Właściwości farmakodynamiczne
Oksytocyna

Właściwości farmakodynamiczne oksytocyny

Oksytocyna należy do grupy farmakoterapeutycznej hormonów podwzgórza i przysadki mózgowej oraz ich analogów (kod ATC: H01BB02). Jest syntetycznym odpowiednikiem naturalnego hormonu wydzielanego przez tylny płat przysadki mózgowej.¹

Mechanizm działania

Mięśniówka macicy zawiera receptory specyficzne dla oksytocyny, które należą do grupy receptorów wiążących się z białkiem G. Oksytocyna stymuluje skurcz mięśni gładkich macicy poprzez zwiększenie stężenia wapnia wewnątrzkomórkowego, naśladując w ten sposób skurcze występujące podczas prawidłowego, fizjologicznego porodu oraz przejściowo hamując przepływ krwi w macicy.²

Wpływ na macicę

Oksytocyna stymuluje skurcze macicy, zwiększając zarówno ich częstość jak i siłę podczas porodu. Ponadto przyspiesza inwolucję macicy po porodzie.³ Pod wpływem oksytocyny amplituda oraz czas trwania skurczy macicy zwiększają się, prowadząc do rozszerzenia oraz skrócenia szyjki macicy.⁴

Wrażliwość macicy na oksytocynę zwiększa się wraz z rozwojem ciąży, co jest związane ze wzrostem liczby receptorów oksytocynowych. Maksymalną wrażliwość osiąga w końcowej fazie ciąży.⁵

Przy podawaniu odpowiednich dawek oksytocyny w czasie ciąży, można wywołać stopniowy wzrost kurczliwości macicy – od umiarkowanego zwiększenia szybkości i siły spontanicznej aktywności kurczliwej macicy aż do długotrwałego skurczu tężcowego.⁶

Wpływ na gruczoły piersiowe

Oksytocyna wpływa na komórki mioepitelialne gruczołu sutkowego, łącząc je ze sobą i ułatwiając w ten sposób proces opróżniania piersi.⁷ Powoduje skurcz komórek mięśniowo-nabłonkowych otaczających gruczoły piersiowe, co ułatwia wydzielanie mleka.⁸

Wpływ na układ krwionośny

Oksytocyna powoduje rozszerzenie naczyniowych mięśni gładkich, co prowadzi do zwiększenia nerkowego, wieńcowego i mózgowego przepływu krwi. Przy stosowaniu zalecanych dawek ciśnienie krwi zazwyczaj pozostaje stabilne.⁹

Należy jednak zauważyć, że po podaniu dożylnym bardzo dużych dawek lub po podaniu nierozcieńczonego roztworu może dojść do przejściowego zmniejszenia ciśnienia krwi, a następnie do tachykardii i odruchowego zwiększenia pojemności wyrzutowej serca.¹⁰

Syntetyczna oksytocyna, w przeciwieństwie do preparatów naturalnych, nie zawiera wazopresyny, dlatego przy stosowaniu zalecanych dawek nie podnosi ciśnienia krwi. Ta właściwość pozwala na stosowanie preparatów syntetycznych, takich jak Oxytocin Grindeks, nawet w stanach przedrzucawkowych.¹¹

Działanie antydiuretyczne

W przeciwieństwie do wazopresyny, oksytocyna wykazuje jedynie niewielkie działanie antydiuretyczne. Należy jednak zachować ostrożność, ponieważ przy dożylnym podawaniu oksytocyny w nadmiernej objętości płynów pozbawionych elektrolitów i/lub przy zbyt dużej szybkości podawania może wystąpić zatrucie wodne.¹²