Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Mangan

Mangan jest kluczowym pierwiastkiem śladowym, pełniącym rolę składnika i aktywatora licznych enzymów, stosowanym w terapii zastępczej w dawkach fizjologicznych. W większości preparatów medycznych zawierających mangan, takich jak Peditrace Novum (1,00 μg/ml, 0,0182 μmol/ml) czy Elevit PRONATAL (2,52 mg/tabletkę), brak jest specyficznych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa, a ocena opiera się na wieloletnim doświadczeniu klinicznym oraz istniejącej dokumentacji. Różne formy chemiczne manganu (np. chlorek czterowodny, siarczan jednowodny, glukonian) występują w stężeniach od 1,5 μg/250 ml do 2,52 mg/tabletkę, stosowanych głównie w żywieniu pozajelitowym i suplementacji pierwiastków śladowych. Ryzyko toksyczności przy prawidłowym stosowaniu jest niskie, co potwierdzają dane literaturowe dotyczące składników towarzyszących, takich jak aminokwasy i roztwory glukozy.

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania manganu

Mangan jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, który pełni kluczową rolę w organizmie jako składnik i aktywator wielu enzymów. W kontekście przedklinicznych badań nad bezpieczeństwem jego stosowania, dostępne dane są dość ograniczone, ponieważ większość preparatów zawierających mangan jako składnik aktywny to produkty o ugruntowanym zastosowaniu medycznym, stosowane od wielu dziesięcioleci.12

Brak specyficznych badań przedklinicznych

Dla większości preparatów zawierających mangan, nie prowadzono specjalnych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji. Producenci opierają ocenę bezpieczeństwa głównie na wieloletnim doświadczeniu klinicznym i istniejącej dokumentacji.345

W przypadku produktu Peditrace Novum, który zawiera mangan w ilości 1,00 mikrograma na 1 ml (co odpowiada 0,0182 mikromola), również brak jest specyficznych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa, poza informacjami zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego.6

Mangan jako składnik odżywczy w terapii zastępczej

Istotnym aspektem oceny bezpieczeństwa manganu jest fakt, że stosuje się go w dawkach fizjologicznych, jako składnik produktów do żywienia pozajelitowego lub suplementacji pierwiastków śladowych. Biorąc pod uwagę, że mangan, podobnie jak inne pierwiastki śladowe zawarte w preparatach, jest stosowany jako terapia zastępcza na poziomie fizjologicznym, ryzyko wystąpienia działania toksycznego podczas normalnego stosowania klinicznego jest uważane za niewielkie.789

Zawartość manganu w różnych preparatach

W analizowanych produktach leczniczych mangan występuje w różnych formach chemicznych i stężeniach, co obrazuje poniższa tabela:

Nazwa produktu leczniczego Forma chemiczna manganu Zawartość manganu
Addamel N Manganu(II) chlorek czterowodny 99,0 μg/ml (0,5 μmol/ml)
Elevit PRONATAL Manganu siarczan jednowodny 2,52 mg/tabletkę
Nutryelt Manganu glukonian 55 μg/10 ml (1,0 μmol/10 ml)
Nutryelt Pediatric Manganu glukonian 5 μg/10 ml (0,091 μmol/10 ml)
Pediaven G20 Manganu chlorek czterowodny 100 μg/1000 ml
Pediaven NN2 Manganu chlorek czterowodny 1,5 μg/250 ml (6 μg/1000 ml)
Peditrace Novum Nie określono 1,0 μg/ml (0,0182 μmol/ml)
Supliven Manganu(II) chlorek czterowodny 19,8 μg/ml (0,10 μmol/ml)
Tracutil Manganu(II) chlorek czterowodny 197,9 μg/ml (550 μg/ampułkę)

Badania na zwierzętach i teratogenność

Dla większości analizowanych produktów zawierających mangan nie prowadzono szczegółowych badań na zwierzętach, w tym badań teratogenności. W przypadku preparatu Elevit PRONATAL, który zawiera mangan w postaci siarczanu jednowodnego w ilości 2,52 mg na tabletkę, nie prowadzono badań nad teratogennością produktu u zwierząt. Jednakże, wszystkie substancje czynne zawarte w tym produkcie, w tym mangan, należą do niezbędnych składników odżywczych, które uważa się za bezpieczne pod warunkiem stosowania zgodnie z zalecanym dawkowaniem.10

Dane literaturowe

Dane literaturowe dotyczące aminokwasów oraz roztworów glukozy, które często są podawane razem z manganem w mieszaninach do żywienia pozajelitowego, nie ujawniają żadnego szczególnego zagrożenia dla człowieka. Dotyczy to różnych mieszanin i stężeń tych składników, co pośrednio wskazuje na bezpieczeństwo całych preparatów, w których mangan występuje jako jeden ze składników.1112

Podsumowanie bezpieczeństwa stosowania manganu

Bazując na dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania manganu, można stwierdzić, że:

  • Dla większości preparatów zawierających mangan nie prowadzono specyficznych badań przedklinicznych, a ocenę bezpieczeństwa opiera się głównie na wieloletnim doświadczeniu klinicznym13
  • Mangan, jako niezbędny składnik odżywczy, stosowany w terapii zastępczej w dawkach fizjologicznych, charakteryzuje się niskim ryzykiem działań toksycznych podczas normalnego stosowania klinicznego14
  • Nie prowadzono badań teratogenności produktów zawierających mangan, ale uznaje się je za bezpieczne przy stosowaniu zgodnie z zalecanym dawkowaniem15
  • Dane literaturowe dotyczące składników najczęściej stosowanych razem z manganem w preparatach do żywienia pozajelitowego nie wskazują na żadne szczególne zagrożenia dla człowieka16
  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl