Wskazania do stosowania
Mangan

Wskazania do stosowania manganu

Mangan jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym w organizmie człowieka, uczestniczącym w wielu procesach enzymatycznych. Wskazania do jego stosowania różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej, grupy docelowej pacjentów oraz kontekstu klinicznego. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania do stosowania preparatów zawierających mangan.¹

Żywienie pozajelitowe u pacjentów dorosłych

Mangan w postaci manganu(II) chlorku czterowodnego jest składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego stosowanych u pacjentów dorosłych. Podstawowym wskazaniem do stosowania tego pierwiastka jest uzupełnienie żywienia pozajelitowego w celu zaspokojenia podstawowego lub umiarkowanie podwyższonego zapotrzebowania na pierwiastki śladowe.¹ Produkty lecznicze takie jak Addamel N czy Supliven zawierają w swoim składzie mangan w ilości odpowiednio 0,5 μmol/10 ml (Addamel N) oraz 0,10 μmol/ml (Supliven), co pozwala na pokrycie zapotrzebowania organizmu na ten pierwiastek śladowy.²

Nutryelt, inny preparat zawierający mangan w postaci manganu glukonianu, stosowany jest jako składnik żywienia dożylnego w celu pokrycia podstawowego lub umiarkowanie zwiększonego zapotrzebowania na pierwiastki śladowe podczas żywienia pozajelitowego u osób dorosłych. W jednej ampułce (10 ml) zawiera 1,0 μmol manganu, co odpowiada 55 μg tego pierwiastka.³

Tracutil, który zawiera manganu(II) chlorek czterowodny w ilości 197,9 mikrogramów na 1 ml (10 mikromoli na 1 ampułkę, co odpowiada 550 mikrogramom), jest stosowany jako składnik żywienia dożylnego stanowiący źródło pierwiastków śladowych dla dorosłych pacjentów.⁴

Żywienie pozajelitowe u dzieci i noworodków

Mangan jest również składnikiem preparatów przeznaczonych do żywienia pozajelitowego u dzieci i noworodków. Nutryelt Pediatric, zawierający manganu glukonian, jest stosowany jako składnik żywienia dożylnego u wcześniaków, noworodków, niemowląt i dzieci. Jest przeznaczony do pokrycia podstawowego zapotrzebowania na pierwiastki śladowe w tej grupie pacjentów. Jedna ampułka (10 ml) zawiera 0,091 μmol manganu, co odpowiada 5 μg tego pierwiastka.⁵

Peditrace Novum, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, zawiera mangan w ilości 0,0182 mikromola/ml (1,00 mikrogram/ml) i jest wskazany do stosowania jako uzupełnienie podstawowego zapotrzebowania na pierwiastki śladowe u wcześniaków, noworodków urodzonych o czasie, niemowląt, dzieci i młodzieży wymagających żywienia dożylnego.⁶

Żywienie pozajelitowe w specyficznych grupach pacjentów

Pediaven NN2 jest produktem przeznaczonym do żywienia pozajelitowego u noworodków, zarówno urodzonych przedwcześnie, jak i o czasie, od 2. dnia życia do 1. miesiąca życia (wiek skorygowany dla noworodków urodzonych przedwcześnie). Preparat ten zawiera manganu chlorek czterowodny w ilości 5,4 μg (5,0 μg) na 250 ml i jest wskazany do zapewnienia dziennego zapotrzebowania na azot, glukozę, elektrolity, pierwiastki śladowe i płyny.⁷

Pediaven G20 jest wskazany do żywienia pozajelitowego pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparat ten zawiera manganu chlorek czterowodny w ilości 0,36 mg na 1000 ml i jest stosowany u niemowląt, dzieci i młodzieży w stanie stabilnym, szczególnie bez nadmiernych strat przez przewód pokarmowy i bez ciężkiego niedożywienia.⁸

Suplementacja w ciąży i laktacji

Mangan jest również składnikiem preparatów wielowitaminowo-mineralnych przeznaczonych dla kobiet w ciąży i matek karmiących piersią. Preparat elevit PRONATAL, który zawiera mangan w postaci manganu siarczanu jednowodnego (2,52 mg), jest wskazany do stosowania w profilaktyce lub leczeniu następstw zaburzeń związanych z niewłaściwą gospodarką witaminowo-minerałową lub niedoborową dietą u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią.⁹

Dawkowanie manganu w różnych preparatach

Dawkowanie manganu różni się w zależności od preparatu i grupy docelowej pacjentów:

Znaczenie suplementacji manganu

Mangan pełni ważną rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu i jest niezbędnym składnikiem licznych enzymów, w tym dysmutazy ponadtlenkowej, arginazy oraz hydrolazy glikozylowej. Odgrywa istotną rolę w metabolizmie węglowodanów, aminokwasów i cholesterolu, a także bierze udział w procesach syntezy mukopolisacharydów, glukoprotein oraz w tworzeniu tkanki łącznej.³

Niedobór manganu może prowadzić do zaburzeń wzrostu, nieprawidłowości w metabolizmie węglowodanów i lipidów, zaburzeń funkcji rozrodczych oraz nieprawidłowości w strukturze i funkcji tkanki łącznej. W związku z tym, suplementacja manganu jest szczególnie istotna w przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.^{1 5}

Sytuacje kliniczne wskazujące na potrzebę stosowania manganu

• Długotrwałe żywienie pozajelitowe u pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane⁸
• Stan po zabiegach chirurgicznych w obrębie przewodu pokarmowego, uniemożliwiających prawidłowe odżywianie drogą przewodu pokarmowego³
• Choroby zapalne jelit z towarzyszącym zespołem złego wchłaniania²
• Ciężkie oparzenia wymagające długotrwałego żywienia pozajelitowego⁴
• Wcześniactwo i niedojrzałość układu pokarmowego u noworodków wymagających żywienia pozajelitowego⁶
• Ciąża i laktacja z towarzyszącymi zaburzeniami gospodarki witaminowo-mineralnej lub niedoborową dietą⁹

⁹

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Mimo że mangan jest pierwiastkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, jego stosowanie może być przeciwwskazane lub wymagać szczególnej ostrożności w niektórych sytuacjach klinicznych:

• Nadwrażliwość na mangan lub którykolwiek inny składnik preparatu¹
• Ciężka niewydolność wątroby (ze względu na zaburzenia wydalania manganu z żółcią)²
• Cholestaza (stan zastoju żółci, który może prowadzić do kumulacji manganu w organizmie)³
• Niewydolność nerek (może wymagać dostosowania dawki preparatów zawierających mangan)⁴

⁴

Podsumowanie wskazań do stosowania manganu

Mangan jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, którego suplementacja jest wskazana w różnych sytuacjach klinicznych, przede wszystkim jako element żywienia pozajelitowego. Preparaty zawierające mangan dostępne są w formie koncentratów do sporządzania roztworów do infuzji, które można dodawać do roztworów żywienia pozajelitowego, a także w postaci tabletek (jak w przypadku preparatu Elevit Pronatal przeznaczonego dla kobiet w ciąży i matek karmiących).⁹

Dawkowanie manganu powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta, z uwzględnieniem jego wieku, stanu klinicznego oraz potencjalnych przeciwwskazań. W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego zaleca się systematyczne monitorowanie stężenia manganu w surowicy, aby uniknąć zarówno niedoboru, jak i nadmiaru tego pierwiastka.^{1 3}