Właściwości farmakodynamiczne
Chloramfenikol

Właściwości farmakodynamiczne chloramfenikolu

Chloramfenikol jest substancją czynną o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, stosowaną w preparatach do użytku miejscowego, takich jak Detreomycyna 1% i 2%. Należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków do stosowania miejscowego i oznaczony jest kodem ATC: D 06 AX 02.^{1 2}

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Chloramfenikol wykazuje szerokie działanie bakteriostatyczne wobec różnorodnych patogenów, obejmujących zarówno bakterie Gram-ujemne, jak i Gram-dodatnie, a także krętki i riketsje.^{3 4}

Do mikroorganizmów wrażliwych na działanie chloramfenikolu należą:^{5 6}

• Bakterie Gram-ujemne:
  • Haemophilus influenzae – patogen odpowiedzialny za różne schorzenia, w tym zapalenie ucha środkowego i zapalenie spojówek
  • Salmonella spp. – bakterie powodujące zakażenia pokarmowe
  • Neisseria spp. – obejmujące m.in. patogeny wywołujące rzeżączkę i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
  • Klebsiella spp. – bakterie powodujące zakażenia dróg oddechowych i moczowych
  • Escherichia coli – powszechny patogen układu moczowego
  • Proteus mirabilis – bakteria związana z zakażeniami układu moczowego
  • Shigella spp. – patogeny wywołujące czerwonkę bakteryjną
  • Serratia marcescens – oportunistyczny patogen szpitalny
• Bakterie Gram-dodatnie:
  • Streptococcus pneumoniae – główny czynnik etiologiczny pozaszpitalnego zapalenia płuc
  • Staphylococcus spp. – powszechne patogeny skórne
  • Streptococcus pyogenes – powodujący m.in. anginę paciorkowcową
• Bakterie beztlenowe:
  • Bacteroides fragilis – wobec którego chloramfenikol wykazuje umiarkowaną aktywność
  • Propionibacterium acnes – patogen związany z trądzikiem, wobec którego chloramfenikol wykazuje silne działanie
• Inne patogeny:
  • Mycoplasma spp. – bakterie pozbawione ściany komórkowej
  • Rickettsia spp. – patogeny wewnątrzkomórkowe
  • Chlamydia spp. – wewnątrzkomórkowe bakterie powodujące m.in. zakażenia dróg oddechowych i oczu

^{7 8}

Oporność mikroorganizmów

Pomimo szerokiego spektrum działania, chloramfenikol nie działa na wszystkie patogeny. Do mikroorganizmów naturalnie opornych na chloramfenikol należą:^{9 10}

• Pseudomonas aeruginosa – Gram-ujemna pałeczka będąca istotnym patogenem szpitalnym, często związana z zakażeniami trudno gojących się ran i oparzeń
• Prątki kwasoodporne – obejmujące m.in. Mycobacterium tuberculosis oraz inne gatunki prątków
• Niektóre laseczki z rodzaju Bacillus – Gram-dodatnie laseczki tworzące przetrwalniki

^{11 12}

Mechanizm działania

Molekularny mechanizm działania chloramfenikolu polega na hamowaniu biosyntezy białek i lipidów w komórce bakteryjnej. Antybiotyk ten wiąże się selektywnie z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego, co prowadzi do wybiórczego zahamowania aktywności peptydylotransferazy – enzymu kluczowego dla procesu elongacji łańcucha polipeptydowego podczas translacji.^{13 14}

Chloramfenikol skutecznie utrudnia polimeryzację aminokwasów do polipeptydów, co w konsekwencji prowadzi do zahamowania syntezy białek niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania i wzrostu komórki bakteryjnej. Dodatkowo wpływa on również na biosyntezę lipidów, co może nasilać jego działanie przeciwbakteryjne.^{15 16}

Dostępne preparaty chloramfenikolu

Chloramfenikol jest składnikiem aktywnym preparatów Detreomycyna, dostępnych w postaci maści do stosowania miejscowego w różnych stężeniach:

^{17 18}

Oba preparaty, Detreomycyna 1% i Detreomycyna 2%, zawierają substancje pomocnicze o znanym działaniu: lanolinę i olej arachidowy, które mogą mieć znaczenie kliniczne u pacjentów z określonymi przeciwwskazaniami lub uczuleniami.^{19 20}