Specjalne ostrzeżenia
Sufentanil Chiesi

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Sufentanil Chiesi

Stosowanie leku Sufentanil Chiesi, podobnie jak innych silnych opioidów, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności oraz świadomości potencjalnych zagrożeń związanych z jego stosowaniem. Warunkiem podstawowym zastosowania sufentanylu jest zapewnienie intubacji dotchawiczej oraz mechanicznej wentylacji pacjenta¹.

Depresja oddechowa

Zahamowanie czynności oddechowej występuje w sposób zależny od dawki sufentanylu i może być zniesione przez podanie specyficznych antagonistów opioidowych (nalokson). Ze względu na możliwość dłuższego utrzymywania się depresji oddechowej niż efektu działania antagonisty, może być konieczne powtórzenie dawki antagonisty. Dawkowanie oraz częstotliwość podawania antagonisty opioidowego należy dostosować do uprzednio podanej dawki sufentanylu i czasu jej podania².

Głębokiemu znieczuleniu ogólnemu często towarzyszy znaczna depresja oddechowa, która może się utrzymywać również w okresie pooperacyjnym, a w przypadku dożylnego podania sufentanylu może dochodzić do jej ponownego wystąpienia. Dlatego wymaga się zapewnienia pacjentowi odpowiedniej opieki, łatwego dostępu do aparatury resuscytacyjnej oraz możliwości natychmiastowego podania antagonistów opioidowych. Należy również pamiętać, że hiperwentylacja w trakcie znieczulenia może zmieniać odpowiedź pacjenta na CO₂, co wpływa na czynność oddechową w okresie pooperacyjnym³.

Zaburzenia oddychania związane ze snem

Należy mieć na uwadze, że opioidy mogą powodować zaburzenia oddychania związane ze snem, w tym ośrodkowy bezdech senny (CSA) oraz hipoksemię związaną ze snem. Ryzyko wystąpienia CSA wzrasta proporcjonalnie do dawki opioidu. U pacjentów z CSA należy rozważyć zmniejszenie całkowitej dawki opioidów⁴.

Wzmożone napięcie mięśniowe

Podczas stosowania sufentanylu może wystąpić wzmożone napięcie mięśni, włącznie z mięśniami klatki piersiowej. Można temu zapobiec poprzez:⁵

• powolne wstrzyknięcie dożylne (przy mniejszych dawkach zazwyczaj wystarczające)
• uprzednie podanie benzodiazepin
• zastosowanie leków zwiotczających mięśnie

Hiperalgezja opioidowa

Podobnie jak w przypadku innych opioidów, w sytuacji niedostatecznej kontroli bólu mimo zwiększania dawki sufentanylu, należy rozważyć możliwość wystąpienia hiperalgezji opioidowej. W takim przypadku wskazane może być zmniejszenie dawki sufentanylu, przerwanie leczenia lub weryfikacja schematu terapeutycznego⁶.

Zaburzenia neurologiczne

Podczas terapii sufentanylem mogą wystąpić ruchy (mio)kloniczne niepadaczkowe⁷.

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Podanie pacjentowi zbyt małej dawki leku przeciwcholinergicznego lub stosowanie sufentanylu w skojarzeniu z lekami zwiotczającymi mięśnie bez działania wagolitycznego może spowodować bradykardię, a nawet zatrzymanie akcji serca. Bradykardię można leczyć atropiną. Należy pamiętać, że tachykardia spowodowana podaniem pankuronium może przeważać nad wywołaną bradykardią⁸.

Opioidy mogą wywoływać niedociśnienie, szczególnie u pacjentów z hipowolemią. W takich przypadkach należy podjąć odpowiednie środki w celu utrzymania ciśnienia tętniczego na stałym poziomie⁹.

Pacjenci z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym

U pacjentów z upośledzeniem mechanizmu kompensacji wewnątrzczaszkowej należy unikać podawania leków opioidowych w szybkim wstrzyknięciu dożylnym. U takich pacjentów obserwowano przypadki, gdy przejściowemu obniżeniu średniego ciśnienia tętniczego towarzyszył krótkotrwały spadek mózgowego ciśnienia perfuzyjnego¹⁰.

Szczególne grupy pacjentów

U pacjentów długotrwale stosujących opioidy lub u których w wywiadzie stwierdzono uzależnienie od leków opioidowych w przeszłości, może być konieczne stosowanie większych dawek¹¹.

Zaleca się zmniejszenie dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku lub wycieńczonych¹².

Zwiększanie dawki opioidów w celu ustalenia dawki optymalnej należy przeprowadzać ostrożnie u pacjentów, u których występuje:¹³

• niewyrównana niedoczynność tarczycy
• choroba płuc
• zmniejszona pojemność zapasowa płuc
• alkoholizm
• upośledzona czynność wątroby lub nerek

Powyższe grupy pacjentów wymagają przedłużonej obserwacji w okresie pooperacyjnym.

Wpływ na układ pokarmowy

Sufentanyl, jako agonista receptorów opioidowych μ, może spowalniać motorykę przewodu pokarmowego. Z tego powodu należy zachować ostrożność u pacjentów, u których istnieje ryzyko niedrożności jelit¹⁴.

Ponadto, lek ten może spowodować skurcz zwieracza Oddiego, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami dróg żółciowych, w tym także z ostrym zapaleniem trzustki¹⁵.

Podawanie zewnątrzoponowe

Przy podawaniu leku zewnątrzoponowo należy zachować szczególną ostrożność w przypadku stwierdzenia zahamowania lub zaburzeń czynności oddechowej oraz w przypadku zagrożenia dla płodu. Pacjent powinien być wnikliwie obserwowany przez minimum 1 godzinę po podaniu każdej dawki ze względu na ryzyko wczesnej depresji oddechowej. Ze względu na możliwe zmiany częstości akcji serca płodu podczas zewnątrzoponowego podania leku, należy monitorować parametry życiowe płodu, a w razie konieczności wdrożyć odpowiednie leczenie¹⁶.

Stosowanie u dzieci i noworodków

Należy się spodziewać, że noworodek będzie szczególnie wrażliwy na działanie sufentanylu hamujące ośrodek oddechowy. Dane dotyczące dożylnego podawania sufentanylu u małych dzieci są ograniczone, dlatego przed zastosowaniem tego leku u noworodków i małych dzieci należy starannie rozważyć stosunek spodziewanych korzyści do możliwego ryzyka¹⁷.

Ze względu na dużą zmienność parametrów farmakokinetycznych u noworodków istnieje ryzyko podania dożylnie zbyt dużej lub zbyt małej dawki sufentanylu w okresie noworodkowym¹⁸.

Bezpieczeństwo i skuteczność sufentanylu podawanego zewnątrzoponowo u dzieci w wieku poniżej 1 roku życia nie zostało ustalone¹⁹.

Tolerancja i zaburzenie używania opioidów (nadużywanie i uzależnienie)

Ze względu na właściwości przypominające działanie morfiny, sufentanyl może wywoływać uzależnienie. Ryzyko to nie występuje, jeżeli sufentanyl stosowany jest tylko do operacji jako środek znieczulający. Uzależnienie może rozwinąć się po długotrwałym stosowaniu w oddziałach intensywnej terapii, gdzie podawane są coraz większe dawki sufentanylu w celu osiągnięcia zadowalającego efektu przeciwbólowego²⁰.

Po leczeniu trwającym ponad tydzień mogą już wystąpić objawy abstynencji, a po dwutygodniowym leczeniu jest to nawet prawdopodobne²¹.