Właściwości farmakokinetyczne
Ofloksacyna

Właściwości farmakokinetyczne ofloksacyny

Ofloksacyna jest substancją z grupy fluorochinolonów, która charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi w zależności od drogi podania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis farmakokinetyki ofloksacyny z uwzględnieniem różnych postaci farmaceutycznych i dróg podania.¹

Właściwości po podaniu ocznym

Wchłanianie i utrzymywanie w filmie łzowym

Po zakropleniu do oka ofloksacyna dobrze utrzymuje się w filmie łzowym. W badaniach z udziałem zdrowych ochotników wykazano, że średnie stężenia ofloksacyny w filmie łzowym mierzone cztery godziny po podaniu miejscowym wynoszą 9,2 μg/g. Ta wartość jest ponad czterokrotnie wyższa niż minimalne stężenie 2 μg/ml, niezbędne do zahamowania wzrostu 90% najczęstszych szczepów bakteryjnych wywołujących infekcje oczne (MIC90) w warunkach in vitro.^{2 3}

Ekspozycja ogólnoustrojowa po podaniu ocznym

Maksymalne stężenie ofloksacyny w surowicy po dziesięciu dniach miejscowego podawania do oka jest około 1000 razy niższe niż wartości obserwowane po standardowych dawkach doustnych. Dzięki tak niskiej ekspozycji ogólnoustrojowej nie zaobserwowano żadnych działań niepożądanych związanych z podawaną miejscowo ofloksacyną.^{4 5}

Dystrybucja w tkankach oka

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że po podaniu miejscowym ofloksacyna jest wykrywana w wielu strukturach oka, takich jak:^{6 7}

• rogówka
• spojówki
• mięśnie oczne
• twardówka
• tęczówka
• ciało rzęskowe
• komora przednia oka

^{8 9}

Istotnym jest fakt, że wielokrotne podawanie ofloksacyny prowadzi do uzyskania stężenia terapeutycznego również w ciele szklistym, co ma znaczenie w leczeniu głębszych zakażeń oka.^{10 11}

Farmakokinetyka po podaniu oflosacyny w postaci maści do oczu

W przypadku stosowania ofloksacyny w postaci maści do oczu (3 mg/g), po jednorazowym podaniu dawki zawartej w 1 cm wyciśniętej maści (co odpowiada 0,12 mg ofloksacyny), stężenia w poszczególnych strukturach oka osiągają następujące wartości:^{12 13}

Po osiągnięciu maksymalnych stężeń, wartości te stopniowo ulegają obniżeniu.¹⁴

Właściwości po podaniu doustnym

Wchłanianie po podaniu doustnym

Po podaniu doustnym ofloksacyna cechuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem, szczególnie gdy lek podawany jest na czczo. Średnie maksymalne stężenie w surowicy krwi po podaniu pojedynczej dawki doustnej wynoszącej 200 mg wynosi 2,5-3 μg/ml i jest osiągane w ciągu 1 godziny od przyjęcia leku.¹⁵

Dystrybucja po podaniu doustnym

Ofloksacyna charakteryzuje się wysoką dystrybucją tkankową po podaniu doustnym. Pozorna objętość dystrybucji wynosi około 120 litrów. Stężenie ofloksacyny w moczu i w miejscu zakażenia dróg moczowych jest znacząco wyższe niż w surowicy – przekracza od 5 do 100-krotnie stężenie w surowicy krwi. Stopień wiązania z białkami osocza jest stosunkowo niski i wynosi około 25%.¹⁶

Wielokrotne podawanie ofloksacyny doustnie nie powoduje znaczącego zwiększenia stężenia w surowicy, a współczynnik kumulacji wynosi około 1,5.¹⁷

Metabolizm

Ofloksacyna charakteryzuje się ograniczonym metabolizmem – jest metabolizowana w mniej niż 5%. Głównymi metabolitami wykrywanymi w moczu są N-demetyloofloksacyna oraz N-tlenek ofloksacyny. Warto zaznaczyć, że desmetylofloksacyna (N-demetyloofloksacyna) wykazuje umiarkowaną aktywność przeciwbakteryjną.^{18 19}

Eliminacja

Ofloksacyna jest eliminowana głównie przez nerki. 80-90% dawki jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Ofloksacyna występuje również w żółci w postaci glukuronianu. Farmakokinetyka ofloksacyny po infuzji dożylnej jest bardzo zbliżona do farmakokinetyki po podaniu doustnym.²⁰

Okres półtrwania ofloksacyny w surowicy w fazie eliminacji wynosi 6-7 godzin i jest liniowy. W przypadku wchłaniania ogólnoustrojowego (po podaniu doustnym), okres półtrwania w fazie eliminacji w osoczu wynosi od 3,5 do 6,7 godzin.^{21 22}

Warto zaznaczyć, że ofloksacyna może gromadzić się w tkankach zawierających melaninę, co może prowadzić do opóźnionego wydalania substancji czynnej z tych tkanek.²³

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U osób z zaburzeniami czynności nerek okres półtrwania ofloksacyny w surowicy jest wydłużony, a klirens całkowity i nerkowy jest zmniejszony proporcjonalnie do klirensu kreatyniny. Należy to uwzględnić podczas ustalania dawkowania w tej grupie pacjentów.²⁴

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku, po podaniu pojedynczej dawki 200 mg ofloksacyny doustnie, obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania leku. Natomiast maksymalne stężenie w surowicy pozostaje niezmienione w porównaniu z młodszymi pacjentami. Te zmiany mogą wynikać z naturalnego obniżenia funkcji nerek związanego z wiekiem.²⁵