Działania niepożądane
Norepinefryna

Działania niepożądane norepinefryny

Stosowanie norepinefryny (noradrenaliny) w praktyce klinicznej wiąże się z szeregiem potencjalnych działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi lekarza prowadzącego terapię. Działania te są konsekwencją silnego wpływu substancji na układ sercowo-naczyniowy oraz inne układy organizmu. Informacje o działaniach niepożądanych pochodzą głównie ze zgłoszeń spontanicznych, co utrudnia precyzyjne określenie częstości ich występowania.¹²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Wśród najczęstszych i najbardziej istotnych klinicznie działań niepożądanych norepinefryny znajdują się zaburzenia dotyczące układu sercowo-naczyniowego. Obserwuje się nadciśnienie tętnicze, któremu może towarzyszyć bradykardia, ból głowy oraz niedokrwienie obwodowe, mogące prowadzić do zgorzeli kończyn.³⁴

Do innych istotnych zaburzeń sercowo-naczyniowych należą:⁵⁶

• Bradykardia – zwolnienie rytmu serca
• Zaburzenia rytmu serca – szczególnie u pacjentów z hipoksją lub hiperkapnią
• Zmiany w elektrokardiogramie
• Tachykardia – przyspieszenie rytmu serca
• Wstrząs kardiogenny
• Kardiomiopatia stresowa
• Kołatanie serca
• Ostra niewydolność serca
• Zwiększenie kurczliwości mięśnia sercowego wynikające z działania beta-adrenergicznego (efekt inotropowy i chronotropowy)

⁷⁸

Zaburzenia rytmu serca występują częściej podczas jednoczesnego stosowania norepinefryny z lekami zwiększającymi wrażliwość mięśnia sercowego.⁹

Powikłania związane z długotrwałym podawaniem

Długotrwałe podawanie norepinefryny jako wazopresora w celu utrzymania ciśnienia krwi bez odpowiedniej wymiany objętości krwi może prowadzić do szeregu poważnych zaburzeń:¹⁰¹¹

• Ciężkie zwężenie naczyń obwodowych i trzewnych
• Zmniejszenie przepływu krwi przez nerki
• Zmniejszenie wytwarzania moczu
• Niedotlenienie tkanek
• Zwiększenie stężenia mleczanu w surowicy (kwasica mleczanowa)
• Zmniejszenie objętości osocza podczas długotrwałego stosowania

¹²¹³

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne

Stosowanie norepinefryny może wywoływać liczne objawy ze strony układu nerwowego:¹⁴¹⁵

• Przemijający ból głowy – często związany z nadciśnieniem
• Lęk
• Bezsenność
• Splątanie
• Osłabienie
• Drżenie
• Stan psychotyczny
• Zawroty głowy
• Niepokój

¹⁶¹⁷

Zaburzenia okulistyczne

Wśród działań niepożądanych norepinefryny dotyczących narządu wzroku szczególnie istotne jest ryzyko ostrej jaskry, która występuje bardzo często u pacjentów z predyspozycjami anatomicznymi w postaci zamykającego się kąta przesączania.¹⁸¹⁹

Zaburzenia układu oddechowego

Norepinefryna może powodować następujące zaburzenia ze strony układu oddechowego:²⁰²¹

• Duszność
• Niewydolność oddechowa lub trudności w oddychaniu
• Zaostrzenie objawów astmy
• Obrzęk płuc – może wystąpić zwłaszcza w przypadku ciężkiego nadciśnienia tętniczego

²²²³

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Z układu pokarmowego najczęściej obserwowane są:²⁴²⁵

• Nudności
• Wymioty
• Utrata łaknienia

²⁶²⁷

Zaburzenia skórne

Norepinefryna może powodować różnorodne reakcje skórne:²⁸

• Bladość skóry
• Bliznowacenie skóry
• Niebieskawe zabarwienie skóry
• Uderzenia gorąca lub zaczerwienienie skóry
• Wysypka skórna
• Pokrzywka lub swędzenie

²⁹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

W zakresie układu moczowego można zaobserwować:³⁰³¹

• Zatrzymanie moczu
• Zmniejszenie ilości wydalanego moczu

³²³³

Zaburzenia metaboliczne i immunologiczne

Stosowanie norepinefryny może również prowadzić do zaburzeń metabolicznych i immunologicznych:³⁴

• Kwasica mleczanowa
• Hiperglikemia
• Reakcje nadwrażliwości
• Anafilaksja

³⁵

Powikłania związane z podawaniem

Szczególną uwagę należy zwrócić na miejscowe reakcje związane z podawaniem norepinefryny:³⁶³⁷

• Wynaczynienie – może prowadzić do miejscowej martwicy tkanek
• Martwica w miejscu wkłucia

³⁸³⁹

Niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem

Przedawkowanie norepinefryny lub podanie standardowych dawek osobom z nadwrażliwością (np. z nadczynnością tarczycy) może prowadzić do ciężkiego nadciśnienia tętniczego z poważnymi objawami:⁴⁰

• Bardzo silny ból głowy
• Światłowstręt
• Kłujący ból za mostkiem
• Bladość
• Intensywne pocenie się
• Wymioty

⁴¹

Ciężkie nadciśnienie tętnicze w konsekwencji może doprowadzić do:⁴²

• Ostrego obrzęku płuc
• Zaburzeń rytmu serca
• Zatrzymania krążenia

⁴³

Grupy pacjentów wymagające szczególnej uwagi

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania norepinefryny u pacjentów z:⁴⁴

• Niewydolnością wątroby
• Ciężkim zaburzeniem czynności nerek
• Chorobą niedokrwienną serca
• Podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym
• Hipoksją lub hiperkapnią – ze względu na zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca

⁴⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych norepinefryny z podziałem na układy i narządy, uwzględniając opis i szacowaną częstość występowania.

* Częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych (głównie zgłoszenia spontaniczne).⁴⁶⁴⁷

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

W trakcie infuzji norepinefryny konieczne jest ścisłe monitorowanie ciśnienia tętniczego i prędkości przepływu, aby zapobiec nadciśnieniu tętniczemu, które może być przyczyną bradykardii, bólu głowy oraz niedokrwienia obwodowego, w tym zgorzeli kończyn.⁴⁸

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁴⁹⁵⁰