Właściwości farmakodynamiczne leku Rivaroxaban Aurovitas

Rywaroksaban, substancja czynna produktu leczniczego Rivaroxaban Aurovitas (15 mg i 20 mg), należy do grupy farmakoterapeutycznej: substancje przeciwzakrzepowe, bezpośrednie inhibitory czynnika Xa, klasyfikowanej kodem ATC: B01AF01. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakodynamicznych tego leku.¹

Mechanizm działania

Rywaroksaban charakteryzuje się wysoką wybiórczością działania jako bezpośredni inhibitor czynnika Xa, dostępny po podaniu doustnym. Jego działanie farmakologiczne polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co powoduje przerwanie zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzpochodnej drogi kaskady krzepnięcia krwi. W konsekwencji prowadzi to do zahamowania zarówno wytwarzania trombiny, jak i powstawania zakrzepu. Istotnym jest fakt, że rywaroksaban nie hamuje bezpośrednio trombiny (aktywowany czynnik II) oraz nie wykazano jego wpływu na płytki krwi.²

Działanie farmakodynamiczne

Badania kliniczne wykazały, że hamowanie aktywności czynnika Xa przez rywaroksaban jest ściśle zależne od zastosowanej dawki. Lek wpływa na czas protrombinowy (PT) również w sposób zależny od dawki. Przy zastosowaniu odczynnika Neoplastin do oznaczenia PT, zaobserwowano ścisłą korelację między tym parametrem a stężeniem substancji czynnej w osoczu krwi (współczynnik korelacji r=0,98). Należy jednak zaznaczyć, że wykorzystanie innych odczynników może prowadzić do uzyskania odmiennych wyników. Z tego powodu zaleca się podawanie wartości PT w sekundach, a nie w postaci Międzynarodowego Współczynnika Znormalizowanego (INR), który jest skalibrowany i zwalidowany wyłącznie dla kumaryn i nie powinien być stosowany do oceny innych antykoagulantów.³

Profil farmakodynamiczny w różnych wskazaniach klinicznych

Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej

W grupie pacjentów otrzymujących rywaroksaban w celu leczenia zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) oraz profilaktyki nawrotów tych schorzeń, dokonano pomiarów czasu protrombinowego (PT) przy użyciu odczynnika Neoplastin. Dla 5/95 percentyli wyników PT obserwowano następujące wartości w zależności od dawkowania:

Pomiary te dostarczają istotnych informacji na temat profilu farmakodynamicznego rywaroksabanu w kontekście leczenia ZŻG i ZP.⁴

Profilaktyka udaru i zatorowości obwodowej u pacjentów z migotaniem przedsionków

W przypadku pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, otrzymujących rywaroksaban w celu profilaktyki udaru i zatorowości obwodowej, przeprowadzono również pomiary PT przy użyciu odczynnika Neoplastin. Dla 5/95 percentyli wyników PT zaobserwowano:

• U pacjentów przyjmujących 20 mg raz na dobę: wartości od 14 do 40 sekund w czasie 1-4 godzin po przyjęciu tabletki (maksymalny efekt działania) oraz od 12 do 26 sekund w najniższym punkcie (16-36 godzin po przyjęciu tabletki)
• U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek leczonych dawką 15 mg raz na dobę: wartości od 10 do 50 sekund w czasie 1-4 godzin po przyjęciu tabletki oraz od 12 do 26 sekund w najniższym punkcie

Powyższe dane wskazują na charakterystyczny profil farmakodynamiczny rywaroksabanu u pacjentów z migotaniem przedsionków, w tym również pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.⁵

Odwracanie efektu farmakodynamicznego rivaroxabanu

W badaniu klinicznym oceniającym możliwość odwracania działania farmakodynamicznego rywaroksabanu u zdrowych osób dorosłych (n=22) analizowano wpływ jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch różnych rodzajów koncentratu czynników zespołu protrombiny (PCC):

• 3-czynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, IX i X) – powodował skrócenie średnich wartości PT (przy użyciu odczynnika Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut
• 4-czynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, VII, IX i X) – powodował bardziej znaczące skrócenie PT o około 3,5 sekundy

Co ciekawe, w porównaniu z 4-czynnikowym PCC, 3-czynnikowy PCC wykazywał silniejsze i szybsze działanie w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny, mimo słabszego wpływu na PT.⁶

Inne badania koagulologiczne

Poza wpływem na PT, rywaroksaban wydłuża również inne parametry krzepnięcia, takie jak czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz HepTest, również w sposób zależny od dawki. Jednakże, co warto podkreślić, nie zaleca się stosowania tych badań do oceny działania farmakodynamicznego rywaroksabanu w codziennej praktyce klinicznej.

Istotną informacją dla lekarzy prowadzących terapię rywaroksabanem jest brak konieczności rutynowego monitorowania parametrów układu krzepnięcia. Jednak w sytuacjach klinicznie uzasadnionych, istnieje możliwość pomiaru stężenia rywaroksabanu przy użyciu skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa.⁷