Właściwości farmakokinetyczne piracetamu

Piracetam charakteryzuje się farmakokinetyką liniową, która nie ulega zmianom w czasie. Badania obejmujące szeroki zakres dawek wykazały niewielką zmienność międzyosobniczą, co potwierdza wysoką przenikalność, rozpuszczalność oraz minimalny metabolizm substancji. Okres półtrwania piracetamu w osoczu wynosi około 5 godzin, zarówno u zdrowych ochotników, jak i u pacjentów. Stan stacjonarny lek osiąga w ciągu 3 dni od rozpoczęcia terapii.¹

Wchłanianie

Piracetam po podaniu doustnym wchłania się szybko i w znacznym stopniu. Przyjęty na czczo osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po godzinie od podania. Biodostępność bezwzględna formy doustnej jest bliska 100%. Spożywanie posiłków nie wpływa na zakres wchłaniania leku, jednak obniża wartość Cmax o 17% i wydłuża czas osiągnięcia maksymalnego stężenia (tmax) z 1 do 1,5 godziny. Maksymalne stężenie w osoczu wynosi zwykle 84 μg/ml po pojedynczej dawce doustnej 3,2 g oraz 115 μg/ml po wielokrotnym podaniu leku w dawce 3,2 g trzy razy na dobę.²

Dystrybucja

Piracetam nie wykazuje wiązania z białkami osocza. Objętość dystrybucji wynosi około 0,6 l/kg. Substancja przenika przez barierę krew-mózg, co potwierdza jej obecność w płynie mózgowo-rdzeniowym po podaniu dożylnym. Wartość tmax dla płynu mózgowo-rdzeniowego wynosi około 5 godzin, a okres półtrwania w tym płynie około 8,5 godziny.

W badaniach na zwierzętach największe stężenia piracetamu w mózgu odnotowano w:

• korze mózgu (płaty: czołowy, ciemieniowy i potyliczny)
• korze móżdżku
• zwojach podstawy mózgu

Piracetam przenika do wszystkich tkanek z wyjątkiem tkanki tłuszczowej. Substancja przechodzi również przez barierę łożyskową oraz przez błony komórkowe izolowanych erytrocytów.³

Metabolizm

Dostępne dane nie wskazują na metabolizm piracetamu w organizmie człowieka. Dowodami potwierdzającymi brak metabolizmu są:

• znacznie wydłużony okres półtrwania w osoczu u pacjentów z bezmoczem
• wykrywanie większości przyjętej dawki piracetamu w moczu w postaci niezmienionej

⁴

Eliminacja

Okres półtrwania piracetamu w osoczu u osób dorosłych wynosi około 5 godzin, niezależnie od drogi podania (doustnej czy dożylnej). Całkowity klirens ustrojowy wynosi 80-90 ml/min. Lek wydalany jest głównie przez nerki (80-100% dawki) w procesie przesączania kłębuszkowego.⁵

Liniowość farmakokinetyki

Właściwości farmakokinetyczne piracetamu mają charakter liniowy w szerokim zakresie dawek od 0,8 do 12 g. Kluczowe parametry farmakokinetyczne, takie jak okres półtrwania i klirens, nie zmieniają się w zależności od wielkości zastosowanej dawki ani czasu trwania leczenia.⁶

Farmakokinetyka w różnych grupach pacjentów

Różnice związane z płcią

Badania biorównoważności różnych postaci leku w dawce 2,4 g wykazały różnice farmakokinetyki związane z płcią. U kobiet (N=6) w porównaniu do mężczyzn (N=6) stwierdzono:

• wartości Cmax wyższe o około 30%
• wartości AUC wyższe o około 30%

Jednakże po uwzględnieniu różnic masy ciała, wartości klirensu były porównywalne u obu płci.⁷

Różnice związane z rasą

Nie przeprowadzano specjalnych badań dotyczących farmakokinetyki piracetamu u osób różnych ras. Porównanie danych osób rasy białej i żółtej z różnych badań wykazało zbliżone wartości parametrów farmakokinetycznych. Ponieważ piracetam jest wydalany głównie przez nerki, a nie stwierdzono istotnych różnic rasowych w zakresie klirensu kreatyniny, nie należy oczekiwać znaczącego zróżnicowania farmakokinetyki leku u pacjentów o różnym pochodzeniu etnicznym.⁸

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania piracetamu, co jest związane z fizjologicznym zmniejszeniem czynności nerek w tej grupie wiekowej.⁹

Dzieci

Nie prowadzono badań dotyczących farmakokinetyki piracetamu w populacji pediatrycznej.¹⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Klirens piracetamu wykazuje ścisłą korelację z klirensem kreatyniny. Z tego względu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zaleca się dostosowanie dawki dobowej piracetamu odpowiednio do wartości klirensu kreatyniny.

U pacjentów z bezmoczem w schyłkowym stadium niewydolności nerek okres półtrwania piracetamu ulega znacznemu wydłużeniu do 59 godzin. Podczas standardowej 4-godzinnej sesji hemodializy usuwane jest 50-60% piracetamu z organizmu.¹¹

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Nie prowadzono badań oceniających wpływ zaburzeń czynności wątroby na parametry farmakokinetyczne piracetamu. Ponieważ 80-100% dawki leku jest wydalane przez nerki w postaci niezmienionej, nie oczekuje się istotnych zmian farmakokinetyki piracetamu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.¹²