Właściwości farmakodynamiczne
Octoxynol-9

Właściwości farmakodynamiczne octoxynolu-9 w preparatach szczepionkowych

Octoxynol-9 jest substancją pomocniczą stosowaną w procesie wytwarzania szczepionek przeciwgrypowych, w tym szczepionki VaxigripTetra. Jest to niejonowy środek powierzchniowo czynny, który pełni funkcję detergenta w trakcie procesu produkcyjnego szczepionek. Substancja ta może występować w śladowych ilościach w produkcie końcowym, obok innych pozostałości takich jak albumina jaja kurzego, neomycyna czy formaldehyd.¹

Rola octoxynolu-9 w procesie wytwarzania szczepionek

W procesie produkcji szczepionek przeciwgrypowych, takich jak VaxigripTetra, octoxynol-9 pełni kluczową rolę jako detergent używany do rozszczepiania wirionów wirusa grypy. Dzięki swoim właściwościom powierzchniowo czynnym, substancja ta umożliwia rozszczepienie integralnych struktur wirusa, prowadząc do powstania fragmentów wirusowych, które zachowują zdolność wywoływania odpowiedzi immunologicznej, ale pozbawione są właściwości zakaźnych. Octoxynol-9 przyczynia się do uzyskania właściwej postaci antygenu szczepionkowego określanego jako „rozszczepiony wirion”.²

Wpływ na immunogenność preparatu

Choć octoxynol-9 występuje jedynie jako pozostałość procesu produkcyjnego, przyczynia się pośrednio do właściwości farmakodynamicznych szczepionki poprzez udział w przygotowaniu antygenów w odpowiedniej formie. Dzięki zastosowaniu octoxynolu-9 w procesie rozszczepiania wirionów, antygeny powierzchniowe wirusa, szczególnie hemaglutyninę (HA), można uzyskać w formie wywołującej optymalną odpowiedź immunologiczną po podaniu szczepionki.³

Mechanizm działania szczepionki zawierającej octoxynol-9

Szczepionka VaxigripTetra, w której procesie wytwarzania wykorzystuje się octoxynol-9, zapewnia czynne uodpornienie przeciw czterem szczepom wirusa grypy (dwa podtypy A i dwa typy B) zawartym w szczepionce. Mechanizm działania polega na wywołaniu odpowiedzi immunologicznej poprzez wytworzenie przeciwciał przeciw hemaglutyninom wirusowym w okresie od 2 do 3 tygodni po szczepieniu. Przeciwciała te posiadają zdolność neutralizacji wirusów grypy.⁴

Znaczenie przeciwciał anty-HA

Swoiste poziomy mian przeciwciał przeciw hemaglutyninie stwierdzone w teście hamowania hemaglutynacji (ang. hemagglutination-inhibition – HAI) po podaniu inaktywowanych szczepionek przeciw grypie nie korelują bezpośrednio z ochroną przeciw grypie, jednak miana przeciwciał anty-HA są wykorzystywane jako miernik immunogenności szczepionki. W badaniach z udziałem ludzi, miana przeciwciał anty-HA ≥1:40 uznawane są za miana przeciwciał chroniące przed grypą, które stwierdzano u około 50% badanych osób.⁵

Skuteczność szczepionki zawierającej octoxynol-9

W badaniach klinicznych wykazano wysoką skuteczność szczepionki VaxigripTetra, w której procesie wytwarzania stosowano octoxynol-9. Szczególnie istotne wyniki uzyskano w badaniach wśród dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do ukończenia 35. miesiąca życia, gdzie potwierdzono, że szczepionka zapobiega znaczącemu odsetkowi przypadków grypy potwierdzonej laboratoryjnie.⁶

Wyniki badań skuteczności szczepionki

Badania kliniczne wykazały, że skuteczność szczepionki VaxigripTetra w zapobieganiu potwierdzonej laboratoryjnie grypie wywołanej przez jakikolwiek szczep wirusa grypy typu A lub B wynosiła 52,03% (95% CI: 40,24; 61,66), natomiast dla szczepów podobnych do zawartych w szczepionce skuteczność wynosiła 69,33% (95% CI: 51,93; 81,03).⁷

Dodatkowo, analiza uzupełniająca wykazała, że szczepionka zapobiega 56,6% (95% CI: 37,0; 70,5) ciężkich, laboratoryjnie potwierdzonych przypadków grypy wywołanych przez jakikolwiek szczep i 71,7% (95% CI: 43,7; 86,9) ciężkich przypadków wywołanych przez szczepy podobne do zawartych w szczepionce.⁸

Immunogenność szczepionki zawierającej octoxynol-9

Badania immunogenności szczepionki VaxigripTetra przeprowadzono w różnych grupach wiekowych, w tym u dorosłych, osób starszych, kobiet w ciąży oraz dzieci i młodzieży. Wyniki tych badań wykazały, że szczepionka wywołuje istotną odpowiedź immunologiczną wobec wszystkich czterech szczepów wirusa grypy zawartych w szczepionce.⁹

