Działania niepożądane leku Sitagliptin Teva – charakterystyka kliniczna

Sitagliptyna, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Sitagliptin Teva, jako inhibitor dipeptydylopeptydazy-4 (DPP-4) stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa. Kompleksowa analiza danych klinicznych i postmarketingowych pozwala na szczegółową charakterystykę działań niepożądanych związanych z terapią tym lekiem.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

W całościowej ocenie bezpieczeństwa sitagliptyny należy zwrócić szczególną uwagę na ciężkie działania niepożądane, które obejmują przede wszystkim zapalenie trzustki i reakcje nadwrażliwości. Szczególnie istotne jest ryzyko hipoglikemii, które występuje z podwyższoną częstością podczas stosowania produktu w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika (4,7-13,8%) oraz z insuliną (9,6%).²

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Działania niepożądane zostały sklasyfikowane zgodnie z układami narządów oraz częstością występowania. Stosowana kategoria częstości obejmuje: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).³

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Poza wymienionymi w tabeli działaniami niepożądanymi, zidentyfikowano również inne zdarzenia, które występowały u pacjentów leczonych sitagliptyną z częstością co najmniej 5% i częściej niż w grupie placebo. Należą do nich zakażenia górnych dróg oddechowych oraz zapalenie błony śluzowej nosogardła.⁴

Dodatkowo, z częstością nieznacznie większą (o 0,5%) u pacjentów leczonych sitagliptyną niż w grupie kontrolnej, ale bez osiągnięcia poziomu 5%, wystąpiły zapalenia kości i stawów oraz ból kończyn.⁵

Działania niepożądane w terapii skojarzonej

W przypadku stosowania sitagliptyny w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwcukrzycowymi zaobserwowano zwiększoną częstość występowania niektórych działań niepożądanych w porównaniu z monoterapią sitagliptyną:⁶

• Hipoglikemia – występowała bardzo często w leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika i metforminą
• Grypa – często przy stosowaniu z insuliną (zarówno z metforminą, jak i bez niej)
• Nudności i wymioty – często przy stosowaniu z metforminą
• Wzdęcia – często przy stosowaniu z metforminą lub pioglitazonem
• Zaparcia – często w leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika i metforminą
• Obrzęki obwodowe – często przy stosowaniu z pioglitazonem oraz w leczeniu skojarzonym z pioglitazonem i metforminą
• Senność i biegunka – niezbyt często przy stosowaniu z metforminą
• Suchość w ustach – niezbyt często przy stosowaniu z insuliną (zarówno z metforminą, jak i bez niej)

⁷

Bezpieczeństwo u dzieci i młodzieży

Badania kliniczne przeprowadzone z zastosowaniem sitagliptyny u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 2 w wieku od 10 do 17 lat wykazały profil działań niepożądanych porównywalny do profilu obserwowanego u pacjentów dorosłych. Nie zidentyfikowano specyficznych zagrożeń dla populacji pediatrycznej.⁸

Bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe

W ramach badania TECOS (Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin), które oceniało wpływ sitagliptyny na układ sercowo-naczyniowy, analizie poddano 7332 pacjentów leczonych sitagliptyną w dawce 100 mg na dobę (lub 50 mg na dobę przy eGFR ≥30 i <50 ml/min/1,73 m²) oraz 7339 pacjentów otrzymujących placebo.⁹

Całkowita częstość występowania ciężkich działań niepożądanych u pacjentów otrzymujących sitagliptynę była podobna do tej obserwowanej u pacjentów otrzymujących placebo. Wyniki te potwierdzają bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe sitagliptyny.¹⁰

Wśród pacjentów stosujących insulinę i/lub sulfonylomocznik, częstość występowania ciężkiej hipoglikemii wynosiła 2,7% w grupie sitagliptyny i 2,5% w grupie placebo. U pacjentów niestosujących insuliny i/lub sulfonylomocznika, częstość występowania ciężkiej hipoglikemii wynosiła odpowiednio 1,0% i 0,7%.¹¹

Częstość występowania obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki w grupie pacjentów leczonych sitagliptyną wynosiła 0,3%, a w grupie pacjentów otrzymujących placebo 0,2%, co wskazuje na nieznacznie podwyższone ryzyko tego poważnego powikłania.¹²

Zgłaszanie działań niepożądanych

Monitorowanie bezpieczeństwa produktu leczniczego po jego wprowadzeniu do obrotu jest niezbędne dla właściwej oceny stosunku korzyści do ryzyka. W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek działań niepożądanych, personel medyczny powinien zgłaszać te działania do odpowiednich instytucji nadzorujących bezpieczeństwo farmakoterapii.¹³

W Polsce podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.edrowie.gov.pl) lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁴

Szczegółowa charakterystyka najpoważniejszych zagrożeń związanych z sitagliptyną

Zapalenie trzustki

Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zapalenia trzustki związanego ze stosowaniem sitagliptyny. Obserwowano przypadki ostrego zapalenia trzustki, a nawet martwiczego lub krwotocznego zapalenia trzustki, które może potencjalnie prowadzić do zgonu pacjenta. Objawami ostrzegawczymi ostrego zapalenia trzustki są silny, nieustępujący ból brzucha, często promeniujący do pleców, któremu mogą towarzyszyć nudności i wymioty.¹⁵

Reakcje nadwrażliwości

Zarejestrowano przypadki reakcji nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, które są potencjalnie zagrażającymi życiu stanami nagłymi. Reakcje te mogą obejmować objawy skórne (wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy), zaburzenia oddechowe i krążeniowe.¹⁶

Ciężkie zaburzenia skórne

Stosowanie sitagliptyny wiązało się z rzadkimi, ale poważnymi powikłaniami skórnymi, takimi jak złuszczające choroby skóry, w tym potencjalnie zagrażający życiu zespół Stevensa-Johnsona. Ten zespół charakteryzuje się gorączką, złuszczaniem naskórka i zmianami pęcherzowymi na błonach śluzowych. W przypadku wystąpienia pierwszych objawów wysypki, zmian śluzówkowych lub innych objawów nadwrażliwości należy natychmiast przerwać podawanie leku.¹⁷

Zaburzenia funkcji nerek

Istnieje ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności nerek, w tym ostrej niewydolności nerek, podczas stosowania sitagliptyny. U pacjentów z już istniejącymi chorobami nerek lub czynnikami ryzyka niewydolności nerek należy monitorować funkcję nerek, szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania leków potencjalnie nefrotoksycznych.¹⁸