Właściwości farmakodynamiczne
VasoKINOX 800 ppm mol/mol

Właściwości farmakodynamiczne leku VasoKINOX

VasoKINOX (800 ppm mol/mol) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako INNE LEKI STOSOWANE W CHOROBACH UKŁADU ODDECHOWEGO, kod ATC: R07AX01. Jest to gaz medyczny sprężony, zawierający tlenek azotu (NO) w stężeniu 800 ppm mol/mol, co odpowiada 0,800 ml tlenku azotu w 999,2 ml azotu (N₂).¹

Mechanizm działania

Tlenek azotu jest związkiem wytwarzanym endogennie przez różne komórki organizmu, w tym przez śródbłonek naczyniowy. Jego głównym działaniem farmakodynamicznym jest wywoływanie rozluźnienia mięśni gładkich naczyń, co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych. Mechanizm ten zachodzi poprzez połączenie tlenku azotu z żelazem hemowym cytozolowej cyklazy guanylowej. Aktywacja tego enzymu prowadzi do zwiększenia stężenia wewnątrzkomórkowego 3′,5′-cyklicznego guanozynomonofosforanu (cGMP). Podwyższony poziom cGMP wewnątrz płytek krwi może również wpływać hamująco na agregację płytek.²

Działanie farmakodynamiczne

Istotną cechą tlenku azotu podawanego wziewnie jest jego selektywne działanie na płucne krążenie tętnicze. Ta selektywność wynika z bardzo krótkiego okresu życia cząsteczki NO. Hemoglobina obecna w krążeniu, w pobliżu miejsca dyfuzji tlenku azotu przez błonę pęcherzykowo-włośniczkową, powoduje szybką dezaktywację tego związku.³

VasoKINOX wykazuje działanie obniżające płucny opór naczyniowy i jest skuteczny wyłącznie w przypadku istnienia wazokonstrykcji w wentylowanym obszarze płucnym. Lek poprawia natlenianie krwi tętniczej poprzez przemieszczenie przepływu krwi w płucach z obszarów o niewystarczającej wentylacji i niskim współczynniku wentylacja/perfuzja (V/Q) do obszarów wentylowanych, zmniejszając tym samym efekt przecieku. Skuteczność tlenku azotu jest ściśle uzależniona od stopnia napowietrznienia niedodmowych obszarów płuc.⁴

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Zastosowanie u wcześniaków

Badania kliniczne nie wykazały korzyści z podawania wziewnego tlenku azotu u noworodków urodzonych przed 34. tygodniem życia płodowego, cierpiących na hipoksemiczną niewydolność oddechową. Brak skuteczności w tej grupie pacjentów jest prawdopodobnie związany z mechanizmami patofizjologicznymi towarzyszącymi wcześniactwu.⁵

Zastosowanie u noworodków donoszonych i prawie donoszonych

Korzyści z podawania wziewnego tlenku azotu zostały potwierdzone w kontrolowanych randomizowanych badaniach klinicznych u noworodków w wieku ≥ 34 tygodni życia płodowego z niewydolnością oddechową. Szczególnie istotne wyniki uzyskano u noworodków z przetrwałym nadciśnieniem płucnym, gdzie wdychanie NO zwiększało natlenienie i zmniejszało potrzebę stosowania natleniania przez membranę pozaustrojową.⁶

Wyniki meta-analizy

Przeprowadzono meta-analizę obejmującą 14 randomizowanych badań klinicznych z udziałem niemowląt urodzonych o terminie lub blisko terminu, u których zdiagnozowano hipoksemiczną niewydolność oddechową. Analiza ta wykazała następujące kluczowe wyniki:⁷

• Zmniejszenie zapotrzebowania na ECMO (pozaustrojowe natlenianie membranowe) – zaobserwowano znaczące zmniejszenie potrzeby stosowania tej procedury, z ryzykiem względnym 0,63 (95% przedział ufności [CI] 0,54-0,75) w grupie 810 pacjentów.⁸
• Poprawa wskaźnika natlenienia – w sześciu badaniach włączonych do meta-analizy odnotowano parametry natlenienia. Między 30 a 60 minutą leczenia, wskaźnik natlenienia był znamiennie mniejszy w grupie stosującej inhalacyjny tlenek azotu (iNO) (średnia różnica ważona -9,59, 95% CI -12,50 do -6,68) w grupie 698 pacjentów.⁹
• Wzrost ciśnienia parcjalnego tlenu (PaO₂) – w okresie 30-60 minut po rozpoczęciu leczenia, PaO₂ było znacznie wyższe w grupie otrzymującej iNO (średnia ważona różnica 45,5 mm Hg, 95% CI 34,7-56,3) w grupie 699 pacjentów.¹⁰
• Odsetek odpowiedzi na leczenie – natlenienie poprawiło się u około 50% niemowląt otrzymujących inhalacyjny tlenek azotu w grupie 698 pacjentów.¹¹

Zastosowanie pooperacyjne w kardiochirurgii

U pacjentów po zabiegach kardiochirurgicznych często obserwuje się nadciśnienie płucne oraz podwyższone opory w naczyniach płucnych, szczególnie po odłączeniu od krążenia pozaustrojowego. Zjawisko to wynika ze zwężania naczyń płucnych, prawdopodobnie spowodowanego przez kilka czynników, w tym przez stany zapalne pooperacyjne. Zwiększony opór naczyń płucnych może prowadzić do niewydolności prawej komory serca.¹²

W takich przypadkach ustalono, że wdychany tlenek azotu skutecznie redukuje płucny opór naczyniowy oraz hamuje wzrost ciśnienia w tętnicy płucnej. Te efekty mogą prowadzić do zwiększenia frakcji wyrzutowej prawej komory serca. Działania te skutkują stabilizacją hemodynamiczną oraz poprawą utlenowania krwi, co ma istotne znaczenie w opiece pooperacyjnej u pacjentów kardiochirurgicznych.¹³