Dawkowanie i sposób podawania
Beklometazon

Dawkowanie i sposób podawania beklometazonu

Beklometazon dipropionian jest glikokortykosteroidem stosowanym wziewnie w leczeniu astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Substancja ta jest dostępna w różnych postaciach farmaceutycznych, stężeniach i w połączeniu z innymi substancjami aktywnymi, co istotnie wpływa na dawkowanie i sposób podawania. W artykule zebrano szczegółowe informacje o dawkowaniu beklometazonu w różnych produktach leczniczych, z uwzględnieniem różnic wynikających z ich postaci farmaceutycznych, wielkości cząstek oraz populacji pacjentów.¹

Cechy charakterystyczne beklometazonu w poszczególnych preparatach

Beklometazon dipropionian występuje w postaci preparatów o różnej wielkości cząstek, co ma istotny wpływ na jego skuteczność i dawkowanie. W przypadku preparatów drobnocząsteczkowych (extrafine), takich jak Beclocomb, Befoair, Formodual i Fostex, należy pamiętać, że charakteryzują się one silniejszym działaniem niż preparaty o niedrobnoziarnistym rozkładzie wielkości cząstek. Konkretnie, 100 mikrogramów beklometazonu dipropionianu drobnocząsteczkowego jest równoważne 250 mikrogramom beklometazonu dipropionianu o większych cząsteczkach.^{2 3}

Z powyższego powodu całkowita dawka dobowa beklometazonu dipropionianu przyjmowana w produktach drobnocząsteczkowych powinna być mniejsza niż dawka dobowa przyjmowana w produktach zawierających beklometazonu dipropionian o większych cząsteczkach. Należy pamiętać o dostosowaniu dawki u pacjentów, u których zmieniono leczenie ze standardowych preparatów na drobnocząsteczkowe.^{4 5}

Dawkowanie w preparatach proszkowych

W przypadku preparatów proszkowych do inhalacji, takich jak Fostex NEXThaler, dawkowanie przedstawia się następująco:⁶

Dawkowanie w astmie

Dawkowanie beklometazonu w leczeniu astmy zależy od postaci farmaceutycznej, wieku pacjenta oraz stosowanego schematu terapeutycznego. Poniżej przedstawiono szczegółowe zalecenia dla różnych grup pacjentów i produktów leczniczych.

Preparaty beklometazonu w połączeniu z formoterolem (Beclocomb, Befoair, Formodual, Fostex) nie są przeznaczone do stosowania w początkowym okresie leczenia astmy.^{7 8}

W leczeniu astmy stosuje się dwa główne schematy terapeutyczne:

1. Terapia podtrzymująca: Preparat stosowany jest regularnie jako leczenie podtrzymujące, a dodatkowy, szybko działający lek rozszerzający oskrzela jest używany doraźnie w razie potrzeby.⁹
2. Terapia podtrzymująca i doraźna: Preparat stosowany jest regularnie jako leczenie podtrzymujące oraz doraźnie w przypadku wystąpienia objawów astmy.¹⁰

W przypadku terapii podtrzymującej i doraźnej, pacjentom należy doradzić, by zawsze mieli przy sobie szybko działający lek rozszerzający oskrzela do stosowania w razie potrzeby.¹¹

Dawkowanie dla dorosłych w astmie

Dawkowanie w schemacie terapii podtrzymującej i doraźnej (dla preparatów Beclocomb, Befoair, Formodual, Fostex): zalecana dawka podtrzymująca to 1 inhalacja dwa razy na dobę (rano i wieczorem). W razie wystąpienia objawów, pacjenci powinni przyjąć jedną dodatkową inhalację. Jeśli objawy nadal utrzymują się po kilku minutach, należy przyjąć kolejną dodatkową inhalację.^{12 13}

Pacjentom wymagającym częstego przyjmowania inhalacji doraźnych w ciągu doby, należy zdecydowanie zalecić zwrócenie się o pomoc medyczną. U takich pacjentów należy ponownie ocenić stan astmy i przeanalizować terapię podtrzymującą.¹⁴

W przypadku produktu Soprobec dawkę początkową beklometazonu dipropionianu stosowanego wziewnie należy dostosować do stopnia nasilenia choroby. Następnie dawkę można dostosować, aż do uzyskania kontroli objawów, a potem dawkę należy zmniejszyć do najmniejszej dawki skutecznej w opanowaniu objawów astmy.¹⁵

