Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Rifampicyna TZF

Leczenie produktem Rifampicyna TZF (150 mg lub 300 mg, kapsułki twarde) wymaga ścisłego nadzoru medycznego. Pacjent powinien pozostawać pod stałą kontrolą pulmonologa lub innego lekarza odpowiedniej specjalności przez cały okres terapii.¹

Diagnostyka przed rozpoczęciem leczenia

U każdego pacjenta z gruźlicą należy przed rozpoczęciem leczenia ryfampicyną przeprowadzić następujące badania diagnostyczne:²

• Oznaczenie aktywności enzymów wątrobowych w surowicy
• Oznaczenie stężenia bilirubiny
• Oznaczenie stężenia kreatyniny
• Badanie morfologii krwi
• Określenie liczby płytek krwi

W przypadku dzieci wykonanie tych badań przed rozpoczęciem terapii nie jest konieczne, chyba że występują lub są spodziewane powikłania.³

Postępowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby

Pacjentom z zaburzoną czynnością wątroby należy podawać ryfampicynę wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności, z zachowaniem szczególnej ostrożności oraz w dawkach dostosowanych do wydolności wątroby, pod ścisłą kontrolą lekarską.⁴

U tych pacjentów zaleca się:⁵

• Podawanie mniejszych dawek leku
• Regularne kontrolowanie czynności wątroby, szczególnie aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) i aminotransferazy alaninowej (AlAT)
• Schemat kontroli parametrów wątrobowych:
  • Przed rozpoczęciem leczenia
  • Co tydzień przez pierwsze 2 tygodnie terapii
  • Co dwa tygodnie podczas kolejnych 6 tygodni leczenia

Jeśli pojawią się objawy świadczące o uszkodzeniu komórek wątrobowych lub klinicznie istotne objawy niewydolności wątroby, lek należy natychmiast odstawić.⁶ W takiej sytuacji należy rozważyć alternatywne metody leczenia gruźlicy i inny schemat terapeutyczny, a także niezwłocznie skonsultować się z lekarzem specjalizującym się w leczeniu gruźlicy.⁷

Jeśli po normalizacji czynności wątroby ponownie rozpoczyna się podawanie ryfampicyny, zaleca się codzienne kontrolowanie parametrów czynności wątroby.⁸

Szczególne grupy ryzyka

Szczególną ostrożność podczas wdrażania schematu leczenia, w którym izoniazyd ma być stosowany jednocześnie z ryfampicyną, zaleca się u następujących grup pacjentów:⁹

• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
• Pacjenci w podeszłym wieku
• Pacjenci niedożywieni
• Dzieci poniżej drugiego roku życia

Jeśli pacjent ma prawidłową czynność wątroby i nie występowały u niego przed leczeniem zaburzenia czynności wątroby, testy czynności wątroby należy powtórzyć tylko w przypadku pojawienia się niepokojących objawów klinicznych, takich jak: gorączka, wymioty, żółtaczka lub inne objawy pogorszenia stanu ogólnego.¹⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy zachować ostrożność, szczególnie jeśli dawka ryfampicyny przekracza 600 mg/dobę.¹¹

Monitorowanie w trakcie leczenia

W czasie terapii lekarz powinien kontrolować stan pacjenta co najmniej raz na miesiąc, zwracając szczególną uwagę na objawy związane z potencjalnymi działaniami niepożądanymi.¹²

Hiperbilirubinemia i zmiany w parametrach wątrobowych

U niektórych pacjentów może w pierwszych dniach leczenia wystąpić hiperbilirubinemia, która wynika z konkurencyjnego wydzielania ryfampicyny i bilirubiny przez wątrobę.¹³

Pojedyncze publikowane wyniki badań wskazują na niewielkie zwiększanie się stężenia bilirubiny i/lub aktywności aminotransferaz, co samo w sobie nie stanowi wskazania do przerwania leczenia. Decyzje terapeutyczne należy podejmować na podstawie powtórzonych testów, uwzględniając tendencję zmian wartości tych parametrów w powiązaniu ze stanem klinicznym pacjenta.¹⁴

Reakcje immunologiczne

Pacjent powinien być ściśle obserwowany ze względu na możliwość wystąpienia reakcji immunologicznych, w tym wstrząsu anafilaktycznego. Ryzyko to jest szczególnie istotne w terapii przerywanej (stosowanej rzadziej niż 2-3 razy w tygodniu).¹⁵ Pacjenta należy stanowczo przestrzec przed samowolnym przerywaniem leczenia.¹⁶

Interakcje metaboliczne

Ryfampicyna wykazuje właściwości indukujące wobec niektórych enzymów, co może nasilać metabolizm endogennych substratów, w tym:¹⁷

• Hormonów nadnerczy
• Hormonów tarczycy
• Witaminy D

W pojedynczych doniesieniach informowano o zaostrzeniu porfirii u pacjentów z tą chorobą leczonych ryfampicyną.¹⁸

Zabarwienie płynów ustrojowych

Ryfampicyna może powodować czerwonawe zabarwienie:¹⁹

• Moczu
• Potu
• Łez
• Śliny

Pacjent powinien zostać poinformowany o możliwości wystąpienia tego efektu. Opisywano również przypadki trwałego zabarwienia miękkich soczewek kontaktowych.²⁰

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Rifampicyna TZF o mocy 150 mg lub 300 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.²¹