Właściwości farmakodynamiczne
Alkohol etylowy

Właściwości farmakodynamiczne alkoholu etylowego

Alkohol etylowy (Ethanolum) jest substancją o szerokim spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, wykorzystywaną w preparatach do dezynfekcji skóry oraz błon śluzowych. Jako składnik produktów leczniczych, przykładowo w preparacie Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel, wykazuje synergistyczne działanie z innymi substancjami przeciwbakteryjnymi, zwiększając ich skuteczność.¹

Mechanizm działania przeciwdrobnoustrojowego

Podstawowy mechanizm działania przeciwbakteryjnego alkoholu etylowego opiera się na jego zdolności do denaturacji białek drobnoustrojów. Proces ten prowadzi do destrukcji struktury białkowej komórek bakteryjnych, co skutkuje ich śmiercią. Ten mechanizm działania czyni z alkoholu etylowego skuteczny środek przeciwbakteryjny o szerokim spektrum działania.²

Efekt synergistyczny z innymi substancjami przeciwbakteryjnymi

Szczególnie istotną właściwością farmakodynamiczną alkoholu etylowego jest jego zdolność do działania synergistycznego z innymi substancjami przeciwbakteryjnymi. W preparacie Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel, alkohol etylowy (w stężeniu 650 mg/g, co odpowiada alkoholowi etylowemu 96% w ilości 760 g/l) współdziała z chlorheksydyną (25 mg/g w postaci 20% diglukonianu chlorheksydyny).³ Synergizm ten przejawia się w:⁴

• Zwiększeniu efektu dezynfekcyjnego chlorheksydyny
• Opóźnieniu wytwarzania form opornych mikroorganizmów

⁵

Spektrum działania w połączeniu z chlorheksydyną

W preparatach takich jak Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel, alkohol etylowy w połączeniu z chlorheksydyną wykazuje rozszerzone spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego. Szczególnie istotne jest, że o ile roztwory wodne chlorheksydyny nie wykazują skuteczności wobec prątków gruźlicy, to roztwory alkoholowe chlorheksydyny niszczą Mycobacterium tuberculosis w czasie 15 minut.⁶

Dodanie alkoholu etylowego do chlorheksydyny rozszerza spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, obejmując skuteczność wobec:⁷

• Bakterii tlenowych, w tym gronkowców metycylino-wrażliwych i metycylino-opornych (Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus valivarius)
• Ziarniakow Gram-dodatnich, takich jak Streptococcus epidermidis, Streptococcus haemolitycus, Streptococcus pneumonie
• Bakterii beztlenowych: Bifidobacterium bifidum, Clostridium spp., Bacterioides spp., Prevotella melaninogenica i Fusobacterium
• Grzybów z rodzaju Candida, drożdży i niektórych dermatofitów
• Wirusów, w tym Herpes-, Paramyxo-, Rhabdo-, HIV
• Prątków gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis)

⁸

Znaczenie stężenia alkoholu etylowego

Stężenie alkoholu etylowego w preparatach przeciwbakteryjnych ma kluczowe znaczenie dla jego aktywności przeciwdrobnoustrojowej. W przypadku preparatu Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel, alkohol etylowy występuje w stężeniu 650 mg/g (co odpowiada 760 g/l alkoholu etylowego 96%).⁹ Takie wysokie stężenie alkoholu etylowego zapewnia skuteczne działanie denaturujące wobec białek drobnoustrojów, a jednocześnie intensyfikuje działanie chlorheksydyny, pozwalając na przezwyciężenie naturalnych ograniczeń samej chlorheksydyny wobec niektórych patogenów.

Współdziałanie alkoholu etylowego z chlorheksydyną w preparacie Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel stanowi przykład racjonalnego połączenia substancji przeciwbakteryjnych o różnych mechanizmach działania, co prowadzi do zwiększenia skuteczności produktu leczniczego i rozszerzenia jego spektrum działania.¹⁰