Komorę inhalacyjną Volumatic należy zawsze użyć, gdy produkt leczniczy Soprobec podaje się dorosłym i młodzieży w wieku 16 lat i starszej, stosujących całkowitą dawkę dobową 1000 mikrogramów lub większą.¹⁶

Dawkę Beclonasal Aqua (aerozol do nosa) należy ustalić na najniższym poziomie, który zapewnia skuteczne opanowanie objawów. Całkowita dawka dobowa zazwyczaj nie powinna być większa niż osiem pojedynczych dawek (400 mikrogramów).¹⁷

Dawkowanie dla dzieci i młodzieży w astmie

Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność beklometazonu w połączeniu z formoterolem (Beclocomb, Befoair, Formodual, Fostex) nie zostały ustalone u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. Mimo że istnieją dane dotyczące stosowania tych preparatów u dzieci w wieku od 5 do 11 lat i u młodzieży w wieku od 12 do 17 lat, nie ma możliwości określenia zaleceń dotyczących dawkowania.^{18 19}

Produktu Fostex Nexthaler nie należy stosować u dzieci w wieku 5-11 lat ze względów bezpieczeństwa, mimo dostępnych danych w sekcjach 5.1 i 5.2 ChPL.²⁰

W przypadku produktu Soprobec dawka początkowa dla dzieci wynosi zwykle 100 mikrogramów dwa razy na dobę. W zależności od stopnia nasilenia objawów astmy, dawkę można zwiększyć do 400 mikrogramów na dobę, podawaną w dwóch do czterech dawkach podzielonych.²¹

Komorę inhalacyjną Volumatic należy zawsze użyć, gdy produkt leczniczy Soprobec stosuje się u dzieci i młodzieży w wieku 15 lat i młodszej, którym przepisano jakąkolwiek dawkę.²²

Dzieciom trudno jest używać inhalator właściwie i będą potrzebować pomocy. Dzieciom w wieku poniżej 5 lat może pomóc stosowanie inhalatora z komorą inhalacyjną Volumatic z maską na twarz.²³

Beclonasal Aqua (aerozol do nosa) może być stosowany u dzieci w wieku powyżej 6 lat w dawce 1-2 dawki aerozolu (50-100 mikrogramów) do każdego nozdrza dwa razy na dobę (200-400 mikrogramów na dobę). Brak wystarczających danych klinicznych do zalecenia stosowania produktu u dzieci w wieku poniżej 6 lat.²⁴

Dawkowanie w POChP

Dawka zalecana dla dorosłych w wieku 18 lat i powyżej w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) przy zastosowaniu preparatów beklometazonu w połączeniu z formoterolem (Beclocomb, Befoair, Formodual, Fostex, Fostex NEXThaler) wynosi dwie inhalacje dwa razy na dobę.^{25 26}

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

W przypadku wszystkich preparatów beklometazonu nie ma konieczności dostosowywania dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku.^{27 28}

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek

Brak dostępnych danych dotyczących stosowania większości preparatów beklometazonu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. W przypadku produktu Soprobec nie jest konieczne dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek.^{29 30}

Sposób podawania

Sposób podawania beklometazonu zależy od postaci farmaceutycznej stosowanego preparatu. Poniżej przedstawiono ogólne zalecenia dotyczące sposobu podawania poszczególnych preparatów.

Aerozole inhalacyjne

W celu zapewnienia właściwego zastosowania produktu, lekarz lub inny wykwalifikowany pracownik opieki medycznej powinien pokazać pacjentowi, jak prawidłowo posługiwać się inhalatorem. Prawidłowe zastosowanie ciśnieniowego inhalatora z dozownikiem jest konieczne w celu zapewnienia skuteczności leczenia.³¹

Ogólny schemat stosowania aerozoli inhalacyjnych:

1. Zdjąć osłonkę ochronną z ustnika i sprawdzić czy ustnik jest czysty.
2. Wykonać powolny i głęboki wydech.
3. Trzymać inhalator pionowo, objąć ustnik wargami, nie zaciskając zębów.
4. Wykonać powolny i głęboki wdech przez usta, jednocześnie naciskając górną część inhalatora w celu uwolnienia dawki.
5. Wstrzymać oddech na 5-10 sekund lub tak długo, jak to możliwe.
6. Wyjąć inhalator z ust i wykonać powolny wydech.

