Przeciwwskazania stosowania leku Tramal

Prawidłowa ocena przeciwwskazań do stosowania leku Tramal (tramadolu chlorowodorek) w postaci roztworu do wstrzykiwań 50 mg/ml jest kluczowym elementem bezpiecznej farmakoterapii. Lek, który dostępny jest w ampułkach zawierających 50 mg tramadolu chlorowodorku w 1 ml roztworu lub 100 mg w 2 ml roztworu, nie może być stosowany u wszystkich pacjentów ze względu na szereg absolutnych przeciwwskazań, które zostaną szczegółowo omówione poniżej.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nie należy podawać leku Tramal pacjentom, u których stwierdzono nadwrażliwość na substancję czynną (tramadolu chlorowodorek) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą mieć charakter od łagodnych objawów skórnych do poważnych reakcji anafilaktycznych zagrażających życiu. Warto zauważyć, że pomimo iż produkt zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na 2 ml i uznawany jest za „wolny od sodu”, nadwrażliwość może dotyczyć również innych substancji pomocniczych.²³

Ostre zatrucia substancjami psychoaktywnymi

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania leku Tramal jest ostre zatrucie różnymi substancjami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Dotyczy to następujących sytuacji klinicznych:

• zatrucie alkoholem etylowym – podanie tramadolu może nasilić działanie depresyjne alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, prowadząc do nasilenia zaburzeń oddychania
• zatrucie lekami nasennymi – skojarzenie może powodować synergistyczne działanie sedatywne i depresyjne na ośrodek oddechowy
• zatrucie lekami przeciwbólowymi – szczególnie innymi opioidami, ze względu na kumulowanie się działań niepożądanych
• zatrucie opioidami – tramadol jako słaby agonista receptorów opioidowych może nasilać efekty innych opioidów
• zatrucie innymi lekami psychotropowymi – które mogą wchodzić w niekorzystne interakcje z tramadolem

⁴

Jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO

Lek Tramal jest przeciwwskazany u pacjentów, którzy aktualnie przyjmują inhibitory monoaminooksydazy (MAO) lub przyjmowali je w okresie ostatnich 14 dni przed planowanym leczeniem tramadolem. Jednoczesne stosowanie tramadolu i inhibitorów MAO może prowadzić do potencjalnie zagrażających życiu interakcji na poziomie ośrodkowego układu nerwowego, funkcji układu krążenia oraz oddechowego. Mechanizm tej interakcji wynika z wpływu tramadolu na wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny, co w połączeniu z działaniem inhibitorów MAO może prowadzić do rozwoju zespołu serotoninowego.⁵

Padaczka niepoddająca się leczeniu

Tramadol obniża próg drgawkowy, dlatego nie należy stosować leku Tramal u pacjentów z padaczką nie poddającą się leczeniu. U tych pacjentów podanie tramadolu wiąże się ze znacznie zwiększonym ryzykiem wywołania napadów drgawkowych, co może prowadzić do nasilenia choroby podstawowej i stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta.⁶

Leczenie uzależnienia od opioidów

Lek Tramal nie powinien być stosowany w leczeniu uzależnienia od opioidów. Pomimo że tramadol wykazuje stosunkowo niski potencjał uzależniający w porównaniu do innych opioidów, to jego stosowanie u pacjentów z uzależnieniem opioidowym może:

• nasilać objawy abstynencyjne
• utrudniać proces detoksykacji
• prowadzić do rozwoju krzyżowego uzależnienia
• maskować objawy podstawowego problemu zdrowotnego

⁷

Sytuacje kliniczne, w których należy odradzić stosowanie leku

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których należy z dużą ostrożnością rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko związane ze stosowaniem leku Tramal. W wielu przypadkach lekarz powinien odradzić stosowanie tego preparatu lub zalecić alternatywną formę leczenia przeciwbólowego. Do takich sytuacji należy zaliczyć:

Pacjenci z wywiadem drgawkowym

U pacjentów z wywiadem drgawkowym lub czynnikami ryzyka drgawek (np. urazy głowy, zaburzenia metaboliczne, odstawienie alkoholu lub leków, infekcje OUN) należy szczególnie ostrożnie rozważyć zasadność stosowania tramadolu. W takich przypadkach często warto rozważyć inne leki przeciwbólowe o mniejszym potencjale drgawkotwórczym.⁸

Pacjenci z zaburzeniami oddychania

Należy unikać stosowania tramadolu lub stosować go ze szczególną ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami oddychania, takimi jak:

• ciężka postać astmy oskrzelowej
• przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)
• zespół bezdechu sennego
• niewydolność oddechowa różnego pochodzenia

W tych przypadkach tramadol, podobnie jak inne opioidy, może nasilać istniejące zaburzenia i prowadzić do depresji oddechowej.

Jednoczesne stosowanie leków sedatywnych

Należy odradzić jednoczesne stosowanie tramadolu z lekami o działaniu sedatywnym, takimi jak:

• benzodiazepiny
• barbiturany
• inne leki przeciwbólowe o działaniu ośrodkowym
• leki przeciwhistaminowe o działaniu sedatywnym
• leki przeciwpsychotyczne

Skojarzenie tych leków może prowadzić do nasilonej sedacji, depresji oddechowej, śpiączki, a nawet zgonu.⁹

Pacjenci z chorobą wątroby lub nerek

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek należy rozważyć odradzenie stosowania tramadolu ze względu na ryzyko kumulacji leku lub jego metabolitów w organizmie. W przypadku konieczności zastosowania leku u tych pacjentów, należy zmodyfikować dawkowanie i ściśle monitorować parametry kliniczne i laboratoryjne.

Ciąża i karmienie piersią

Kobietom w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze oraz w okresie okołoporodowym, a także karmiącym piersią, należy odradzić stosowanie tramadolu. Długotrwałe stosowanie tramadolu w czasie ciąży może prowadzić do zespołu abstynencyjnego u noworodka, a stosowanie w okresie okołoporodowym może powodować depresję oddechową u noworodka.

Pacjenci z zaburzeniami świadomości

Pacjentom z zaburzeniami świadomości o różnej etiologii, ze zwiększonym ciśnieniem śródczaszkowym lub po urazach głowy należy odradzić stosowanie tramadolu, ponieważ lek ten może maskować objawy kliniczne i utrudniać diagnozę oraz ocenę postępu choroby podstawowej.