Właściwości farmakokinetyczne tadalafilu

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tadalafilu, obejmujący procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania, a także różnice w farmakokinetyce u poszczególnych grup pacjentów.¹

Wchłanianie

Tadalafil charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie substancji czynnej w osoczu krwi (Cmax) jest osiągane średnio po 2 godzinach od momentu przyjęcia leku. Należy zaznaczyć, że bezwzględna dostępność biologiczna tadalafilu po podaniu doustnym nie została jednoznacznie określona.²

Istotną cechą tadalafilu jest brak wpływu pokarmu na parametry wchłaniania leku. Zarówno szybkość, jak i stopień absorpcji substancji czynnej pozostają niezmienione niezależnie od przyjmowanych posiłków, co oznacza, że lek może być przyjmowany o dowolnej porze dnia w stosunku do posiłków. Dodatkowo pora przyjmowania leku (rano czy wieczorem) nie wywiera klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę tadalafilu.³

Dystrybucja

Po wchłonięciu tadalafil jest szeroko dystrybuowany w organizmie. Średnia objętość dystrybucji wynosi około 63 l, co wskazuje na znaczne rozmieszczenie substancji czynnej w tkankach. W stężeniach terapeutycznych tadalafil wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza – aż 94% leku występuje w formie związanej. Co istotne, w przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności nerek stopień wiązania z białkami nie ulega zmianie. Badania wykazały, że jedynie śladowe ilości leku (mniej niż 0,0005% podanej dawki) przenikają do nasienia u zdrowych mężczyzn.⁴

Biotransformacja

Metabolizm tadalafilu odbywa się głównie przy udziale izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450. Głównym metabolitem obecnym w krwioobiegu jest glukuronian metylokatecholu. Metabolit ten wykazuje znacznie słabszą aktywność farmakologiczną – działa co najmniej 13 000 razy słabiej na fosfodiesterazę typu 5 (PDE5) niż tadalafil. Z uwagi na tak niską aktywność i występujące stężenia, metabolit ten uznaje się za klinicznie nieaktywny.⁵

Wydalanie

U zdrowych osób średni klirens tadalafilu po podaniu doustnym wynosi 2,5 l/godzinę, a średni okres półtrwania kształtuje się na poziomie 17,5 godziny. Substancja czynna jest wydalana z organizmu głównie w postaci nieaktywnych metabolitów. Dominującą drogą eliminacji jest wydalanie z kałem (około 61% dawki), natomiast wydalanie przez nerki stanowi mniejszy udział w całkowitej eliminacji (około 36% dawki).⁶

Liniowość/nieliniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka tadalafilu u zdrowych osób wykazuje liniowość zarówno względem dawki, jak i czasu. W zakresie dawek od 2,5 do 20 mg ekspozycja na lek (wyrażona jako AUC – pole pod krzywą stężenia w czasie) zwiększa się proporcjonalnie do podanej dawki. Stan stacjonarny tadalafilu w osoczu jest osiągany w ciągu 5 dni przyjmowania leku w schemacie raz na dobę.⁷

Warto podkreślić, że farmakokinetyka określona w ujęciu populacyjnym u pacjentów z zaburzeniami erekcji jest zasadniczo podobna do farmakokinetyki obserwowanej u osób bez takich zaburzeń.⁸

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku (65 lat lub więcej) obserwuje się zmniejszenie klirensu tadalafilu po podaniu doustnym w porównaniu z młodszymi osobami. Skutkuje to zwiększeniem ekspozycji na lek (AUC) o około 25% u osób starszych w porównaniu ze zdrowymi osobami w przedziale wiekowym 19-45 lat. Różnica ta jest jednak uznawana za klinicznie nieistotną i nie wymaga modyfikacji dawkowania leku u pacjentów w podeszłym wieku.⁹

Zaburzenia czynności nerek

Badania farmakologiczne po podaniu pojedynczej dawki tadalafilu (od 5 do 20 mg) wykazały, że u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek ekspozycja na lek (AUC) ulega zwiększeniu. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny od 51 do 80 ml/min) oraz z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 31 do 50 ml/min), a także u osób ze schyłkową niewydolnością nerek poddawanych hemodializie, ekspozycja na tadalafil jest około dwukrotnie większa niż u osób zdrowych. Dodatkowo u pacjentów poddawanych hemodializie maksymalne stężenie leku (Cmax) jest większe o 41% w porównaniu ze zdrowymi osobami. Należy podkreślić, że hemodializa w nieistotnym stopniu wpływa na eliminację tadalafilu z organizmu.¹⁰

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasa A i B w skali Child-Pugh) po podaniu dawki 10 mg tadalafilu, ekspozycja na lek (AUC) jest porównywalna z ekspozycją obserwowaną u osób zdrowych. Należy zaznaczyć, że dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tadalafilu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby (klasa C w skali Child-Pugh) są ograniczone. W przypadku przepisywania leku pacjentom z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka związanego z terapią.¹¹

Warto podkreślić brak danych odnośnie podawania tadalafilu w dawkach większych niż 10 mg u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.¹²

Pacjenci chorzy na cukrzycę

U pacjentów z cukrzycą ekspozycja na tadalafil (AUC) jest o około 19% mniejsza w porównaniu z osobami zdrowymi. Ta różnica w ekspozycji jest jednak na tyle niewielka, że nie wymaga modyfikacji dawkowania leku u pacjentów chorych na cukrzycę.¹³