Działania niepożądane
Białko C

Działania niepożądane substancji białko C

Białko C jako składnik koncentratów kompleksu protrombiny (PCC) może być związane z różnymi działaniami niepożądanymi. Należy zauważyć, że działania niepożądane obserwowane podczas stosowania preparatów zawierających białko C są często związane z całym kompleksem substancji zawartych w danym produkcie leczniczym, a nie wyłącznie z samym białkiem C. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis działań niepożądanych związanych z preparatami zawierającymi białko C, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnych zagrożeń dla pacjentów.¹²

Reakcje immunologiczne

Jednym z istotnych zagrożeń związanych ze stosowaniem preparatów zawierających białko C jest możliwość wystąpienia reakcji alergicznych lub reakcji nadwrażliwości. W trakcie terapii mogą wystąpić reakcje alergiczne różnego stopnia – od łagodnych do ciężkich reakcji anafilaktycznych, w tym wstrząsu anafilaktycznego.³<sup data-drug="Octaplex" data-section="Działania niepożądane" title="Rzadko (≥ 1/10 000 do 4⁵

Ponadto, stosowanie produktów zawierających białko C może prowadzić do rozwoju przeciwciał neutralizujących, które mogą hamować działanie białka C lub innych czynników kompleksu protrombiny. Pojawienie się takich inhibitorów objawia się osłabioną odpowiedzią kliniczną na leczenie. W takich przypadkach zaleca się kontakt ze specjalistycznym ośrodkiem leczenia hemofilii w celu uzyskania dalszych zaleceń dotyczących postępowania.⁶⁷

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym ze stosowaniem preparatów zawierających białko C jest ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych. Pomimo że białko C jest naturalnym antykoagulantem, jego podawanie w formie koncentratu kompleksu protrombiny może paradoksalnie zwiększać ryzyko zakrzepicy.⁸⁹¹⁰

Powikłania zakrzepowo-zatorowe mogą obejmować:¹¹¹²¹³

• Zakrzepicę żył głębokich
• Zator tętnicy płucnej
• Zakrzepicę tętniczą
• Incydenty mózgowo-naczyniowe
• Zawał mięśnia sercowego
• Zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC)

¹⁴¹⁵¹⁶

Poważne powikłania zakrzepowo-zatorowe mogą prowadzić nawet do zgonu pacjenta.¹⁷

Inne działania niepożądane

Wśród innych istotnych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających białko C można wymienić:¹⁸¹⁹²⁰

• Reakcje ogólnoustrojowe: gorączka, dreszcze, ból głowy
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe: niewydolność serca, tachykardia, niedociśnienie
• Zaburzenia oddechowe: duszność, świszczący oddech
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty
• Zaburzenia skórne: pokrzywka, wysypka, świąd
• Zaburzenia nerkowe: zespół nerczycowy

²¹²²

Działania niepożądane związane z heparyną

Należy zaznaczyć, że preparaty zawierające białko C, takie jak Beriplex, Octaplex i Prothromplex Total NF zawierają również heparynę jako substancję pomocniczą. Z tego powodu mogą wystąpić działania niepożądane specyficzne dla heparyny, w tym małopłytkowość wywołana heparyną (HIT typu II).²³

U pacjentów bez wcześniejszej nadwrażliwości na heparynę, spadek liczby płytek krwi może pojawić się 6-14 dni po rozpoczęciu leczenia. U pacjentów z wcześniejszą nadwrażliwością na heparynę, reakcja ta może wystąpić w ciągu kilku godzin. W przypadku wystąpienia małopłytkowości wywołanej heparyną należy natychmiast przerwać leczenie, a pacjenci nie powinni w przyszłości otrzymywać produktów zawierających heparynę.²⁴

Ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych

Białko C, jako składnik produktów otrzymywanych z ludzkiego osocza, niesie teoretyczne ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych, takich jak wirusy (np. HIV, HBV, HCV) oraz, teoretycznie, czynniki wywołujące choroby prionowe, jak wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba (vCJD). Standardowe środki zapobiegania zakażeniom związanym ze stosowaniem produktów leczniczych wytwarzanych z ludzkiej krwi lub osocza obejmują selekcję dawców, badania przesiewowe poszczególnych donacji i pul osocza w kierunku swoistych markerów zakażenia oraz włączenie do procesu wytwarzania etapów skutecznie inaktywujących/usuwających wirusy.²⁵²⁶²⁷

Tabela działań niepożądanych związanych z białkiem C

Poniższa tabela przedstawia zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem produktów zawierających białko C, wraz z ich częstością występowania i opisem:

Definicje częstotliwości występowania

Częstość występowania działań niepożądanych definiowana jest zgodnie z następującymi kryteriami:<sup data-drug="Beriplex P/N 1000" data-section="Działania niepożądane" title="Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA. Częstość występowania oparta na podstawie badań klinicznych przedstawia się w następujący sposób: bardzo często:( ≥ 1/10); często: (≥ 1/100 do< 1/10); niezbyt często:( ≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko:( ≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko:( 28<sup data-drug="Octaplex" data-section="Działania niepożądane" title="Częstości oparto na danych zebranych w badaniach klinicznych zgodnie z następującą konwencją: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (29

• Bardzo często: występujące u ≥ 1/10 pacjentów (≥ 10%)
• Często: występujące u ≥ 1/100 do < 1/10 pacjentów (≥ 1% i < 10%)
• Niezbyt często: występujące u ≥ 1/1 000 do < 1/100 pacjentów (≥ 0,1% i < 1%)
• Rzadko: występujące u ≥ 1/10 000 do < 1/1 000 pacjentów (≥ 0,01% i < 0,1%)
• Bardzo rzadko: występujące u < 1/10 000 pacjentów (< 0,01%)
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

<sup data-drug="Beriplex P/N 1000" data-section="Działania niepożądane" title="Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA. Częstość występowania oparta na podstawie badań klinicznych przedstawia się w następujący sposób: bardzo często:( ≥ 1/10); często: (≥ 1/100 do< 1/10); niezbyt często:( ≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko:( ≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko:( 30

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Należy zaznaczyć, że dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania produktów zawierających białko C u dzieci i młodzieży są ograniczone. Dla produktu Beriplex brak jest danych dotyczących stosowania u dzieci i młodzieży, podobnie jak dla produktu Octaplex. W przypadku konieczności zastosowania tych preparatów u młodszych pacjentów, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.³¹³²

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktów leczniczych zawierających białko C do obrotu, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tych produktów. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.³³³⁴