Interakcje leku
Paracetamol Accord 10 mg/ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Fingolimod SUN ze względu na swój mechanizm działania może wchodzić w interakcje z wieloma grupami leków, a niektóre z tych interakcji mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki wpływające na układ immunologiczny oraz substancje modyfikujące częstość akcji serca.¹

Leki wpływające na układ immunologiczny

Leki przeciwnowotworowe, immunomodulujące lub immunosupresyjne nie powinny być jednocześnie stosowane z fingolimodem ze względu na ryzyko addycyjnego działania na układ immunologiczny. Taka kombinacja może prowadzić do nadmiernej immunosupresji i zwiększonego ryzyka zakażeń.²

Przy zmianie terapii z innych leków modyfikujących przebieg choroby należy zachować szczególną ostrożność. Dotyczy to zwłaszcza przejścia z długotrwałego leczenia środkami wpływającymi na układ immunologiczny, takimi jak:³

• Natalizumab – przeciwciało monoklonalne blokujące migrację leukocytów do OUN
• Teriflunomid – lek o działaniu immunomodulującym i przeciwzapalnym
• Mitoksantron – lek cytotoksyczny o działaniu immunosupresyjnym

Należy pamiętać, że stosowanie kortykosteroidów w krótkotrwałych kuracjach do leczenia rzutów stwardnienia rozsianego podczas terapii fingolimodem nie było związane ze zwiększeniem częstości występowania zakażeń w badaniach klinicznych.⁴

Szczepienia podczas terapii fingolimodem

W trakcie leczenia fingolimodem oraz do dwóch miesięcy po jego zakończeniu, odpowiedź immunologiczna na szczepienia może być osłabiona, co powoduje zmniejszenie skuteczności stosowanych szczepionek. Jest to szczególnie istotne w kontekście planowania immunizacji.⁵

Stosowanie żywych szczepionek atenuowanych podczas terapii fingolimodem niesie ze sobą ryzyko wystąpienia zakażeń i dlatego należy ich bezwzględnie unikać. Ta grupa szczepionek zawiera osłabione, ale nadal żywe patogeny, które u pacjentów z obniżoną odpornością mogą wywołać chorobę.⁶

Interakcje z lekami wpływającymi na częstotliwość akcji serca

Fingolimod może powodować przejściową bradykardię, szczególnie na początku leczenia. Efekt ten może być nasilony przez jednoczesne stosowanie innych leków zwalniających czynność serca.⁷

W badaniu interakcji u zdrowych ochotników zaobserwowano, że jednoczesne stosowanie fingolimodu z atenololem powodowało dodatkowe zmniejszenie częstości akcji serca o 15% na początku leczenia. Efektu tego nie obserwowano natomiast w przypadku jednoczesnego podawania z diltiazemem.⁸

Nie należy rozpoczynać leczenia fingolimodem u pacjentów przyjmujących następujące substancje mogące spowalniać częstość akcji serca:⁹

• Leki beta-adrenolityczne (np. atenolol, metoprolol)
• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol)
• Antagoniści kanału wapniowego zwalniający akcję serca (np. werapamil, diltiazem)
• Iwabradyna – lek selektywnie hamujący prąd If w węźle zatokowo-przedsionkowym
• Digoksyna – glikozyd nasercowy
• Antagoniści cholinesterazy (np. neostygmina, donepezil)
• Pilokarpina – alkaloid o działaniu cholinomimetycznym

Jeśli rozważa się rozpoczęcie leczenia fingolimodem u pacjentów przyjmujących powyższe leki, zaleca się konsultację kardiologiczną w celu:¹⁰

• Zamiany na leki niepowodujące zmniejszenia częstości akcji serca, lub
• Ustalenia odpowiedniego schematu monitorowania pacjenta podczas rozpoczynania terapii fingolimodem

Jeżeli odstawienie leków zmniejszających częstość akcji serca nie jest możliwe, zaleca się co najmniej przedłużenie obserwacji pacjenta do następnego dnia po podaniu pierwszej dawki fingolimodu.¹¹

Interakcje farmakokinetyczne innych substancji z fingolimodem

Fingolimod jest metabolizowany głównie przez enzym CYP4F2. Inne enzymy, w szczególności CYP3A4, mogą również uczestniczyć w jego metabolizmie, zwłaszcza w przypadku silnej indukcji tego enzymu.¹²

