Właściwości farmakodynamiczne budezonidu w preparacie Tafen Nasal 64 mcg

Budezonid, substancja czynna preparatu Tafen Nasal 64 μg, należy do grupy glikokortykosteroidów o silnym miejscowym działaniu przeciwzapalnym na błonę śluzową nosa. Jednocześnie charakteryzuje się słabym działaniem ogólnoustrojowym po podaniu miejscowym, co jest korzystne z punktu widzenia profilu bezpieczeństwa.¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Według klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC), budezonid jest zaklasyfikowany do grupy leków udrożniających nos i innych preparatów do stosowania miejscowego – kortykosteroidy, oznaczonych kodem ATC: R01AD05.²

Mechanizm działania przeciwzapalnego

Kortykosteroidy, w tym budezonid, wykazują szeroki zakres aktywności hamującej w stosunku do różnych komórek uczestniczących w procesie zapalnym alergicznym. Działają na wiele typów komórek, takich jak:

• Komórki tuczne
• Eozynofile
• Neutrofile
• Makrofagi
• Limfocyty

Budezonid hamuje również działanie mediatorów biochemicznych uczestniczących w procesie zapalnym, w tym:

• Histaminy
• Eikozanoidów
• Leukotrienów
• Cytokin

Szczególnie istotne jest zmniejszenie aktywności specyficznych cytokin, leukotrienów i chemokin, takich jak interleukiny (IL-1 do IL-6), RANTES, czynnik martwicy nowotworu alfa (TNF-α), interferon gamma (IFN-γ) oraz czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów (GM-CSF).³

Molekularny mechanizm działania

Na poziomie molekularnym, budezonid wiąże się z receptorami dla glikokortykosteroidów, tworząc kompleks, który działa jako czynnik transkrypcyjny. Ten kompleks może działać dwukierunkowo poprzez:

1. Zmniejszenie liczby (tzw. regulacja w dół) mediatorów prozapalnych
2. Zwiększenie liczby (tzw. regulacja w górę) mediatorów przeciwzapalnych

W pojedynczej komórce znajduje się około 10-100 genów reagujących na działanie steroidów, co tłumaczy wielokierunkowe działanie przeciwzapalne budezonidu.⁴

Skuteczność kliniczna

Skuteczność terapeutyczna budezonidu w aerozolu do nosa została oceniona w badaniach klinicznych obejmujących kilka tysięcy pacjentów, zarówno dorosłych jak i dzieci. W większości badań stosowano budezonid w dawkach donosowych od 32 do 256 μg podawanych raz na dobę.⁵

Badania kliniczne u dzieci i młodzieży

Głównym parametrem oceny skuteczności w badaniach klinicznych była łączna punktacja dla objawów klinicznych (ang. combined nasal symptoms score, CNSS), stanowiąca sumę punktów w skali od 0 do 3 dla każdego z trzech objawów:

• Przekrwienie błony śluzowej nosa
• Wodnisty wyciek z nosa
• Kichanie

Poniżej przedstawiono kluczowe badania oceniające skuteczność budezonidu w aerozolu do nosa w leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa u dzieci.⁶

Sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa

W dwutygodniowym, randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanym placebo, oceniano skuteczność i bezpieczeństwo budezonidu w dawkach donosowych 16, 32 i 64 μg podawanych raz na dobę u 400 dzieci w wieku od 2 do 5 lat z sezonowym lub całorocznym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa. We wszystkich badanych grupach, włącznie z grupą placebo, odnotowano znaczące zmniejszenie wskaźnika CNSS w porównaniu z wartościami początkowymi. Należy jednak podkreślić, że różnica między wynikami dla grupy otrzymującej budezonid w dawce 64 μg a placebo nie osiągnęła istotności statystycznej.⁷

Całoroczne alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa

Przeprowadzono sześciotygodniowe, randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo, oceniające skuteczność i bezpieczeństwo stosowania budezonidu w dawce donosowej 128 μg stosowanej raz na dobę u 202 dzieci w wieku od 6 do 16 lat z całorocznym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa. W badaniu tym analizowano dwa główne parametry skuteczności:

• Łączną punktację dla objawów klinicznych (CNSS)
• Szczytowy przepływ wdechowy przez nos (ang. peak nasal inspiratory flow, PNIF)

Budezonid podawany donosowo wykazał istotną statystycznie poprawę w porównaniu z placebo zarówno w zakresie CNSS, jak i PNIF. Zaobserwowano, że początek działania w odniesieniu do CNSS nastąpił po 12 godzinach od podania pierwszej dawki, natomiast w odniesieniu do PNIF – po 48 godzinach.⁸

Bezpieczeństwo kliniczne

Wpływ na wzrastanie u dzieci

Bezpieczeństwo długotrwałego stosowania budezonidu u dzieci oceniono w randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą dotyczącym wpływu na wzrastanie. W badaniu uczestniczyło 229 dzieci w wieku od 4 do 8 lat, które otrzymywały przez 12 miesięcy budezonid w postaci donosowej w dawce 64 μg lub placebo. Badanie właściwe poprzedzała trwająca 6 miesięcy faza wstępna.

Po 12 miesiącach leczenia, szybkość wzrastania w grupie otrzymującej budezonid i w grupie otrzymującej placebo była porównywalna. Średnia różnica (placebo-budezonid) wyniosła 0,27 cm/rok (95% przedział ufności: -0,07 do 0,62). Wynik ten wskazuje, że budezonid w dawce 64 μg stosowany donosowo nie wywiera istotnego klinicznie wpływu na wzrastanie u dzieci.⁹

Wpływ na stężenie kortyzolu

Budezonid w zalecanych dawkach terapeutycznych nie powoduje klinicznie istotnych zmian w podstawowym lub stymulowanym ACTH stężeniu kortyzolu w osoczu. W badaniach na zdrowych ochotnikach wykazano jednak, że krótkotrwałe podawanie budezonidu donosowo powodowało zależne od dawki zmniejszenie stężenia kortyzolu w osoczu i w moczu. Efekt ten ma charakter przejściowy i nie prowadzi do klinicznie istotnych zaburzeń funkcji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.¹⁰