Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Fludrokortyzon

Wpływ fludrokortyzonu na płodność, ciążę i laktację

Fludrokortyzon, jako syntetyczny mineralokortykosteroid, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u pacjentek w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Informacje dotyczące wpływu tej substancji na płodność, ciążę i laktację różnią się w zależności od postaci leku i drogi podania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom w ciąży bądź karmiącym piersią.¹

Wpływ na ciążę

Na podstawie badań na zwierzętach stwierdzono, że kortykosteroidy, w tym fludrokortyzon, mogą wykazywać szkodliwy wpływ w okresie ciąży. Obserwowane działania niepożądane obejmują zwiększone ryzyko rozszczepów podniebienia, zahamowanie rozwoju płodu oraz możliwość wystąpienia niewydolności kory nadnerczy u rozwijającego się płodu.^{2 3}

Długotrwałe stosowanie kortykosteroidów u ludzi i zwierząt może prowadzić do zmniejszenia masy łożyska oraz masy urodzeniowej noworodka. Ponadto, długotrwała terapia niesie ze sobą ryzyko zahamowania czynności kory nadnerczy u noworodka.⁴

Zalecenia dotyczące stosowania fludrokortyzonu w ciąży różnią się w zależności od postaci leku:

• W przypadku tabletek Cortineff (100 μg) zawierających fludrokortyzonu octan, nie wolno ich stosować u kobiet w ciąży i w wieku rozrodczym, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne. Pacjentki ze stanami przedrzucawkowymi i zatrzymywaniem płynów w organizmie wymagają ścisłej kontroli lekarskiej.⁵
• W przypadku tabletek Fludrocortisone Adamed (0,1 mg), stosowanie kortykosteroidów u kobiet w ciąży wymaga dokładnego rozważenia stosunku korzyści do ryzyka.⁶
• Maść do oczu Cortineff ophtalm. 0,1% może być stosowana w okresie ciąży jedynie w przypadku, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.⁷
• W przypadku kropli do oczu i uszu Dicortineff, zawierających oprócz fludrokortyzonu także neomycynę i gramicydynę, lek nie jest zalecany do stosowania u kobiet ciężarnych. Miejscowe podawanie kortykosteroidów ciężarnym zwierzętom może powodować nieprawidłowości w rozwoju płodu, choć istnieje bardzo małe ryzyko takiego wpływu na płód ludzki. Należy również pamiętać, że w wyniku podawania antybiotyków aminoglikozydowych w okresie ciąży istnieje ryzyko działania ototoksycznego na płód.⁸

Wpływ na karmienie piersią

Fludrokortyzon, podobnie jak inne kortykosteroidy, może być wydzielany z mlekiem kobiecym, co stwarza potencjalne ryzyko wystąpienia u karmionego dziecka działań niepożądanych, takich jak zahamowanie wzrostu lub zahamowanie wydzielania endogennych hormonów kory nadnerczy.⁹

Zalecenia dla matek karmiących piersią różnią się w zależności od stosowanego preparatu:

• W przypadku stosowania tabletek Cortineff, lekarz powinien rozważyć, czy odstawić lek na czas karmienia piersią, czy ze względu na konieczność leczenia zalecić zaprzestanie karmienia piersią. Dzieci matek leczonych dużymi dawkami kortykosteroidów w ciąży lub w okresie karmienia piersią powinny być obserwowane pod kątem ewentualnych objawów niewydolności nadnerczy.¹⁰
• Przy stosowaniu maści do oczu Cortineff ophtalm. 0,1%, zawierającej glikokortykosteroid, należy zachować ostrożność u kobiet karmiących piersią.¹¹
• Dla kropli do oczu i uszu Dicortineff brak jest informacji, czy miejscowo zastosowane składniki aktywne (neomycyna, gramicydyna i fludrokortyzon) przenikają do mleka matki. Jednak biorąc pod uwagę, że podane ogólnoustrojowo kortykosteroidy i aminoglikozydy mogą przenikać do mleka, nie można wykluczyć ryzyka dla dziecka karmionego piersią. Decyzja o przerwaniu karmienia piersią lub zaprzestaniu leczenia produktem leczniczym Dicortineff powinna być podejmowana przez lekarza, z uwzględnieniem korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści wynikających ze stosowania produktu u kobiety karmiącej.¹²
• W przypadku tabletek Fludrocortisone Adamed brak jest wystarczających danych dotyczących przenikania fludrokortyzonu do mleka matki.¹³

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu fludrokortyzonu na płodność u ludzi są ograniczone lub niedostępne dla większości preparatów zawierających tę substancję czynną:

• Dla tabletek Fludrocortisone Adamed brak jest dostępnych danych dotyczących wpływu fludrokortyzonu na płodność u ludzi.¹⁴
• W przypadku kropli do oczu i uszu Dicortineff nie prowadzono badań dotyczących wpływu produktu na płodność ludzi.¹⁵
• Również dla maści do oczu Cortineff ophtalm. 0,1% wpływ na płodność u ludzi nie był badany.¹⁶

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz przepisujący preparaty zawierające fludrokortyzon kobietom w ciąży lub karmiącym piersią powinien:

1. Dokonać dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka terapii, biorąc pod uwagę stan kliniczny pacjentki, wskazania do leczenia oraz możliwe alternatywne opcje terapeutyczne.¹⁷
2. W przypadku konieczności stosowania fludrokortyzonu w postaci tabletek u kobiet w ciąży, szczególnie nadzorować pacjentki ze stanami przedrzucawkowymi i tendencją do zatrzymywania płynów.¹⁸
3. Poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach dla płodu związanych ze stosowaniem fludrokortyzonu w ciąży, takich jak ryzyko wad rozwojowych, zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego i możliwość wystąpienia niewydolności kory nadnerczy u noworodka.^{19 20}
4. W przypadku stosowania fludrokortyzonu u kobiet karmiących piersią, poinformować pacjentkę o możliwości przenikania leku do mleka i potencjalnych działaniach niepożądanych u dziecka, takich jak zahamowanie wzrostu lub zaburzenia funkcji nadnerczy.²¹
5. Podjąć wspólnie z pacjentką decyzję dotyczącą kontynuacji lub zaprzestania karmienia piersią w przypadku konieczności stosowania fludrokortyzonu, uwzględniając znaczenie leczenia dla matki oraz korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka.²²
6. Monitorować dzieci matek leczonych dużymi dawkami kortykosteroidów w okresie ciąży lub karmienia piersią pod kątem potencjalnych objawów niewydolności nadnerczy.²³

W przypadku postaci miejscowych (maść do oczu, krople do oczu i uszu) należy zachować ostrożność, choć ryzyko działań ogólnoustrojowych jest mniejsze niż w przypadku preparatów doustnych. Decyzja o zastosowaniu tych preparatów powinna opierać się na analizie stosunku korzyści do ryzyka, biorąc pod uwagę aktualny stan kliniczny pacjentki.^{24 25}