Przedawkowanie
Ofloksacyna

Przedawkowanie ofloksacyny

Ofloksacyna to antybiotyk z grupy fluorochinolonów, stosowany zarówno w preparatach ocznych (krople, maści), jak i w postaci doustnej (tabletki). Przedawkowanie tej substancji może mieć różne konsekwencje w zależności od drogi podania, dawki oraz indywidualnych cech pacjenta.¹

Przedawkowanie miejscowe (preparaty oczne)

W przypadku miejscowego przedawkowania ofloksacyny w postaci kropli do oczu (FARMIFLOX, Floxal, Oflodinex, Ofloxacin-POS, Ofloxamed) lub maści ocznej (Floxal, VisioFlox), głównym zalecanym działaniem jest przepłukanie oka wodą, co pozwala na usunięcie nadmiaru substancji aktywnej.^{2 3 4 5 6 7}

Warto podkreślić, że żaden z producentów ofloksacyny w postaci preparatów ocznych nie odnotował przypadków przedawkowania tej substancji przy aplikacji miejscowej.^{8 9 10 11 12 13}

Ryzyko działania systemowego

Pomimo relatywnie niskiego ryzyka przedawkowania przy aplikacji miejscowej, należy pamiętać o możliwości wystąpienia systemowych działań niepożądanych po nieprawidłowym zastosowaniu, przypadkowym przedawkowaniu lub spożyciu preparatów ocznych zawierających ofloksacynę. W takich przypadkach zaleca się wdrożenie leczenia układowego, dostosowanego do występujących objawów.^{14 15 16}

Szczególnie istotnym aspektem monitorowania w przypadku przedawkowania ofloksacyny jest kontrola zapisu EKG ze względu na potencjalne ryzyko wydłużenia odstępu QT, co może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca.^{17 18 19}

Przedawkowanie ogólnoustrojowe (preparaty doustne)

Zdecydowanie poważniejsze konsekwencje mogą wystąpić przy przedawkowaniu ofloksacyny w postaci doustnej, jak w przypadku preparatu Tarivid 200. Ostre przedawkowanie może prowadzić do szeregu objawów, zwłaszcza ze strony ośrodkowego układu nerwowego, układu sercowo-naczyniowego oraz przewodu pokarmowego.²⁰

Objawy przedawkowania ofloksacyny

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Miejscowe przedawkowanie (preparaty oczne)

W przypadku przedawkowania preparatów ocznych zawierających ofloksacynę zaleca się:^{21 22 23}

• Dokładne przepłukanie oka wodą w celu usunięcia nadmiaru substancji czynnej
• Monitorowanie objawów ogólnoustrojowych, jeśli wystąpią
• W przypadku wystąpienia objawów ogólnoustrojowych – wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego

²⁴

Ogólnoustrojowe przedawkowanie (preparaty doustne)

W przypadku ostrego przedawkowania ofloksacyny w postaci doustnej (np. Tarivid 200), postępowanie powinno obejmować:²⁵

• Leczenie objawowe, dostosowane do występujących objawów klinicznych
• Monitorowanie EKG ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT
• W przypadku drgawek – podanie diazepamu
• Stosowanie leków zobojętniających w celu ochrony błony śluzowej żołądka

²⁶

Postępowanie po dużym przedawkowaniu

W przypadku dużego przedawkowania ofloksacyny w postaci doustnej, zaleca się następujące postępowanie:²⁷

1. Płukanie żołądka (w celu usunięcia niewchłoniętej ofloksacyny)
2. Podanie związków adsorbujących i siarczanu sodu (jeśli to możliwe w ciągu pierwszych 30 minut)
3. Zastosowanie leków zobojętniających sok żołądkowy w celu ochrony błony śluzowej żołądka
4. Podanie leków moczopędnych w celu zwiększenia wydalania już wchłoniętej substancji

Warto zaznaczyć, że frakcje ofloksacyny mogą być usuwane z organizmu za pomocą hemodializy, natomiast dializa otrzewnowa i ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa są nieskuteczne w usuwaniu ofloksacyny z organizmu. Nie istnieje specyficzne antidotum dla ofloksacyny.²⁸

Postępowanie w ciężkiej reakcji nadwrażliwości (wstrząs anafilaktyczny)

W przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji nadwrażliwości po przedawkowaniu ofloksacyny, należy natychmiast wdrożyć odpowiednie postępowanie:²⁹

1. Uzyskanie dostępu dożylnego
2. Ułożenie pacjenta w pozycji poziomej, na plecach, z uniesionymi nogami
3. Utrzymanie drożności dróg oddechowych
4. Podawanie tlenu
5. Podanie adrenaliny (epinefryny) dożylnie:
   • Po rozcieńczeniu 1 ml roztworu adrenaliny o stężeniu 1:1000 do 10 ml lub stosując roztwór o stężeniu 1:10000
   • Powolne wstrzyknięcie 1 ml roztworu (= 0,1 mg adrenaliny) z monitorowaniem tętna i ciśnienia krwi
   • W razie potrzeby – powtórzenie podania adrenaliny
6. Zwiększenie objętości krążącej krwi przez dożylne podawanie płynów zwiększających objętość krwi krążącej (roztwór koloidalny, mleczanowy roztwór Ringera)
7. Podanie glikokortykosteroidów dożylnie (np. 250 do 1000 mg metyloprednizolonu, z możliwością powtórzenia)
8. W razie zatrzymania krążenia – resuscytacja zgodnie ze standardowymi procedurami

³⁰

U dzieci konieczna jest modyfikacja dawkowania leków w zależności od masy ciała. Dalsze leczenie powinno być dostosowane do objawów klinicznych.³¹

Wskazówki kliniczne

W praktyce klinicznej należy pamiętać, że:^{32 33}

• W przypadku miejscowego przedawkowania preparatów ocznych, ryzyko poważnych powikłań jest relatywnie niskie, a podstawowym działaniem jest przepłukanie oka wodą
• Przy przedawkowaniu preparatów doustnych zawierających ofloksacynę, najistotniejsze zagrożenia obejmują:
  • Objawy ze strony OUN (splątanie, drgawki)
  • Zaburzenia rytmu serca związane z wydłużeniem odstępu QT
  • Uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego
• W każdym przypadku przedawkowania należy monitorować zapis EKG ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT
• W przypadku ciężkiej reakcji nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe wdrożenie protokołu postępowania przeciwwstrząsowego

^{34 35}