Właściwości farmakodynamiczne
Tafen Nasal 32 mcg 32 mcg/dawkę odmierzoną

Właściwości farmakodynamiczne budezonidu

Budezonid, substancja czynna leku Tafen Nasal 32 mcg, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków udrożniających nos i innych preparatów do stosowania miejscowego, kortykosteroidów (kod ATC: R01AD05). Jest to glikokortykosteroid charakteryzujący się silnym miejscowym działaniem przeciwzapalnym na błonę śluzową nosa przy jednoczesnym słabym działaniu ogólnoustrojowym po podaniu miejscowym.¹

Mechanizm działania przeciwzapalnego

Badania wykazały, że kortykosteroidy, w tym budezonid, posiadają szeroki zakres aktywności hamującej w stosunku do różnych komórek uczestniczących w procesach zapalnych, takich jak:

• Komórki tuczne – odpowiedzialne za wczesną fazę reakcji alergicznej
• Eozynofile – komórki charakterystyczne dla reakcji alergicznych
• Neutrofile – komórki biorące udział w ostrym stanie zapalnym
• Makrofagi – komórki prezentujące antygen
• Limfocyty – komórki odpowiedzi immunologicznej

Ponadto, kortykosteroidy hamują działanie mediatorów biorących udział w procesie zapalnym w przebiegu alergii, takich jak histamina, eikozanoidy, leukotrieny i cytokiny.²

Budezonid wykazuje szczególną zdolność do zmniejszania aktywności różnych cytokin, leukotrienów i chemokin, w tym:

• Interleukiny (IL-1 do IL-6) – białka sygnałowe układu immunologicznego
• RANTES – chemokina przyciągająca komórki odpornościowe do miejsca zapalenia
• TNF-α (czynnik martwicy nowotworów alfa) – cytokina prozapalna
• IFN-γ (interferon gamma) – aktywator makrofagów
• GM-CSF (czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów) – cytokina regulująca produkcję i funkcję granulocytów i makrofagów

Substancje te są wydzielane przez komórki uczestniczące w procesie zapalnym.³

Molekularny mechanizm działania

Na poziomie molekularnym budezonid wiąże się z receptorami dla glikokortykosteroidów, tworząc kompleks działający jako czynnik transkrypcyjny. Mechanizm działania tego kompleksu polega na:

• Zmniejszeniu liczby (tzw. regulacja w dół) mediatorów prozapalnych
• Zwiększeniu liczby (regulacja w górę) mediatorów przeciwzapalnych

W jednej komórce znajduje się około 10-100 genów reagujących na działanie steroidów, co tłumaczy wielokierunkowe działanie przeciwzapalne budezonidu.⁴

Skuteczność kliniczna budezonidu

Skuteczność terapeutyczna budezonidu w aerozolu do nosa została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych obejmujących tysiące dorosłych i dzieci. Większość tych badań przeprowadzono z zastosowaniem budezonidu w dawkach donosowych od 32 do 256 μg podawanych raz na dobę.⁵

Głównym parametrem oceny skuteczności w badaniach była łączna punktacja dla objawów klinicznych (ang. combined nasal symptoms score, CNSS), która stanowiła sumę punktów w skali od 0 do 3 dla każdego z trzech głównych objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa:

• Przekrwienie błony śluzowej
• Wodnisty wyciek z nosa
• Kichanie

Poniżej przedstawiono wyniki kluczowych badań oceniających skuteczność budezonidu w leczeniu dzieci z sezonowym i całorocznym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa.⁶

Skuteczność w sezonowym alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

W dwutygodniowym randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą w grupach równoległych oceniano skuteczność i bezpieczeństwo stosowania budezonidu w różnych dawkach donosowych (16, 32 i 64 μg) podawanych raz na dobę. Badanie przeprowadzono u 400 dzieci w wieku od 2 do 5 lat z sezonowym lub całorocznym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa.

Wyniki wykazały, że we wszystkich badanych grupach, włącznie z grupą placebo, nastąpiło znaczące zmniejszenie wskaźnika CNSS w porównaniu z wartościami początkowymi. Należy jednak zaznaczyć, że różnica między wynikami dla grupy otrzymującej budezonid w dawce 64 μg a placebo nie osiągnęła istotności statystycznej.⁷

Skuteczność w całorocznym alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

W sześciotygodniowym randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą w grupach równoległych oceniano skuteczność i bezpieczeństwo stosowania budezonidu w dawce donosowej 128 μg podawanej raz na dobę. Badanie przeprowadzono u 202 dzieci w wieku od 6 do 16 lat z całorocznym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa.

Głównymi parametrami oceny skuteczności były:

• CNSS – łączna punktacja dla objawów klinicznych
• PNIF (ang. peak nasal inspiratory flow) – pomiary szczytowego przepływu wdechowego przez nos

Wyniki badania wykazały, że budezonid podawany donosowo poprawiał istotnie statystycznie w porównaniu z placebo zarówno wskaźnik CNSS, jak i PNIF. Co ważne, efekt terapeutyczny pojawiał się stosunkowo szybko:

• Początek działania w odniesieniu do CNSS odnotowano już po 12 godzinach od podania pierwszej dawki
• Poprawa PNIF nastąpiła po 48 godzinach od rozpoczęcia leczenia

Szybki początek działania jest istotną zaletą terapeutyczną budezonidu w leczeniu objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.⁸

Profil bezpieczeństwa budezonidu

Wpływ na wzrastanie u dzieci

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania kortykosteroidów, zwłaszcza u dzieci, jest ich potencjalny wpływ na wzrastanie. W celu oceny tego parametru przeprowadzono randomizowane, kontrolowane placebo badanie z podwójnie ślepą próbą, w którym wzięło udział 229 dzieci w wieku od 4 do 8 lat.

Badanie składało się z:

• Fazy wstępnej trwającej 6 miesięcy
• Fazy właściwej, w której przez 12 miesięcy dzieci otrzymywały budezonid w postaci donosowej w dawce 64 μg lub placebo

Wyniki badania wykazały, że po 12 miesiącach leczenia szybkość wzrastania w grupie otrzymującej budezonid i w grupie otrzymującej placebo była porównywalna. Średnia różnica między grupami (placebo-budezonid) wyniosła zaledwie 0,27 cm/rok (95% CI: -0,07 do 0,62), co nie stanowi istotnej klinicznie różnicy i potwierdza bezpieczeństwo długotrwałego stosowania budezonidu u dzieci w kontekście wzrastania.⁹

Wpływ na stężenie kortyzolu w osoczu

Kolejnym istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania kortykosteroidów jest ich potencjalny wpływ na funkcję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co można ocenić poprzez pomiar stężenia kortyzolu w osoczu.

Badania wykazały, że budezonid w zalecanych dawkach nie powoduje znaczących klinicznie zmian podstawowego lub stymulowanego ACTH stężenia kortyzolu. U zdrowych ochotników krótkotrwałe podawanie budezonidu donosowego powodowało zależne od dawki zmniejszenie stężenia kortyzolu w osoczu i w moczu, jednak efekt ten nie przekłada się na istotne klinicznie konsekwencje przy stosowaniu leku w zalecanych dawkach.¹⁰

Dane te potwierdzają, że miejscowe podanie budezonidu w postaci aerozolu do nosa w dawce 32 μg/dawkę charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, z minimalnym wpływem na funkcje endokrynologiczne organizmu.