Leki w grupie
„glikokortykosteroid donosowy”

Glikokortykosteroidy donosowe (GKS donosowe) są grupą leków przeciwzapalnych stosowanych miejscowo w jamach nosowych. Działają one poprzez hamowanie procesu zapalnego na wielu poziomach: zmniejszają aktywność komórek układu immunologicznego, blokują syntezę mediatorów zapalenia oraz hamują migrację komórek zapalnych. Dzięki temu skutecznie zmniejszają obrzęk błony śluzowej nosa, wydzielinę oraz blokują reakcje alergiczne.

Główne substancje czynne z grupy GKS donosowych dostępne w Polsce to: mometazon (Nasonex, Nasometin, Momester), flutykazon (Flixonase, Fanipos, Nasofan), budezonid (Rhinocort, Tafen Nasal), beklometazon (Beclonasal), oraz flutykazon w połączeniu z azelastyną (Dymista). Najbardziej popularne ze względu na profil skuteczności i bezpieczeństwa są preparaty zawierające mometazon i flutykazon.

Glikokortykosteroidy donosowe są lekami pierwszego wyboru w leczeniu alergicznego nieżytu nosa, zarówno sezonowego jak i całorocznego. Stosowane są również w niealergicznym nieżycie nosa, polipach nosa oraz jako leczenie wspomagające w ostrym i przewlekłym zapaleniu zatok przynosowych.

Największą zaletą GKS donosowych jest ich miejscowe działanie przy minimalnej absorpcji ogólnoustrojowej, co znacząco ogranicza ryzyko działań niepożądanych typowych dla steroidów stosowanych systemowo. Nowoczesne preparaty (mometazon, flutykazon) charakteryzują się wysokim powinowactwem do receptorów glikokortykosteroidowych przy jednoczesnym niskim wchłanianiu do krwioobiegu, co dodatkowo zwiększa ich bezpieczeństwo.

Mimo wysokiego profilu bezpieczeństwa, stosowanie GKS donosowych może wiązać się z miejscowymi działaniami niepożądanymi, takimi jak podrażnienie błony śluzowej nosa, uczucie suchości, krwawienia z nosa czy, rzadziej, perforacja przegrody nosowej. Długotrwałe stosowanie u dzieci wymaga monitorowania pod kątem potencjalnego wpływu na wzrost, choć badania wskazują, że ryzyko jest minimalne przy stosowaniu nowszych preparatów w zalecanych dawkach.

W obrębie glikokortykosteroidów donosowych można wyróżnić podgrupy ze względu na generację leku i profil farmakologiczny. Starsze preparaty (beklometazon) cechują się nieco większym wchłanianiem ogólnoustrojowym, podczas gdy nowsze (mometazon, flutykazon, cyklezonid) mają zmodyfikowaną strukturę molekularną, co zwiększa ich miejscową aktywność przeciwzapalną przy jednoczesnym zmniejszeniu biodostępności ogólnoustrojowej, czyniąc je bezpieczniejszymi w długotrwałym stosowaniu.