Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Mangan

Wpływ substancji manganu na płodność, ciążę i laktację

Mangan jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego, w tym kobiet w okresie reprodukcyjnym. Występuje jako składnik wielu preparatów zawierających mikroelementy, stosowanych w żywieniu pozajelitowym lub jako suplementy dla kobiet w ciąży. Lekarze powinni być świadomi zarówno zapotrzebowania na mangan, jak i potencjalnych ograniczeń w jego stosowaniu u kobiet planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią.¹

Zapotrzebowanie na mangan w ciąży

Okres ciąży charakteryzuje się zwiększonym zapotrzebowaniem na pierwiastki śladowe, w tym mangan. Jest to związane z intensywnym rozwojem płodu oraz zmianami fizjologicznymi zachodzącymi w organizmie matki. Badania wykazują, że zapotrzebowanie na pierwiastki śladowe, w tym mangan, u kobiet w okresie ciąży jest nieco zwiększone w porównaniu do kobiet niebędących w ciąży.^{2 3 4}

Mangan jako składnik mikroelementowy występuje w różnych stężeniach w preparatach stosowanych w żywieniu pozajelitowym. Na przykład:

• ADDAMEL N zawiera 99,0 μg manganu(II) chlorku czterowodnego, co odpowiada 0,5 μmol Mn⁵
• Elevit PRONATAL zawiera 2,52 mg manganu siarczanu jednowodnego⁶
• NUTRYELT zawiera 40,52 μg/10 ml manganu glukonanu, co daje 5 μg/10 ml lub 0,5 μg/ml czystego manganu⁷
• NUTRYELT PEDIATRIC zawiera 4,052 μg/ml manganu glukonanu⁸
• Supliven zawiera 19,8 μg/ml manganu(II) chlorku czterowodnego, co odpowiada 0,10 μmol/ml Mn (5,5 μg/ml)⁹
• Tracutil zawiera 197,9 μg/ml manganu(II) chlorku czterowodnego, co daje 10 μmol na 1 ampułkę (550 μg/ampułkę)¹⁰

Wpływ manganu na płodność

Dostępne dane naukowe dotyczące wpływu manganu na płodność są ograniczone. W przypadku większości preparatów zawierających mangan brak jest szczegółowych danych dotyczących jego wpływu na płodność u ludzi.^{11 12 13}

Lekarze powinni brać pod uwagę, że w przypadku suplementacji manganem u pacjentek planujących ciążę, korzystne jest stosowanie zrównoważonych dawek tego pierwiastka, które pokryją fizjologiczne zapotrzebowanie bez ryzyka przedawkowania.

Mangan w okresie ciąży

Informacje na temat stosowania preparatów zawierających mangan u kobiet w ciąży są zróżnicowane w zależności od konkretnego produktu leczniczego:

W przypadku produktu ADDAMEL N, który zawiera mangan, nie prowadzono badań klinicznych oceniających jego wpływ na reprodukcję u zwierząt ani badań klinicznych w okresie ciąży. Nie należy jednak oczekiwać występowania działań niepożądanych podczas stosowania tego produktu u kobiet w ciąży.¹⁴

W przypadku preparatu Elevit PRONATAL, który jest dedykowany kobietom w ciąży i matkom karmiącym piersią, produkt należy przyjmować zgodnie z zalecanym dawkowaniem po konsultacji z lekarzem.¹⁵

Dla produktu NUTRYELT, który również zawiera mangan, brak jest danych dotyczących jego stosowania w okresie ciąży. Z tego powodu produktu tego nie należy stosować podczas ciąży, poza sytuacjami, gdy dokładnie rozważono potrzebę jego podawania i jest to bezwzględnie konieczne.¹⁶

W przypadku preparatu Supliven, mimo braku badań na zwierzętach dotyczących wpływu na reprodukcję, nie należy oczekiwać działań niepożądanych podczas stosowania go u kobiet w ciąży.¹⁷

W przypadku produktu Tracutil brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w okresie ciąży, dlatego produkt ten nie powinien być stosowany w trakcie ciąży, jeśli nie rozważono oczekiwanych korzyści i możliwego ryzyka.¹⁸

Pediaven G20 wymaga dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przez lekarza przed podaniem tego produktu leczniczego kobietom w ciąży.¹⁹

Mangan w okresie karmienia piersią

Mangan, podobnie jak inne pierwiastki śladowe zawarte w preparatach leczniczych, przenika do mleka kobiecego. Informacje dotyczące stosowania produktów zawierających mangan u kobiet karmiących piersią różnią się w zależności od konkretnego preparatu:

W przypadku Elevit PRONATAL, który jest dedykowany również matkom karmiącym piersią, należy pamiętać, że związki mineralne zawarte w tym produkcie (w tym mangan) są wydzielane do mleka matki. Należy to uwzględnić, jeśli dziecko przyjmuje dodatkowo produkty uzupełniające dietę w związki mineralne i witaminy.²⁰

Dla produktu NUTRYELT brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa podawania w okresie laktacji, dlatego produktu tego nie należy stosować podczas karmienia piersią, poza sytuacjami, w których rozważono dany przypadek i jest to bezwzględnie konieczne.²¹

