charakteryzująca się hipertriglicerydemią (≥ 1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających omega-3-kwasy triglicerydy. U pacjentów z takimi wartościami triglicerydów podanie emulsji lipidowych może prowadzić do dalszego pogorszenia zaburzeń metabolicznych i zwiększenia ryzyka powikłań.⁴

Zaburzenia krzepnięcia i funkcji wątroby

Przeciwwskazania do stosowania preparatów z omega-3-kwasami triglicerydami obejmują również:⁵

• Ciężką koagulopatię – zaburzenia krzepnięcia mogą być nasilone przez składniki lipidowe preparatu
• Cholestazę wewnątrzwątrobową – zastój żółci w wątrobie uniemożliwia prawidłowy metabolizm lipidów
• Ciężką niewydolność wątroby – upośledzona funkcja wątroby nie pozwala na właściwy metabolizm składników emulsji lipidowych

⁶

Zaburzenia funkcji nerek

Ciężka niewydolność nerek przy braku leczenia nerkozastępczego stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających omega-3-kwasy triglicerydy. Należy zauważyć, że jeśli pacjent jest poddawany leczeniu nerkozastępczemu (dializa, hemofiltracja), możliwe jest rozważenie zastosowania tych preparatów, pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów nerkowych.⁷

Powikłania zakrzepowo-zatorowe i zaburzenia metaboliczne

Preparaty zawierające omega-3-kwasy triglicerydy są przeciwwskazane w następujących stanach:⁸

• Ostre zdarzenia zakrzepowo-zatorowe – ze względu na ryzyko pogorszenia stanu pacjenta
• Zatorowość tłuszczowa – podanie emulsji lipidowej może nasilić objawy
• Kwasica – zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej wymagają wyrównania przed rozpoczęciem żywienia lipidowego

⁹

Ogólne przeciwwskazania do żywienia pozajelitowego

Ponieważ omega-3-kwasy triglicerydy są podawane w ramach żywienia pozajelitowego, należy uwzględnić również ogólne przeciwwskazania do tej formy terapii. Dotyczą one stanów, w których podanie żywienia pozajelitowego może stanowić zagrożenie dla pacjenta lub być nieskuteczne.¹⁰

Niestabilny stan układu krążenia

Niestabilny stan krążenia z zagrożeniem życia, obejmujący stany zapaści i wstrząsu, stanowi przeciwwskazanie do stosowania omega-3-kwasów triglicerydów w żywieniu pozajelitowym. W takich sytuacjach priorytetem jest stabilizacja stanu pacjenta, a obciążenie układu krążenia dodatkowymi płynami może pogorszyć jego stan.¹¹

Ostre incydenty sercowo-naczyniowe i mózgowe

Przeciwwskazaniami do stosowania preparatów z omega-3-kwasami triglicerydami są również:¹²

• Ostra faza zawału mięśnia sercowego – w tym okresie priorytetem jest leczenie kardiologiczne
• Ostra faza udaru mózgu – wymaga stabilizacji stanu neurologicznego pacjenta

¹³

Niestabilne zaburzenia metaboliczne

Preparaty zawierające omega-3-kwasy triglicerydy nie powinny być stosowane u pacjentów z:¹⁴

• Niewyrównaną cukrzycą – podanie emulsji tłuszczowych może pogorszyć kontrolę glikemii
• Ciężką posocznicą – stan zapalny ogólnoustrojowy wpływa na metabolizm lipidów
• Śpiączką o nieznanym pochodzeniu – bez ustalenia przyczyny śpiączki nie należy obciążać organizmu substancjami, które mogą wpłynąć na metabolizm

¹⁵

Zaburzenia utlenowania tkanek

Niedostateczne zaopatrzenie tkanek w tlen jest przeciwwskazaniem do stosowania omega-3-kwasów triglicerydów, ponieważ metabolizm lipidów wymaga odpowiedniego natlenowania. W warunkach hipoksji może dochodzić do nieprawidłowego metabolizmu lipidów i gromadzenia toksycznych metabolitów.¹⁶

Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

Zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej stanowią przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających omega-3-kwasy triglicerydy. Należy pamiętać, że preparat Lipidem zawiera jony sodu (2,6 mmol/l), co może mieć znaczenie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki elektrolitowej. Przed rozpoczęciem żywienia pozajelitowego emulsją lipidową konieczne jest wyrównanie gospodarki wodno-elektrolitowej.^{17 18}

Zaburzenia ze strony układu oddechowego i krążenia

Przeciwwskazania do stosowania preparatów z omega-3-kwasami triglicerydami obejmują również:¹⁹

• Ostry obrzęk płuc – dodatkowe obciążenie płynami może pogorszyć stan pacjenta
• Niewyrównaną niewydolność serca – podanie dodatkowych płynów dożylnie może prowadzić do dekompensacji krążenia

²⁰

Szczególna ostrożność przy zastosowaniu omega-3-kwasów triglicerydów

Warto pamiętać, że emulsje lipidowe zawierające omega-3-kwasy triglicerydy, takie jak Lipidem, mają określony skład i właściwości fizykochemiczne, które mogą wpływać na ich tolerancję. Preparat Lipidem zawiera 200 mg/ml lipidów, w tym omega-3-kwasy triglicerydy (20,0 g/l), triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (100,0 g/l) oraz olej sojowy oczyszczony (80,0 g/l). Preparat charakteryzuje się osmolalnością około 410 mOsm/kg i pH w zakresie 6,0-8,5.²¹

Przy ocenie możliwości zastosowania preparatu zawierającego omega-3-kwasy triglicerydy należy uwzględnić zawartość niezbędnych kwasów tłuszczowych: kwasu linolowego (omega-6) w ilości 38,4-46,4 g/l, kwasu alfa-linolenowego (omega-3) w ilości 4,0-8,8 g/l oraz kwasu eikozapentaenowego i kwasu dokozaheksaenowego (omega-3) w ilości 8,6-17,2 g/l.²²