Właściwości farmakodynamiczne
Bilastyna

Mechanizm działania bilastyny

Bilastyna należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwhistaminowych do stosowania ogólnego (kod ATC: R06AX29). Jest to długo działający antagonista histaminy, który nie wykazuje właściwości uspokajających. Substancja charakteryzuje się selektywnym powinowactwem do obwodowych receptorów H1, nie wykazując jednocześnie powinowactwa do receptorów muskarynowych.¹²

Kluczową cechą bilastyny, odróżniającą ją od wielu innych leków przeciwhistaminowych, jest brak działania uspokajającego. To sprawia, że bilastyna jest zaliczana do tzw. nieuspokajających leków przeciwhistaminowych drugiej generacji. Mechanizm działania bilastyny polega na hamowaniu zależnego od histaminy powstawania bąbli oraz zaczerwienienia skóry, co utrzymuje się przez 24 godziny po przyjęciu pojedynczej dawki.³

Skuteczność kliniczna bilastyny

W alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa i spojówek

Badania kliniczne z udziałem osób dorosłych i młodzieży z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa i spojówek (zarówno sezonowym, jak i całorocznym) wykazały, że bilastyna w dawce 20 mg podawana raz na dobę przez 14 do 28 dni skutecznie łagodzi szerokie spektrum objawów. Wśród objawów, które uległy znaczącej poprawie, wymienia się: kichanie, wydzielinę z nosa, świąd lub uczucie zatkania nosa, a także świąd spojówek, łzawienie i zaczerwienienie oczu. Co istotne, bilastyna skutecznie kontrolowała te objawy przez pełne 24 godziny.⁴⁵

W przewlekłej pokrzywce

W dwóch badaniach klinicznych obejmujących pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, bilastyna w dawce 20 mg przyjmowana raz na dobę przez 28 dni wykazała wysoką skuteczność w łagodzeniu objawów, takich jak intensywność świądu, liczba i rozmiar bąbli oraz dyskomfort pacjenta związany z pokrzywką. U pacjentów tych zaobserwowano również znaczącą poprawę jakości snu oraz ogólnej jakości życia.⁶⁷

Bezpieczeństwo stosowania bilastyny

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

W przeprowadzonych badaniach klinicznych nie zaobserwowano istotnego klinicznie wydłużenia odstępu QTc ani innych niekorzystnych działań na układ sercowo-naczyniowy. Co ważne, brak takiego wpływu utrzymywał się nawet przy zastosowaniu dawek znacznie przekraczających dawkę terapeutyczną – do 200 mg na dobę (10-krotność dawki klinicznej) podawanych 9 pacjentom przez 7 dni. Podobnie nie zaobserwowano wpływu na układ sercowo-naczyniowy przy jednoczesnym stosowaniu bilastyny z inhibitorami glikoproteiny P, takimi jak ketokonazol (badanie na 24 ochotnikach) i erytromycyna (badanie na 24 ochotnikach). Dodatkowo przeprowadzono szczegółowe badanie odstępu QT z udziałem 30 ochotników, które również potwierdziło bezpieczeństwo kardiologiczne bilastyny.⁸⁹

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

W kontrolowanych badaniach klinicznych, przy stosowaniu zalecanej dawki 20 mg raz na dobę, profil bezpieczeństwa bilastyny w odniesieniu do ośrodkowego układu nerwowego był porównywalny z placebo. Częstość występowania senności nie różniła się statystycznie od placebo. Co istotne, bilastyna nawet w dawce do 40 mg (dwukrotność standardowej dawki) nie wpływała na sprawność psychomotoryczną w badaniach klinicznych ani na zdolność prowadzenia pojazdów w trakcie standardowego egzaminu na prawo jazdy.¹⁰¹¹

Bezpieczeństwo u osób w podeszłym wieku

W badaniach klinicznych II i III fazy nie wykazano znaczących różnic w zakresie skuteczności i bezpieczeństwa stosowania bilastyny u pacjentów w podeszłym wieku (≥ 65 lat) w porównaniu do młodszych pacjentów. Dodatkowo, badanie przeprowadzone po wprowadzeniu produktu do obrotu, w którym wzięło udział 146 pacjentów w podeszłym wieku, również nie wykazało różnic dotyczących profilu bezpieczeństwa w stosunku do populacji osób dorosłych.¹²¹³

Stosowanie bilastyny u dzieci i młodzieży

Wyniki badań u młodzieży

Młodzież (w wieku od 12 do 17 lat) uczestniczyła w rozwoju klinicznym bilastyny. W trakcie badań klinicznych 128 osób z tej grupy wiekowej otrzymało bilastynę (w tym 81 osób w badaniu z podwójnie ślepą próbą dotyczącym alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek), a kolejnych 116 osób zostało losowo przydzielonych do grupy otrzymującej lek porównawczy lub placebo. Nie zaobserwowano różnic w skuteczności i bezpieczeństwie stosowania bilastyny pomiędzy osobami dorosłymi a młodzieżą.¹⁴

Ekstrapolacja danych na populację dzieci

Zgodnie z wytycznymi, udowodniona skuteczność bilastyny u osób dorosłych i młodzieży może być ekstrapolowana na dzieci, jeśli wykazane zostanie, że ogólnoustrojowa ekspozycja na bilastynę w dawce 10 mg u dzieci w wieku od 6 do 11 lat o masie ciała co najmniej 20 kg jest równoważna z ekspozycją na bilastynę w dawce 20 mg u dorosłych. Ekstrapolacja danych dotyczących dorosłych i młodzieży jest właściwa, ponieważ patofizjologia alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek oraz pokrzywki jest taka sama we wszystkich grupach wiekowych.¹⁵¹⁶

