Właściwości farmakodynamiczne
Doksazosyna

Mechanizm działania doksazosyny

Doksazosyna jest silnym i selektywnym antagonistą postsynaptycznych receptorów alfa-1-adrenergicznych. Mechanizm działania polega na kompetencyjnym blokowaniu tych receptorów, co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych poprzez zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego.^{1 2}

Wynikiem tego działania jest klinicznie istotne obniżenie systemowego ciśnienia krwi, co stanowi podstawę stosowania doksazosyny w leczeniu nadciśnienia tętniczego.^{3 4}

W przypadku łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, działanie doksazosyny wynika z selektywnego blokowania receptorów alfa-1-adrenergicznych zlokalizowanych w błonie mięśniowej torebki gruczołu krokowego oraz szyi pęcherza moczowego. Wykazano, że doksazosyna skutecznie blokuje podtyp 1A adrenoreceptora alfa-1, który stanowi ponad 70% ogółu podtypów występujących w gruczole krokowym.^{5 6}

Efekty farmakodynamiczne doksazosyny

Wpływ na ciśnienie tętnicze

Pojedyncza dawka dobowa doksazosyny powoduje klinicznie istotne obniżenie ciśnienia krwi, które utrzymuje się przez 24 godziny po podaniu.^{7 8}

Po podaniu doksazosyny następuje stopniowe obniżenie ciśnienia tętniczego, przy czym maksymalne działanie produktu obserwuje się po 2-6 godzinach po podaniu.^{9 10}

Ważną cechą działania doksazosyny u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym jest fakt, że wartość ciśnienia krwi podczas terapii jest podobna zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej.^{11 12}

Wpływ na metabolizm

Wykazano, że doksazosyna nie przyczynia się do niekorzystnych skutków metabolicznych i nadaje się do stosowania u pacjentów ze współistniejącymi schorzeniami, takimi jak:^{13 14}

• Cukrzyca
• Dna moczanowa
• Insulinooporność
• Astma
• Dysfunkcja lewokomorowa

^{15 16}

Badania kliniczne wykazały, że doksazosyna korzystnie wpływa na stężenie lipidów we krwi, powodując:^{17 18}

• Istotne obniżenie stężenia triglicerydów w osoczu
• Obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego
• Obniżenie frakcji LDL w osoczu
• Zwiększenie stosunku cholesterolu HDL do cholesterolu całkowitego (około 4% do 13% wartości pierwotnej)

^{19 20}

Dzięki korzystnemu wpływowi na profil lipidowy, doksazosyna ma przewagę nad lekami moczopędnymi i beta-adrenolitykami, które negatywnie wpływają na te parametry.^{21 22}

Wpływ na funkcje sercowo-naczyniowe

W przeciwieństwie do nieselektywnych substancji blokujących receptory alfa-adrenergiczne, nie zaobserwowano tolerancji podczas długotrwałego leczenia doksazosyną.^{23 24}

Wzrost aktywności reninowej osocza i tachykardię obserwowano tylko w rzadkich przypadkach podczas kontynuowania leczenia.^{25 26}

Wykazano, że leczenie doksazosyną prowadzi do następujących korzystnych efektów sercowo-naczyniowych:^{27 28}

• Regresja (zahamowanie) przerostu lewej komory serca
• Zahamowanie agregacji płytek krwi
• Zwiększenie aktywności tkankowego aktywatora plazminogenu

^{29 30}

Wpływ na wrażliwość na insulinę

Doksazosyna poprawia wrażliwość na insulinę u pacjentów z zaburzeniami wrażliwości na insulinę.^{31 32}

Wpływ na funkcje seksualne

W kontrolowanym badaniu klinicznym u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym terapia doksazosyną wiązała się z poprawą zaburzeń erekcji.^{33 34}

Ponadto, u pacjentów leczonych doksazosyną zgłaszano mniej przypadków zaburzeń erekcji niż u pacjentów leczonych innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi.^{35 36}

Właściwości przeciwutleniające

Badanie in vitro wykazało właściwości przeciwutleniające 6′ i 7′ hydroksymetabolitów doksazosyny w stężeniach 5 mikromolowych.^{37 38}

Zastosowanie w leczeniu nadciśnienia tętniczego

Doksazosyna jest odpowiednia do doustnego podawania raz dziennie u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.³⁹

Ze względu na korzystny wpływ doksazosyny zarówno na ciśnienie tętnicze, jak i na profil lipidowy, jej stosowanie może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka rozwoju choroby wieńcowej.^{40 41}

Wyniki badania ALLHAT

Analiza pośrednia badania ALLHAT (Antihypertensive and Lipid Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial) wykazała, że u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i co najmniej jednym innym głównym czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej leczonych doksazosyną występowało:^{42 43}

• Podwójne ryzyko zastoinowej niewydolności serca w porównaniu z pacjentami leczonymi chlortalidonem
• 25% wyższe ryzyko wystąpienia ciężkich chorób sercowo-naczyniowych w porównaniu z pacjentami leczonymi chlortalidonem

^{44 45}

W wyniku tych ustaleń odstawiono grupę doksazosyny w badaniu ALLHAT. Nie stwierdzono różnic w śmiertelności z jakiejkolwiek przyczyny.^{46 47}

Wyniki te mogą być zaburzone przez różne czynniki, takie jak różnice w działaniu na ciśnienie skurczowe krwi i odstawienie leków moczopędnych w grupie leczonej doksazosyną przed rozpoczęciem leczenia.^{48 49}

Powyższe wyniki nie zostały jeszcze poddane ostatecznej ocenie.^{50 51}

Zastosowanie w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego

Podawanie doksazosyny pacjentom z objawowym łagodnym rozrostem gruczołu krokowego powoduje znaczną poprawę urodynamiki i objawów.^{52 53}

Działanie to wynika z selektywnej blokady receptorów alfa-adrenergicznych zlokalizowanych w:^{54 55}

• Zrębie mięśniowym gruczołu krokowego
• Torebce gruczołu krokowego
• Szyjce pęcherza moczowego

^{56 57}

Wykazano stałą skuteczność i bezpieczeństwo doksazosyny podczas długookresowego (do 48 miesięcy) leczenia łagodnego rozrostu gruczołu krokowego.^{58 59}

Wpływ na erekcję u pacjentów z BPH

W kontrolowanym badaniu klinicznym u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego wykazano związek między podawaniem doksazosyny pacjentom z dysfunkcją seksualną a poprawą ich funkcji seksualnych.^{60 61}

Podsumowanie działań farmakodynamicznych doksazosyny