Działania niepożądane leku Vagifem 10 mikrogramów

Vagifem 10 mikrogramów to produkt leczniczy w postaci tabletek dopochwowych zawierających estradiol półwodny w ilości odpowiadającej 10 mikrogramom estradiolu. Ze względu na miejscowy charakter aplikacji oraz niewielką dawkę substancji czynnej, działania niepożądane występują stosunkowo rzadko, a ich profil bezpieczeństwa jest korzystny w porównaniu z ogólnoustrojową hormonalną terapią zastępczą (HTZ). Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych obserwowanych podczas stosowania produktu Vagifem 10 mikrogramów.¹

Działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych

W trakcie przeprowadzonych badań klinicznych z udziałem ponad 673 pacjentek, u których zastosowano produkt Vagifem 10 mikrogramów (w tym u ponad 497 pacjentek leczenie trwało do 52 tygodni), bardzo rzadko raportowano działania niepożądane zależne od estrogenu. Częstość ich występowania była porównywalna z grupą otrzymującą placebo. Do typowych estrogenozależnych działań niepożądanych, które obserwowano sporadycznie, należały: ból piersi, obrzęki obwodowe oraz krwawienia pomenopauzalne. Warto podkreślić, że jeśli takie objawy się pojawiały, występowały najczęściej jedynie w początkowym okresie leczenia.²

Poniżej przedstawiono działania niepożądane, które występowały częściej u pacjentek leczonych produktem Vagifem 10 mikrogramów niż u pacjentek otrzymujących placebo, i które mogą być związane z prowadzonym leczeniem:³

• Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: grzybicze zapalenie sromu i pochwy⁴
• Zaburzenia układu nerwowego: ból głowy⁵
• Zaburzenia żołądka i jelit: ból brzucha, nudności⁶
• Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: krwawienie z dróg rodnych, upławy lub odczuwalny dyskomfort w obrębie pochwy⁷
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: wysypka⁸
• Badania diagnostyczne: zwiększenie masy ciała⁹
• Zaburzenia naczyniowe: uderzenia gorąca, nadciśnienie tętnicze¹⁰

Działania niepożądane zgłaszane po wprowadzeniu produktu do obrotu

Po wprowadzeniu produktu Vagifem 10 mikrogramów do obrotu zgłaszano dodatkowe działania niepożądane, które zostały uznane za potencjalnie związane z leczeniem. Ze względu na dobrowolny charakter raportowania i brak znanej wielkości populacji stosującej lek, nie można precyzyjnie określić częstości występowania tych działań niepożądanych.¹¹

• Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone (w tym torbiele i polipy): rak piersi, rak endometrium¹²
• Zaburzenia układu immunologicznego: uogólnione reakcje nadwrażliwości (np. reakcje anafilaktyczne/wstrząs anafilaktyczny)¹³
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: retencja płynów¹⁴
• Zaburzenia psychiczne: bezsenność¹⁵
• Zaburzenia układu nerwowego: nasilenie migreny¹⁶
• Zaburzenia naczyniowe: zakrzepica żył głębokich¹⁷
• Zaburzenia żołądka i jelit: biegunka¹⁸
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: świąd, wysypka, pokrzywka¹⁹
• Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: hiperplazja endometrium, ból sromu i pochwy, świąd narządów płciowych²⁰
• Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: reakcja w miejscu stosowania, brak skuteczności leku, uraz związany z użyciem aplikatora²¹

Działania niepożądane związane z ogólnoustrojową hormonalną terapią zastępczą

W kontekście miejscowego stosowania estrogenów dopochwowych, takich jak Vagifem 10 mikrogramów, należy mieć na uwadze, że mogą również występować działania niepożądane charakterystyczne dla ogólnoustrojowej hormonalnej terapii zastępczej. Należy jednak podkreślić, że ze względu na miejscowe działanie i niską dawkę estradiolu, ekspozycja ogólnoustrojowa jest minimalna, pozostając w zakresie odpowiednim dla okresu pomenopauzalnego, dlatego ryzyko wystąpienia tych działań niepożądanych jest znacznie mniejsze.²²

Dodatkowe działania niepożądane raportowane przy ogólnoustrojowej HTZ, które mogą potencjalnie dotyczyć również Vagifem 10 mikrogramów, choć w znacznie mniejszym stopniu, to:²³

• Kamica żółciowa²⁴
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: ostuda, rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, choroba Schönleina-Henocha²⁵
• Prawdopodobna demencja u kobiet w wieku powyżej 65 lat²⁶

Specjalne ryzyka związane z ogólnoustrojową HTZ

Ze względu na fakt, że produkt Vagifem 10 mikrogramów zawiera estrogen, warto odnotować również szczególne ryzyka związane z ogólnoustrojową HTZ, jakkolwiek działanie miejscowe i niska dawka estradiolu znacząco zmniejszają prawdopodobieństwo ich wystąpienia.

Ryzyko nowotworu jajnika

Ogólnoustrojowa HTZ wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozpoznania nowotworu jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała wzrost tego ryzyka o 43% (RW 1,43%, 95% PU 1,31-1,56) u kobiet aktualnie stosujących ogólnoustrojową HTZ w porównaniu do kobiet nigdy niestosujących HTZ. U kobiet w wieku 50-54 lat stosujących HTZ przez 5 lat może wystąpić 1 dodatkowe rozpoznanie na 2000 leczonych, podczas gdy u kobiet niestosujących HTZ w tej samej grupie wiekowej nowotwór jajnika zostanie rozpoznany u 2 na 2000 kobiet w okresie 5 lat.²⁷

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Ogólnoustrojowe stosowanie HTZ wiąże się z 1,3- do 3-krotnym zwiększeniem ryzyka rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), np. zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Wystąpienie takiego zdarzenia jest bardziej prawdopodobne w pierwszym roku stosowania HTZ. Zgodnie z wynikami badania WHI, w grupie wiekowej 50-59 lat u kobiet stosujących wyłącznie estrogenową HTZ współczynnik ryzyka wynosi 1,2 (95% CI: 0,6-2,4), co przekłada się na 1 dodatkowy przypadek na 1000 kobiet stosujących HTZ przez 5 lat.²⁸

Ryzyko udaru niedokrwiennego

Ogólnoustrojowa HTZ wiąże się z 1,5-krotnym zwiększeniem względnego ryzyka wystąpienia udaru niedokrwiennego, bez zwiększenia ryzyka udaru krwotocznego. Względne ryzyko nie zależy od wieku czy czasu stosowania HTZ, jednakże wyjściowe ryzyko wystąpienia udaru jest silnie związane z wiekiem. Według połączonych badań WHI, w grupie wiekowej 50-59 lat, współczynnik ryzyka wynosi 1,3 (95% CI: 1,1-1,6), co przekłada się na 3 dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ przez 5 lat.²⁹

Przedawkowanie

Ze względu na dopochwową drogę podania i bardzo małą dawkę estradiolu w produkcie Vagifem 10 mikrogramów, przedawkowanie jest mało prawdopodobne. W przypadku ewentualnego przedawkowania zaleca się zastosowanie leczenia objawowego.³⁰

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem krajowego systemu zgłaszania lub bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu.³¹

Tabela działań niepożądanych Vagifem 10 mikrogramów

Jak pokazują dane przedstawione w tabeli, Vagifem 10 mikrogramów charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa. Większość działań niepożądanych ma łagodny charakter i często nie wymaga przerwania leczenia. Należy jednak pamiętać, że każde niepokojące objawy pojawiające się podczas terapii powinny zostać zgłoszone lekarzowi prowadzącemu, który podejmie decyzję o dalszym postępowaniu.³²