Badania kliniczne u dzieci

W dwunastotygodniowym kontrolowanym badaniu klinicznym z udziałem dzieci w wieku od 2 do 11 lat, w którym wzięło udział łącznie 509 dzieci (260 leczonych bilastyną w dawce 10 mg i 249 otrzymujących placebo), wykazano, że profil bezpieczeństwa bilastyny był porównywalny z placebo. Działania niepożądane odnotowano u 5,8% pacjentów przyjmujących bilastynę w dawce 10 mg i u 8,0% pacjentów otrzymujących placebo. Podział dzieci według wieku w grupie otrzymującej bilastynę wyglądał następująco: 58 dzieci w wieku od 2 do <6 lat, 105 dzieci w wieku od 6 do <9 lat oraz 97 dzieci w wieku od 9 do <12 lat.<sup data-drug="Clatra" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W dwunastotygodniowym kontrolowanym badaniu klinicznym z udziałem dzieci w wieku 2-11 lat (łącznie 509 dzieci, 260 leczonych bilastyną w dawce 10 mg: 58 w wieku od 2 do <6 lat, 105 w wieku od 6 do <9 lat i 97 w wieku od 9 do <12 lat oraz 249 leczonych placebo: 58 w wieku od 2 do <6 lat, 95 w wieku od 6 do <9 lat i 96 w wieku od 9 do 17<sup data-drug="Allertec Effect" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W dwunastotygodniowym kontrolowanym badaniu klinicznym z udziałem dzieci w wieku 2-11 lat (łącznie 509 dzieci, 260 leczonych bilastyną w dawce 10 mg: 58 w wieku od 2 do <6 lat, 105 w wieku od 6 do <9 lat i 97 w wieku od 9 do <12 lat oraz 249 leczonych placebo: 58 w wieku od 2 do <6 lat, 95 w wieku od 6 do <9 lat i 96 w wieku od 9 do 18

Badania wykazały, że zarówno w przypadku bilastyny w dawce 10 mg, jak i placebo, występowało nieznaczne obniżenie wskaźnika senności i sedacji według Paediatric Sleep Questionnaire, bez istotnych statystycznie różnic pomiędzy badanymi grupami. U dzieci w wieku od 2 do 11 lat nie zaobserwowano również istotnych różnic dotyczących odstępu QTc po podaniu 10 mg bilastyny w porównaniu do placebo.¹⁹

Kwestia jakości życia u dzieci

Kwestionariusz dotyczący jakości życia, przeznaczony specjalnie dla dzieci z alergicznym zapaleniem spojówek i błony śluzowej nosa lub przewlekłą pokrzywką, wykazał ogólną poprawę (według punktacji) po 12 tygodniach stosowania leczenia. Nie zaobserwowano jednak znaczących statystycznie różnic pomiędzy grupami otrzymującymi bilastynę i placebo.²⁰

W badaniach wzięło udział łącznie 509 dzieci, z czego zdecydowana większość (479 dzieci, czyli 94,1%) cierpiała na alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek, a 30 dzieci (5,9%) miało zdiagnozowaną przewlekłą pokrzywkę. W grupie 260 dzieci otrzymujących bilastynę, 252 dzieci (96,9%) leczono z powodu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek, a tylko 8 dzieci (3,1%) z powodu przewlekłej pokrzywki. W grupie placebo liczącej 249 dzieci, 227 (91,2%) leczono z powodu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek, a 22 (8,8%) z powodu przewlekłej pokrzywki.²¹

Należy podkreślić, że Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań bilastyny we wszystkich podgrupach populacji dzieci w wieku poniżej 2 lat.²²

Szczegółowa analiza badań klinicznych

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych bilastyny

Bilastyna jest nowoczesnym lekiem przeciwhistaminowym drugiej generacji, który charakteryzuje się szeregiem korzystnych właściwości farmakodynamicznych:²³

• Selektywne powinowactwo do obwodowych receptorów H1, co zapewnia skuteczną blokadę działania histaminy w tkankach obwodowych²⁴
• Brak powinowactwa do receptorów muskarynowych, co minimalizuje działania niepożądane związane z układem cholinergicznym²⁵
• Długi czas działania, pozwalający na stosowanie leku raz na dobę, co ułatwia przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów²⁶
• Brak działania sedatywnego (uspokajającego), co pozwala pacjentom na normalne funkcjonowanie bez upośledzenia sprawności psychomotorycznej²⁷
• Hamowanie powstawania bąbli i zaczerwienienia skóry wywołanych przez histaminę przez pełne 24 godziny po podaniu pojedynczej dawki²⁸
• Dobry profil bezpieczeństwa zarówno u dorosłych, jak i u dzieci (powyżej 2 lat), z incydencją działań niepożądanych porównywalną lub nawet niższą niż w przypadku placebo²⁹
• Brak istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy, nawet przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne³⁰

Wszystkie te właściwości farmakodynamiczne czynią z bilastyny nowoczesny lek przeciwhistaminowy, który łączy wysoką skuteczność z dobrym profilem bezpieczeństwa oraz komfortem stosowania dla pacjenta, będąc wartościową opcją w leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek oraz przewlekłej pokrzywki zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 2 roku życia.