Nie przewiduje się, aby silne inhibitory białek transportowych wywierały istotny wpływ na eliminację fingolimodu.¹³

Jednoczesne podawanie ketokonazolu z fingolimodem powodowało 1,7-krotne zwiększenie ekspozycji (AUC) na fingolimod i fosforan fingolimodu poprzez hamowanie enzymu CYP4F2. Z tego względu należy zachować ostrożność podczas stosowania fingolimodu z substancjami mogącymi hamować CYP3A4, takimi jak:¹⁴

• Inhibitory proteazy stosowane w leczeniu HIV (np. ritonawir, atazanawir)
• Azolowe leki przeciwgrzybicze (np. ketokonazol, itrakonazol)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe, takie jak klarytromycyna czy telitromycyna

Z kolei induktory CYP3A4 mogą zmniejszać stężenie fingolimodu we krwi. W badaniach wykazano, że karbamazepina w dawce 600 mg dwa razy na dobę w stanie stacjonarnym podawana jednocześnie z pojedynczą dawką 2 mg fingolimodu powodowała zmniejszenie pola AUC fingolimodu i jego metabolitu o około 40%.¹⁵

Podobny efekt mogą wywierać inne silne induktory enzymu CYP3A4, takie jak:¹⁶

• Ryfampicyna – antybiotyk stosowany m.in. w leczeniu gruźlicy
• Fenobarbital – lek przeciwpadaczkowy
• Fenytoina – lek przeciwpadaczkowy
• Efawirenz – lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu HIV
• Ziele dziurawca (Hypericum perforatum) – preparat pochodzenia roślinnego

Zmniejszenie ekspozycji na fingolimod wskutek indukcji CYP3A4 może niekorzystnie wpływać na skuteczność leczenia, dlatego jednoczesne podawanie tych substancji należy prowadzić z zachowaniem szczególnej ostrożności. Leczenie skojarzone z preparatami dziurawca nie jest zalecane ze względu na nieprzewidywalność działania tej substancji roślinnej.¹⁷

Interakcje farmakokinetyczne fingolimodu z innymi substancjami

Prawdopodobieństwo, że fingolimod wchodzi w interakcje z substancjami metabolizowanymi głównie przez enzymy z grupy CYP450 lub będącymi substratami głównych białek transportowych, jest niewielkie.¹⁸

Badania wykazały, że jednoczesne podawanie fingolimodu i cyklosporyny nie powodowało żadnych zmian w ekspozycji na cyklosporynę lub fingolimod. Można zatem wnioskować, że fingolimod nie zmienia farmakokinetyki produktów leczniczych będących substratami CYP3A4.¹⁹

W przypadku jednoczesnego stosowania fingolimodu i doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających etynyloestradiolu lub lewonorgestrel nie zaobserwowano żadnych zmian w ekspozycji na te substancje. Chociaż nie przeprowadzono badań interakcji z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi zawierającymi inne progestageny, nie należy spodziewać się, aby fingolimod wpływał na ekspozycję na te substancje.²⁰

Interakcje fingolimodu z alkoholem

Chociaż w charakterystyce produktu leczniczego Fingolimod SUN nie ma bezpośrednich informacji dotyczących interakcji z alkoholem, należy uwzględnić kilka istotnych aspektów tej potencjalnej interakcji:

Zarówno fingolimod, jak i alkohol mogą wywierać działanie na układ nerwowy oraz wątrobę, co stwarza teoretyczną możliwość wystąpienia interakcji. Alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane fingolimodu, takie jak zmęczenie, zawroty głowy czy zaburzenia koordynacji ruchowej.

Ponadto, fingolimod podlega metabolizmowi wątrobowemu, głównie przy udziale enzymu CYP4F2, ale również CYP3A4. Alkohol, jako substancja metabolizowana w wątrobie i potencjalnie wpływająca na aktywność enzymów wątrobowych, mógłby teoretycznie modyfikować metabolizm fingolimodu.

Warto również pamiętać, że alkohol może osłabiać funkcje układu odpornościowego, co w połączeniu z immunosupresyjnym działaniem fingolimodu mogłoby potencjalnie zwiększać ryzyko infekcji.

Ze względu na brak bezpośrednich badań dotyczących tej interakcji, zaleca się ostrożność i umiar w spożywaniu alkoholu podczas leczenia fingolimodem oraz konsultację z lekarzem prowadzącym w tej kwestii.

Tabela interakcji lekowych