Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lisdeksamfetamina

Wpływ lisdeksamfetaminy na płodność, ciążę i laktację

Lisdeksamfetamina (dostępna jako Elvanse w kapsułkach o mocach 20 mg, 30 mg, 40 mg, 50 mg, 60 mg i 70 mg) jest substancją, której aktywnym metabolitem jest deksamfetamina. Podczas konsultacji z pacjentkami w wieku rozrodczym, kobietami w ciąży lub karmiącymi piersią, lekarz powinien uwzględnić szczególne uwarunkowania farmakologiczne tej substancji oraz przekazać pacjentce odpowiednie informacje dotyczące bezpieczeństwa jej stosowania.¹

Stosowanie lisdeksamfetaminy w ciąży

Deksamfetamina, która jest aktywnym metabolitem lisdeksamfetaminy, ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową, co ma istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o leczeniu kobiet w ciąży.²

Analiza danych epidemiologicznych z dużego badania kohortowego, które objęło około 5570 ciąż z ekspozycją na amfetaminę w pierwszym trymestrze, nie wykazała zwiększonego ryzyka występowania wrodzonych wad rozwojowych u płodów.³ Jest to istotna informacja, którą należy przekazać pacjentce rozważającej kontynuację leczenia w pierwszym trymestrze ciąży.

Natomiast inne badanie kohortowe, obejmujące około 3100 ciąż z ekspozycją na amfetaminę w pierwszych 20 tygodniach, wskazało na zwiększone ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego oraz przedwczesnego porodu.⁴ Pacjentki przyjmujące lisdeksamfetaminę w ciąży powinny być świadome tego ryzyka i pozostawać pod ścisłą kontrolą położniczą.

Ważną informacją dla lekarza i pacjentki jest możliwość wystąpienia zespołu odstawienia u noworodków, których matki stosowały amfetaminę w okresie ciąży.⁵ Noworodki te powinny być szczególnie uważnie obserwowane po urodzeniu.

Dane z badań przedklinicznych

Badania przedkliniczne prowadzone na ciężarnych królikach i szczurach nie wykazały negatywnego wpływu lisdeksamfetaminy dimezylanu podawanego doustnie na rozwój i przeżywalność zarodków i płodów.⁶ Należy jednak odnotować, że u młodych osobników szczurów, którym podawano lisdeksamfetaminę w dawkach istotnych klinicznie, zaobserwowano zmniejszenie dynamiki wzrostu.⁷

Zalecenia dla lekarzy

Przed rozpoczęciem leczenia lisdeksamfetaminą miesiączkujących dziewcząt i kobiet w wieku rozrodczym, lekarz ma obowiązek udzielić wyczerpującej informacji na temat możliwych zagrożeń związanych ze stosowaniem leku w okresie ciąży.⁸ Zaleca się omówienie skutecznych metod antykoncepcji.

Lisdeksamfetaminę w postaci dimezylanu (Elvanse) można stosować podczas ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają możliwe ryzyko dla płodu. Decyzja o kontynuacji lub przerwaniu leczenia powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka.⁹

Lisdeksamfetamina a karmienie piersią

Pochodne amfetaminy, w tym deksamfetamina będąca aktywnym metabolitem lisdeksamfetaminy, przenikają do mleka kobiecego.¹⁰ Może to potencjalnie wpływać na organizm karmionego dziecka, dlatego kategorycznie nie zaleca się stosowania lisdeksamfetaminy dimezylanu podczas karmienia piersią.¹¹

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności przerwania karmienia piersią w przypadku konieczności stosowania lisdeksamfetaminy lub wybrania alternatywnej metody leczenia, jeśli pacjentka planuje karmić piersią.

Wpływ lisdeksamfetaminy na płodność

Obecnie brak jest bezpośrednich danych z badań przedklinicznych dotyczących wpływu lisdeksamfetaminy dimezylanu na płodność i wczesny rozwój embrionalny.¹² Należy jednak zaznaczyć, że badania prowadzone na szczurach nie wykazały szkodliwego wpływu amfetaminy (jako substancji chemicznie pokrewnej) na płodność.¹³

Co istotne, wpływ lisdeksamfetaminy dimezylanu na płodność u ludzi nie został dotychczas zbadany.¹⁴ W związku z tym, brak jest jednoznacznych danych klinicznych, które mogłyby pomóc w przewidywaniu potencjalnego wpływu leku na zdolności rozrodcze pacjentów i pacjentek.

W trakcie konsultacji z pacjentami planującymi posiadanie potomstwa, lekarz powinien indywidualnie rozważyć stosunek korzyści z terapii do potencjalnego, choć nieudokumentowanego, ryzyka wpływu na płodność, oraz omówić możliwe alternatywne opcje terapeutyczne.