Właściwości farmakodynamiczne
Palifren Long 100 mg

Właściwości farmakodynamiczne paliperydonu

Paliperydon, substancja czynna leku Palifren Long, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psycholeptycznych, klasyfikowanych jako inne leki przeciwpsychotyczne (kod ATC: N05AX13). Preparat zawiera mieszaninę racemiczną (+)- i (-)-paliperydonu, przy czym aktywność farmakologiczna obu enancjomerów jest zbliżona zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania paliperydonu opiera się na selektywnym blokowaniu działania monoamin, co odróżnia go od klasycznych neuroleptyków. Substancja czynna charakteryzuje się wysokim powinowactwem do receptorów serotoninergicznych 5-HT2 oraz dopaminergicznych D2. Dodatkowo paliperydon wykazuje działanie blokujące wobec receptorów alfa-1-adrenergicznych oraz, w nieco mniejszym stopniu, receptorów H1-histaminergicznych i alfa-2-adrenergicznych.²

Istotną cechą paliperydonu jest brak powinowactwa do receptorów cholinergicznych. Mimo że substancja ta jest silnym antagonistą receptorów D2, co uznaje się za mechanizm łagodzenia objawów wytwórczych schizofrenii, to w porównaniu z klasycznymi neuroleptykami rzadziej powoduje stany kataleptyczne i w mniejszym stopniu hamuje funkcje motoryczne. Przewaga ośrodkowego antagonizmu serotoninowego może odpowiadać za zmniejszoną tendencję paliperydonu do wywoływania pozapiramidowych działań niepożądanych.³

Skuteczność kliniczna w leczeniu schizofrenii

Skuteczność paliperydonu w leczeniu nawrotu schizofrenii została potwierdzona w czterech randomizowanych, podwójnie zaślepionych badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, przeprowadzonych u dorosłych, hospitalizowanych pacjentów spełniających kryteria schizofrenii według klasyfikacji DSM-IV. Jedno z badań trwało 9 tygodni, a trzy pozostałe – 13 tygodni. W badaniach tych stosowano stały schemat dawkowania paliperydonu, podając lek w dniach 1., 8. i 36. w przypadku badania 9-tygodniowego, a w badaniach 13-tygodniowych dodatkowo w dniu 64.⁴

Warto podkreślić, że podczas terapii nawrotu schizofrenii z zastosowaniem paliperydonu nie było konieczności dodatkowego doustnego podawania leków przeciwpsychotycznych.⁵

Narzędzia oceny skuteczności

Głównym punktem końcowym w badaniach klinicznych było zmniejszenie całkowitej punktacji w skali objawów pozytywnych i negatywnych (PANSS – Positive and Negative Syndrome Scale). Skala PANSS to zwalidowane, wielopozycyjne narzędzie składające się z pięciu czynników służących do oceny objawów pozytywnych, negatywnych, dezorganizacji myślenia, niekontrolowanej wrogości/podniecenia oraz lęku/depresji.⁶

Dodatkowo, do oceny funkcjonowania pacjentów wykorzystano skalę funkcjonowania indywidualnego i społecznego (PSP – Personal and Social Performance). Jest to zwalidowana skala stosowana przez lekarzy klinicystów do określania funkcjonowania pacjenta w czterech kluczowych obszarach: aktywności użytecznych społecznie (praca i nauka), związków osobistych i społecznych, dbałości o higienę osobistą oraz zachowań agresywnych i zakłócających porządek.⁷

Wyniki kluczowego badania klinicznego

W 13-tygodniowym badaniu klinicznym, obejmującym 636 pacjentów, porównano skuteczność trzech stałych dawek paliperydonu z placebo. Schemat podawania obejmował początkowe wstrzyknięcie 150 mg do mięśnia naramiennego, a następnie trzy dawki podane domięśniowo (do mięśnia pośladkowego lub naramiennego) w wysokości 25 mg, 100 mg lub 150 mg co 4 tygodnie. Wszystkie trzy badane dawki paliperydonu wykazały lepszą skuteczność niż placebo w zakresie poprawy całkowitej punktacji w skali PANSS.⁸

Istotne jest podkreślenie, że statystycznie istotną przewagę nad placebo w zakresie oceny funkcjonowania według skali PSP wykazano w grupach leczonych dawkami 100 mg i 150 mg co 4 tygodnie, natomiast nie zaobserwowano jej przy dawce 25 mg co 4 tygodnie.⁹

Analiza wyników potwierdziła skuteczność paliperydonu przez cały okres leczenia, z poprawą w skali PANSS widoczną już od 4. dnia terapii. Do 8. dnia leczenia zaobserwowano wyraźne różnice między grupami otrzymującymi paliperydon w dawkach 25 mg i 150 mg w porównaniu do grupy przyjmującej placebo.¹⁰

Wyniki pozostałych badań klinicznych dostarczyły statystycznie istotnych dowodów na korzyść stosowania paliperydonu, z wyjątkiem dawki 50 mg w jednym z badań.¹¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Należy zauważyć, że Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek przedkładania wyników badań referencyjnego produktu leczniczego zawierającego paliperydon we wszystkich podgrupach populacji pediatrycznej ze schizofrenią. Informacje dotyczące stosowania paliperydonu u dzieci i młodzieży znajdują się w punkcie 4.2 Charakterystyki Produktu Leczniczego.¹²