Właściwości farmakokinetyczne
Celiprolol

Wprowadzenie do farmakokinetyki celiprololu

Celiprolol jest hydrofilnym selektywnym antagonistą receptorów β-adrenergicznych, którego parametry farmakokinetyczne charakteryzują się pewnymi specyficznymi właściwościami, które wpływają na jego zastosowanie kliniczne. Substancja ta występuje w postaci chlorowodorku w lekach takich jak Celipres 100, Celipres 200 oraz Celiprolol Vitabalans (200 mg i 400 mg).^{1 2}

Wchłanianie i biodostępność

Celiprolol po podaniu doustnym nie jest całkowicie wchłaniany z przewodu pokarmowego. Jego biodostępność po podaniu doustnym wykazuje zależność dawki i mieści się w szerokim zakresie od 30% do 70%.^{3 4}

Szczegółowe badania wskazują, że całkowita biodostępność celiprololu istotnie zależy od wielkości zastosowanej dawki:⁵

• dla dawki 100 mg biodostępność wynosi około 30%
• dla dawki 400 mg biodostępność wzrasta do 74%

⁶

Maksymalne stężenie celiprololu w osoczu osiągane jest po 2-4 godzinach od momentu zastosowania doustnego.⁷

Czynniki wpływające na biodostępność

Istotnym elementem wpływającym na biodostępność celiprololu jest fakt, że substancja ta jest substratem dla glikoproteiny P (P-gp) – przekaźnika transportu przezbłonowego, co ogranicza biodostępność celiprololu, szczególnie przy niskich dawkach.⁸

Badania wykazały również, że biodostępność celiprololu zmniejsza się w obecności pożywienia.^{9 10 11}

Jednoczesne stosowanie innych leków, takich jak:^{12 13}

• chlortalidon
• hydrochlorotiazyd
• teofilina

prowadzi do obniżenia biodostępności celiprololu, co może mieć istotne znaczenie kliniczne.^{14 15}

Dystrybucja celiprololu

Celiprolol wiąże się z białkami osocza w umiarkowanym stopniu. W zakresie stężeń od 0,11 do 0,86 µmol/l w osoczu, około 25% celiprololu wiąże się z białkami osocza według danych z Celipres 100 i Celipres 200.^{16 17}

Charakterystyka produktu Celiprolol Vitabalans podaje nieco szerszy zakres wiązania z białkami, wskazując że celiprolol wiąże się z białkami osocza w ilości około 20-30%.¹⁸

Metabolizm i eliminacja

Celiprolol wykazuje stosunkowo niewielki stopień metabolizmu. Po podaniu doustnym raz na dobę, substancja jest metabolizowana tylko w niewielkim stopniu przed wydaleniem.^{19 20} Celiprolol ulega nieznacznemu metabolizmowi pierwszego przejścia.²¹

Drogi wydalania

Wydalanie celiprololu nie zostało całkowicie poznane, jednak dostępne dane wskazują, że za eliminację celiprololu odpowiedzialna jest glikoproteina P.²²

Celiprolol wydalany jest za pośrednictwem dwóch głównych dróg:²³

• z żółcią (a następnie z kałem)
• przez nerki (z moczem)

²⁴

Według danych z charakterystyki produktów Celipres, celiprolol jest wydalany z żółcią i kałem w prawie równych ilościach.^{25 26}

Bardziej szczegółowe dane pochodzące z charakterystyki produktu Celiprolol Vitabalans wskazują, że po doustnym zastosowaniu pojedynczej dawki 100 mg:²⁷

• około 10% celiprololu wydalane jest w postaci niezmienionej z moczem
• około 84% celiprololu wydalane jest z kałem

²⁸

Wysoki odsetek wydalania z kałem wynika przede wszystkim z niecałkowitego wchłaniania celiprololu z przewodu pokarmowego.²⁹

Całkowita eliminacja celiprololu następuje w ciągu 48 godzin, co wskazuje na brak kumulacji substancji w organizmie.³⁰

Parametry czasowe farmakokinetyki

Okres półtrwania celiprololu w osoczu wynosi około 5-6 godzin.^{31 32 33}

Mimo stosunkowo krótkiego okresu półtrwania, działanie farmakodynamiczne celiprololu utrzymuje się przez znacznie dłuższy czas – przez przynajmniej 24 godziny po podaniu pojedynczej dawki.^{34 35 36} Ta cecha farmakologiczna jest istotna klinicznie, ponieważ umożliwia dawkowanie celiprololu raz na dobę.

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Niewydolność nerek

Farmakokinetyka celiprololu ulega istotnym zmianom u pacjentów z niewydolnością nerek. Po doustnym zastosowaniu pojedynczych i wielokrotnych dawek 400 mg celiprololu, wartości AUC (pole pod krzywą stężenia leku we krwi w funkcji czasu) były o 50% większe u pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 15-40 ml/min) niż u zdrowych ochotników.³⁷

Niewydolność wątroby

Dostępne są jedynie ograniczone dane farmakokinetyczne dotyczące stosowania celiprololu u pacjentów z niewydolnością wątroby. Ze względu na udział wątroby w eliminacji celiprololu, nie można wykluczyć, że u pacjentów z niewydolnością wątroby wydzielanie celiprololu z żółcią będzie zmniejszone.³⁸

Podsumowanie głównych parametrów farmakokinetycznych celiprololu