Przeciwwskazania stosowania leku ValproLEK 300

Walproinian sodu zawarty w produkcie leczniczym ValproLEK 300 (tabletki o przedłużonym uwalnianiu zawierające 200 mg walproinianu sodu i 87 mg kwasu walproinowego, co odpowiada 300 mg walproinianu sodu) jest substancją o szerokim spektrum działania przeciwpadaczkowego oraz normotymicznego. Istnieje jednak szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie tego leku jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na potencjalne ryzyko dla pacjenta.¹

Przeciwwskazania związane z ciążą i kobietami w wieku rozrodczym

Ze względu na udokumentowane działanie teratogenne walproinianu sodu, istnieją szczególne ograniczenia dotyczące jego stosowania u kobiet w ciąży oraz kobiet w wieku rozrodczym. Przeciwwskazania w tym zakresie różnią się nieznacznie w zależności od wskazania terapeutycznego:²

• W leczeniu padaczki:
  • Ciąża – lek jest przeciwwskazany w okresie ciąży, z wyjątkiem sytuacji, gdy nie istnieje odpowiednie alternatywne leczenie. Ta szczególna sytuacja wymaga indywidualnej oceny neuropsychiatrycznej i skonsultowania z pacjentką ryzyka związanego z kontynuacją terapii.³
  • Kobiety w wieku rozrodczym – stosowanie leku jest przeciwwskazane, chyba że spełnione są warunki programu zapobiegania ciąży. Program ten obejmuje szereg działań mających na celu minimalizację ryzyka ekspozycji płodu na walproinian.⁴
• W leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej:
  • Ciąża – lek jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży, bez żadnych wyjątków.⁵
  • Kobiety w wieku rozrodczym – stosowanie leku jest przeciwwskazane, chyba że spełnione są warunki programu zapobiegania ciąży, analogicznie jak w przypadku leczenia padaczki.⁶

Przeciwwskazania związane z nadwrażliwością

Nadwrażliwość na substancje czynne zawarte w preparacie lub na jakąkolwiek substancję pomocniczą stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku ValproLEK 300. Dotyczy to zarówno walproinianu sodu, kwasu walproinowego, jak i wszystkich pozostałych składników wymienionych w pełnym wykazie substancji pomocniczych.⁷

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami funkcji wątroby i trzustki

Ze względu na potencjalną hepatotoksyczność walproinianu, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z:⁸

• Aktualnymi zaburzeniami czynności wątroby i/lub trzustki
• Ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby w wywiadzie, zwłaszcza jeśli były one związane ze stosowaniem leków
• Ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby w wywiadzie rodzinnym

Przeciwwskazania te wynikają z ryzyka ciężkiego uszkodzenia wątroby, które może być nawet zagrażające życiu, szczególnie u pacjentów z predyspozycjami genetycznymi lub wcześniejszymi epizodami uszkodzenia wątroby.⁹

Porfiria wątrobowa

Walproinian sodu jest przeciwwskazany u pacjentów z porfirią wątrobową. Porfiria jest grupą chorób metabolicznych związanych z zaburzeniami syntezy hemu. Zastosowanie walproinianu u tych pacjentów może prowadzić do zaostrzenia choroby i wystąpienia ostrych ataków porfirii.¹⁰

Skaza krwotoczna

Lek ValproLEK 300 jest przeciwwskazany u pacjentów ze skazą krwotoczną. Walproinian może wpływać na czynność płytek krwi oraz hemostazę, co u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami krzepnięcia może znacząco zwiększać ryzyko krwawień.¹¹

Zaburzenia mitochondrialne związane z POLG

Walproinian sodu nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami mitochondrialnymi wywołanymi mutacjami genu jądrowego kodującego enzym mitochondrialny – polimerazę γ (POLG). Dotyczy to w szczególności:¹²

• Pacjentów z zespołem Alpersa-Huttenlochera – rzadkim, neurodegeneracyjnym zaburzeniem o wczesnym początku, charakteryzującym się postępującym upośledzeniem funkcji psychomotorycznych, drgawkami i uszkodzeniem wątroby
• Dzieci poniżej 2. roku życia, u których istnieje podejrzenie zaburzeń związanych z POLG

U tych pacjentów stosowanie walproinianu wiąże się ze znacznie zwiększonym ryzykiem wystąpienia ciężkiej niewydolności wątroby, często kończącej się zgonem.¹³

Zaburzenia cyklu mocznikowego

Walproinian sodu jest przeciwwskazany u pacjentów z rozpoznanymi zaburzeniami cyklu mocznikowego. Są to wrodzone defekty metaboliczne dotyczące enzymów uczestniczących w cyklu mocznikowym, prowadzące do zaburzeń w usuwaniu amoniaku z organizmu. Stosowanie walproinianu u tych pacjentów może potęgować hiperamonemię, która jest głównym objawem tych zaburzeń.¹⁴

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie ValproLEK 300

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami wymienionymi powyżej, istnieją również sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania walproinianu sodu lub zalecić szczególną ostrożność:

Ryzyko dla kobiet w wieku rozrodczym

U kobiet w wieku rozrodczym, które planują ciążę, należy w miarę możliwości rozważyć alternatywne metody leczenia. Należy podkreślić, że w przypadku leczenia choroby afektywnej dwubiegunowej walproinian jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży, natomiast w przypadku padaczki może być stosowany tylko w sytuacji, gdy nie ma alternatywnych metod leczenia.¹⁵

Pacjenci z ryzykiem hepatotoksyczności

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:¹⁶

• Łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby
• Wcześniej występującymi chorobami wątroby
• Jednoczesnym stosowaniem innych leków potencjalnie hepatotoksycznych
• Rodzinnym występowaniem chorób wątroby lub metabolicznych

Pacjenci z podejrzeniem zaburzeń mitochondrialnych

U pacjentów, u których podejrzewa się zaburzenia metabolizmu mitochondrialnego, nawet jeśli nie są one potwierdzone badaniami genetycznymi w kierunku mutacji POLG, należy bardzo ostrożnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii walproinianem. Dotyczy to szczególnie:¹⁷

• Pacjentów z niewyjaśnioną encefalopatią
• Pacjentów z niewyjaśnionymi zaburzeniami neurologicznymi
• Pacjentów z nieprawidłowościami w badaniach biochemicznych sugerującymi zaburzenia mitochondrialne

Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia

Walproinian może wpływać na funkcje płytek krwi i parametry krzepnięcia, dlatego należy zachować ostrożność u pacjentów z:¹⁸

• Tendencją do krwawień
• Małopłytkowością
• Przyjmujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe

Pacjenci ze zwiększoną wrażliwością na walproinian

Ze szczególną ostrożnością należy podejść do pacjentów, u których wcześniej występowały reakcje nadwrażliwości na walproinian lub inne leki przeciwpadaczkowe. W takich przypadkach należy dokładnie monitorować pacjenta po rozpoczęciu leczenia pod kątem pojawienia się objawów nadwrażliwości.¹⁹

Pacjenci z chorobą nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek należy rozważyć konieczność dostosowania dawki, ponieważ ilość wolnego walproinianu w surowicy może być zwiększona. Należy również pamiętać, że każda tabletka ValproLEK 300 zawiera 1,29 mmol (29,7 mg) sodu, co może być istotne u pacjentów ze schorzeniami wymagającymi ograniczenia podaży sodu.²⁰