Jeśli konieczna jest kolejna dawka, należy odczekać ok. 30 sekund przed powtórzeniem powyższych czynności.³²

Przed pierwszym użyciem inhalatora lub jeśli inhalator nie był używany przez dłuższy czas (zazwyczaj 14 dni lub dłużej), pacjent powinien wykonać jedno rozpylenie w powietrze w celu upewnienia się, czy urządzenie działa prawidłowo.^{33 34}

Po inhalacji pacjent powinien przepłukać jamę ustną lub gardło wodą lub umyć zęby, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia kandydozy jamy ustnej.³⁵

Pacjenci ze słabym uchwytem lub koordynacją mogą mieć trudności z użyciem inhalatorów ciśnieniowych. W takich przypadkach zaleca się, aby trzymali inhalator w obu dłoniach, z palcami wskazującymi na górnej części pojemnika i kciukami u podstawy inhalatora.³⁶

Pacjentom, którzy mają trudności z synchronizowaniem uwolnienia dawki aerozolu z wykonaniem wdechu, zaleca się stosowanie komory inhalacyjnej (spejsera).^{37 38}

Proszek do inhalacji

Inhalator Fostex NEXThaler to inhalator aktywowany wdechem. Wykazano, że pacjenci z astmą o średnim i dużym nasileniu oraz pacjenci z POChP są w stanie wytworzyć na tyle silny przepływ wdechowy, aby uruchomić uwalnianie dawki leku z inhalatora. Uwalnianie produktu nie zależy od natężenia przepływu powietrza, w zakresie przepływu wdechowego, jaki może być wygenerowany w inhalatorze przez tą populację pacjentów.³⁹

Ogólne zasady stosowania inhalatora proszkowego Fostex NEXThaler:

1. Otworzyć całkowicie wieczko inhalatora.
2. Wykonać wydech tak głęboki, jak to możliwe (nie wydychać powietrza przez inhalator).
3. Umieścić ustnik między wargami i nie zatykać otworu wlotu powietrza.
4. Wykonać szybki i głęboki wdech przez usta (można poczuć charakterystyczny smak i usłyszeć kliknięcie).
5. Wyjąć inhalator z ust i wstrzymać oddech na 5-10 sekund lub tak długo, jak to możliwe.
6. Powoli wykonać wydech (nie wydychać powietrza przez inhalator).
7. Zamknąć całkowicie wieczko inhalatora.

Należy sprawdzić, czy licznik dawek wskazuje o jedną dawkę mniej po zamknięciu wieczka.⁴⁰

Aerozol do nosa

Beclonasal Aqua to aerozol do nosa przeznaczony wyłącznie do podawania donosowego.⁴¹

Monitorowanie terapii

Pacjenci powinni być regularnie poddawani kontroli lekarskiej, co pozwoli utrzymać optymalne dawkowanie beklometazonu, o którego zmianie może zadecydować jedynie lekarz. Należy stopniowo ustalić najmniejszą dawkę produktu zapewniającą skuteczną kontrolę objawów choroby. Po uzyskaniu kontroli objawów astmy za pomocą najmniejszej zalecanej dawki, kolejnym etapem leczenia może być próba zastosowania tylko kortykosteroidu wziewnego.^{42 43}

Należy zalecić pacjentom, aby przyjmowali produkt codziennie, nawet w okresie bez objawów astmy.^{44 45}

W przypadku stosowania Beclonasal Aqua, w celu osiągnięcia pełnych korzyści terapeutycznych niezbędne jest regularne stosowanie produktu. Należy skłonić pacjenta do współpracy, aby przestrzegał regularnego schematu dawkowania. Należy również wyjaśnić, że maksymalnego złagodzenia objawów nie można osiągnąć po podaniu kilku dawek leku.⁴⁶

Leczenie Beclonasal Aqua nie powinno być kontynuowane dłużej niż 3 tygodnie, jeśli nie występuje znaczące złagodzenie objawów.⁴⁷