W przypadku produktu Supliven substancje czynne (w tym mangan) przenikają do mleka ludzkiego i stwierdzono ich wpływ na organizm noworodków/dzieci karmionych piersią przez kobiety, które stosowały ten produkt leczniczy. Takie działanie jest jednak uważane za pożądane i spodziewane, ponieważ zapewnia odpowiednią podaż pierwiastków śladowych dziecku karmionemu piersią.²²

W przypadku produktu Tracutil brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w okresie laktacji, dlatego produkt ten nie powinien być stosowany w okresie karmienia piersią, jeśli nie rozważono oczekiwanych korzyści i możliwego ryzyka.²³

Dla produktu Peditrace Novum, który zawiera mangan, brak jest danych dotyczących stosowania u kobiet podczas karmienia piersią, jednak wiadomo, że substancje czynne zawarte w tym produkcie przenikają do mleka ludzkiego.²⁴

W przypadku preparatu Pediaven G20 nie przeprowadzono badań do oceny bezpieczeństwa stosowania u kobiet podczas karmienia piersią. Lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed podaniem tego produktu leczniczego kobiecie podczas karmienia piersią.²⁵

Zawartość manganu w różnych produktach leczniczych

Poniższa tabela przedstawia zawartość manganu w różnych produktach leczniczych stosowanych w żywieniu pozajelitowym i suplementacji:

Wytyczne dla lekarzy dotyczące stosowania manganu u kobiet w ciąży i karmiących piersią

Lekarz, podejmując decyzję o zastosowaniu preparatów zawierających mangan u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, powinien kierować się następującymi zasadami:

1. Należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed podaniem produktu leczniczego zawierającego mangan kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią.²⁶
2. Należy uwzględnić zwiększone zapotrzebowanie na pierwiastki śladowe, w tym mangan, u kobiet w okresie ciąży w porównaniu do kobiet niebędących w ciąży.²⁷
3. W przypadku preparatów, dla których brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży lub podczas karmienia piersią, należy rozważyć zastosowanie tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.²⁸
4. Należy pamiętać, że mangan i inne pierwiastki śladowe przenikają do mleka matki, co może mieć wpływ na dziecko karmione piersią.^{29 30}
5. W przypadku stosowania u kobiet karmiących piersią należy uwzględnić fakt, że dziecko może przyjmować dodatkowo preparaty zawierające mangan.³¹

Zalecenia szczegółowe

W przypadku konkretnych produktów leczniczych zawierających mangan, lekarz powinien przekazać kobiecie w ciąży bądź karmiącej piersią następujące informacje:

• Addamel N: Nie należy oczekiwać występowania działań niepożądanych podczas stosowania u kobiet w ciąży.³²
• Elevit PRONATAL: Produkt jest dedykowany dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Należy go przyjmować zgodnie z zalecanym dawkowaniem po konsultacji z lekarzem.³³
• NUTRYELT: Nie należy stosować podczas ciąży i laktacji, poza sytuacjami, gdy jest to bezwzględnie konieczne i po dokładnym rozważeniu potrzeby podawania.³⁴
• Supliven: Nie należy oczekiwać działań niepożądanych podczas stosowania u kobiet w ciąży. Przenikanie substancji czynnych do mleka matki jest pożądane i spodziewane.³⁵
• Tracutil: Nie powinien być stosowany w trakcie ciąży i w okresie karmienia piersią, jeśli nie rozważono oczekiwanych korzyści i możliwego ryzyka.³⁶

Informacje, które lekarz musi przekazać pacjentce

W przypadku stosowania produktów zawierających mangan u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien przekazać pacjentce następujące informacje:

1. Mangan jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu, w tym prawidłowego przebiegu ciąży i rozwoju płodu.
2. Zapotrzebowanie na mangan i inne pierwiastki śladowe jest nieco zwiększone w okresie ciąży i laktacji w porównaniu do okresu przed ciążą.³⁷
3. Mangan zawarty w produktach leczniczych przenika do mleka matki, co należy uwzględnić szczególnie w przypadku, gdy dziecko przyjmuje dodatkowo preparaty zawierające mangan.³⁸
4. W zależności od konkretnego produktu, mogą istnieć ograniczenia dotyczące jego stosowania w okresie ciąży lub laktacji – pacjentka powinna być o nich szczegółowo poinformowana.
5. Należy ściśle przestrzegać zalecanego dawkowania i nie przyjmować większych dawek preparatu, niż zalecił lekarz.
6. W przypadku zauważenia jakichkolwiek niepokojących objawów podczas stosowania preparatu zawierającego mangan, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Dodatkowo, w przypadku kobiet karmiących piersią, lekarz powinien zwrócić uwagę na możliwość przenikania manganu do mleka matki i potencjalny wpływ na dziecko karmione piersią, szczególnie jeśli dziecko otrzymuje dodatkowo preparaty zawierające mangan.

Należy pamiętać, że dla większości preparatów zawierających mangan brak jest szczegółowych danych dotyczących ich wpływu na płodność, przebieg ciąży oraz laktację, dlatego decyzja o ich zastosowaniu powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.