Wskazania do stosowania
Antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B

Wskazania do stosowania antygenu powierzchniowego wirusa zapalenia wątroby typu B

Antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B (HBsAg) stanowi główny składnik aktywny szczepionek przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Jest on pozyskiwany przy wykorzystaniu technologii rekombinacji DNA z hodowli komórek drożdży (Saccharomyces cerevisiae), a następnie adsorbowany na wodorotlenku glinu w celu zwiększenia jego immunogenności. Dostępne na rynku preparaty zawierające tę substancję czynną, takie jak Engerix B czy EUVAX B, służą do czynnego uodparniania przeciwko zakażeniom wywoływanym przez wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV).¹²

Podstawowe wskazania do stosowania szczepionek zawierających HBsAg

Szczepionki zawierające antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B są przeznaczone do czynnego uodpornienia przeciwko zakażeniom wywoływanym przez wszystkie znane podtypy wirusa zapalenia wątroby typu B. Preparaty te, jak Engerix B i EUVAX B, różnią się nieznacznie wskazaniami szczegółowymi oraz dawkowaniem w zależności od wieku pacjenta.³⁴

Wskazania w zależności od grup wiekowych

Szczepionka Engerix B w dawce 10 mikrogramów (0,5 ml) jest przeznaczona przede wszystkim dla nieuodpornionych noworodków, niemowląt, dzieci i młodzieży w wieku do 15 lat włącznie. Preparat EUVAX B występuje w dwóch wersjach dawkowania: 10 mikrogramów (0,5 ml) dla dzieci oraz 20 mikrogramów (1 ml) dla dorosłych. Dobór odpowiedniej dawki szczepionki zależy od wieku pacjenta i stopnia immunokompetencji.⁵⁶

Szczególne grupy ryzyka wymagające szczepienia

Określenie grup osób, które powinny być poddane szczepieniu przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, regulują lokalne wytyczne. Engerix B w charakterystyce produktu leczniczego podkreśla ten aspekt, co wskazuje na konieczność konsultacji aktualnych rekomendacji krajowych przy kwalifikacji pacjentów do szczepienia.⁷

Do grup szczególnego ryzyka, które najczęściej kwalifikowane są do szczepienia przeciwko WZW typu B należą:

• Noworodki, niemowlęta i dzieci (w ramach obowiązkowego kalendarza szczepień)
• Pracownicy ochrony zdrowia
• Osoby mające częsty kontakt z krwią i materiałem biologicznym
• Osoby z przewlekłymi chorobami wątroby
• Pacjenci dializowani
• Osoby po przeszczepach narządów
• Osoby z zaburzeniami odporności
• Bliscy kontakty osób zakażonych HBV
• Osoby przyjmujące narkotyki drogą dożylną
• Osoby przygotowywane do zabiegów planowych z naruszeniem ciągłości tkanek

⁸

Profilaktyka wirusowego zapalenia wątroby typu D

Istotnym wskazaniem do zastosowania szczepionki zawierającej antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B jest również profilaktyka wirusowego zapalenia wątroby typu D (WZW typu D). Szczepienie przeciwko WZW typu B zapobiega jednocześnie zakażeniu HDV, ponieważ wirus zapalenia wątroby typu D (HDV) jest wirusem niekompletnym (defektywnym), który do replikacji wymaga obecności wirusa zapalenia wątroby typu B. WZW typu D występuje zatem wyłącznie jako koinfekcja lub superinfekcja u osób zakażonych HBV.⁹

Charakterystyka postaci farmaceutycznej

Zarówno Engerix B, jak i EUVAX B, są dostępne w postaci zawiesiny do wstrzykiwań. Engerix B po wstrząśnięciu stanowi lekko mętną zawiesinę, natomiast EUVAX B opisywany jest jako mętna, biała zawiesina. Właściwe przygotowanie preparatu przed podaniem (dokładne wstrząśnięcie) jest niezbędne dla uzyskania jednolitej zawiesiny i prawidłowego dawkowania antygenu.¹⁰¹¹

Porównanie szczepionek zawierających antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B

Rekomendacje kliniczne dotyczące stosowania szczepionek z antygenem HBsAg

Antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B jest zalecany do stosowania w przypadku aktywnego uodpornienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Szczepionki zawierające ten antygen powinny być stosowane zgodnie z lokalnymi wytycznymi i zaleceniami, które określają grupy osób kwalifikujące się do szczepienia. Szczególnie istotne jest stosowanie tych szczepionek u osób z grup ryzyka narażonych na zakażenie HBV.¹²¹³

Zarówno Engerix B, jak i EUVAX B, wykazują skuteczność przeciwko wszystkim znanym podtypom wirusa zapalenia wątroby typu B, co znacząco poszerza spektrum ich działania profilaktycznego i uzasadnia szerokie zastosowanie w zapobieganiu zakażeniom HBV. Dodatkowo, zapobieganie wirusowemu zapaleniu wątroby typu B poprzez szczepienie stanowi pośrednio ochronę przed zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu D.¹⁴¹⁵

Wskazania do stosowania – wnioski praktyczne

Antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B, jako główny składnik szczepionek przeciwko WZW typu B, powinien być zalecany przez lekarzy w następujących sytuacjach klinicznych:

• W ramach rutynowego szczepienia noworodków, niemowląt i dzieci zgodnie z kalendarzem szczepień
• U osób nieszczepionych wcześniej, a należących do grup ryzyka zakażenia HBV
• W profilaktyce poekspozycyjnej po kontakcie z materiałem potencjalnie zakaźnym
• W celu zapobiegania zakażeniom HDV u osób szczególnie narażonych
• U pacjentów przygotowywanych do zabiegów inwazyjnych lub z przewlekłymi chorobami wymagającymi częstych procedur medycznych

¹⁶¹⁷

Przy kwalifikacji pacjenta do szczepienia zawierającego antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B należy zawsze kierować się aktualną wiedzą medyczną, lokalnymi wytycznymi oraz indywidualną oceną ryzyka zakażenia HBV i potencjalnych korzyści wynikających ze szczepienia.¹⁸