Dorośli i osoby starsze

U dorosłych w wieku od 18 do 60 lat i u osób starszych powyżej 60. roku życia oceniono odpowiedź immunologiczną po podaniu jednej dawki szczepionki. Wyniki badań przedstawiono jako średnią geometryczną mian przeciwciał (GMT), odsetek serokonwersji (SC%) oraz stosunek średniej geometrycznej mian przeciwciał (GMTR).¹⁰

<sup data-drug="VaxigripTetra" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="GMT (Geometric Mean Titer): średnia geometryczna mian przeciwciał; CI (Confidence Interval): przedział ufności (a) N=833 dla grupy osób w wieku od 18 do 60 lat (b) N=832 dla grupy osób w wieku powyżej 60. roku życia (c) SC (Seroconversion) lub istotny wzrost: dla uczestników z mianem przeciwciał przed szczepieniem 11

Kobiety w ciąży i transport przezłożyskowy

W badaniach z udziałem kobiet w ciąży, którym podano szczepionkę VaxigripTetra w drugim lub trzecim trymestrze ciąży, oceniono odpowiedź immunologiczną oraz transport przezłożyskowy przeciwciał. Badania wykazały wyższy poziom przeciwciał w próbce krwi pępowinowej w porównaniu z próbką krwi matczynej, co jest konsekwencją transportu przeciwciał przez łożysko od matki do noworodka.¹²

Dane te są zgodne z obserwowaną bierną ochroną u niemowląt od urodzenia do około 6. miesiąca życia, urodzonych przez kobiety zaszczepione w drugim lub trzecim trymestrze ciąży.¹³

Dzieci i młodzież

Badania immunogenności przeprowadzono również w grupach dzieci i młodzieży:

• U dzieci w wieku od 9 do 17 lat, które otrzymały jedną dawkę szczepionki, odpowiedź immunologiczna wobec wszystkich 4 szczepów była podobna do odpowiedzi wywołanej u dorosłych w wieku od 18 do 60 lat.¹⁴
• U dzieci w wieku od 3 do 8 lat, które otrzymały jedną lub dwie dawki szczepionki w zależności od historii szczepień, odnotowano podobną odpowiedź immunologiczną po otrzymaniu ostatniej dawki danego schematu.¹⁵
• U dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do ukończenia 35. miesiąca życia oceniano immunogenność metodą HAI po podaniu dwóch dawek po 0,5 ml szczepionki.¹⁶

Znaczenie kliniczne octoxynolu-9 w kontekście bezpieczeństwa szczepionek

Octoxynol-9, jako substancja pomocnicza używana w procesie wytwarzania, występuje jedynie w śladowych ilościach w produkcie końcowym. Jest to istotna informacja w kontekście bezpieczeństwa stosowania szczepionki, szczególnie u osób z potencjalnymi reakcjami nadwrażliwości na tę substancję. Informacja o możliwej obecności octoxynolu-9 jako pozostałości procesowej jest zawarta w Charakterystyce Produktu Leczniczego VaxigripTetra.¹⁷

Pozostałości procesowe w szczepionce

Oprócz octoxynolu-9, w produkcie końcowym mogą znajdować się również inne pozostałości procesowe, takie jak albumina jaja kurzego, neomycyna i formaldehyd. Wszystkie te substancje pełnią określone funkcje w procesie wytwarzania, a ich obecność w śladowych ilościach jest niezbędna do uzyskania skutecznej i bezpiecznej szczepionki.¹⁸

Rola octoxynolu-9 w kontekście całościowego działania szczepionki

Octoxynol-9, jako detergent używany w procesie wytwarzania szczepionki VaxigripTetra, odgrywa kluczową rolę w przygotowaniu odpowiedniej postaci antygenu szczepionkowego. Substancja ta umożliwia rozszczepianie wirionów wirusa grypy, co prowadzi do uzyskania fragmentów wirusowych zachowujących immunogenność, ale pozbawionych właściwości zakaźnych. Choć octoxynol-9 występuje jedynie jako pozostałość procesowa w produkcie końcowym, jego zastosowanie w procesie produkcyjnym przyczynia się pośrednio do właściwości farmakodynamicznych szczepionki, zapewniając optymalną odpowiedź immunologiczną po szczepieniu.¹⁹

Szczepionka VaxigripTetra, której proces wytwarzania obejmuje zastosowanie octoxynolu-9, wykazuje wysoką skuteczność w zapobieganiu grypie potwierdzonej laboratoryjnie we wszystkich badanych grupach wiekowych, w tym u dzieci, dorosłych, osób starszych oraz kobiet w ciąży. Badania immunogenności potwierdzają, że szczepionka wywołuje istotną odpowiedź immunologiczną wobec wszystkich czterech szczepów wirusa grypy zawartych w szczepionce.²⁰