Specjalne ostrzeżenia
Oxepilax

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Oxepilax

Stosowanie produktu leczniczego Oxepilax (okskarbazepina) wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne zagrożenia, które wiążą się z jego stosowaniem. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne dla lekarzy dotyczące bezpiecznego stosowania leku, a także środki ostrożności, które należy podjąć w trakcie leczenia.¹

Reakcje nadwrażliwości

Po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano przypadki reakcji nadwrażliwości klasy I (natychmiastowych), obejmujących wysypkę, świąd, pokrzywkę oraz obrzęk naczynioruchowy. Zgłaszano także przypadki anafilaksji i obrzęku naczynioruchowego w obrębie krtani, głośni, warg i powiek, zarówno po pierwszej, jak i po kolejnych dawkach okskarbazepiny. W przypadku wystąpienia takich reakcji należy natychmiast przerwać stosowanie leku i wdrożyć alternatywne leczenie.²

Pacjenci z historią nadwrażliwości na karbamazepinę powinni zostać poinformowani, że u około 25-30% z nich mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości na okskarbazepinę, w tym ciężkie reakcje skórne. Co istotne, reakcje nadwrażliwości, w tym wielonarządowe reakcje nadwrażliwości, mogą wystąpić również u pacjentów bez wcześniejszej nadwrażliwości na karbamazepinę. Reakcje te mogą dotyczyć skóry, wątroby, krwi i układu limfatycznego lub innych narządów – pojedynczo lub jako reakcje układowe.³

Ciężkie reakcje skórne

Bardzo rzadko raportowano występowanie poważnych reakcji skórnych w związku ze stosowaniem okskarbazepiny, takich jak:

• Zespół Stevensa-Johnsona
• Toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella)
• Rumień wielopostaciowy

Powyższe reakcje mogą wystąpić zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Średni czas od rozpoczęcia leczenia do pojawienia się objawów wynosi około 19 dni. Pacjenci, u których wystąpią ciężkie reakcje skórne, mogą wymagać hospitalizacji, gdyż stany te mogą zagrażać życiu, a w skrajnych przypadkach prowadzić do zgonu. Odnotowano również pojedyncze przypadki nawrotu ciężkich reakcji skórnych po ponownym podaniu okskarbazepiny.⁴

Jeżeli u pacjenta pojawi się reakcja skórna po zastosowaniu produktu Oxepilax, wymaga on natychmiastowej oceny lekarskiej. Leczenie okskarbazepiną należy niezwłocznie przerwać, chyba że jednoznacznie stwierdzono brak związku wysypki z lekiem. W przypadku przerwania terapii należy rozważyć zastąpienie Oxepilax innym lekiem przeciwpadaczkowym, aby zapobiec napadom padaczkowym po odstawieniu leku. Nie należy ponownie podawać Oxepilax pacjentom, którzy przerwali leczenie z powodu reakcji nadwrażliwości.⁵

Czynniki genetyczne predysponujące do reakcji skórnych

Allel HLA-B*1502 u populacji azjatyckich

U osób pochodzenia chińskiego z populacji Han i osób pochodzenia tajskiego leczonych karbamazepiną, obecność allelu HLA-B*1502 jest ściśle związana z ryzykiem wystąpienia ciężkich reakcji skórnych (zespół Stevensa-Johnsona/toksyczna nekroliza naskórka). Ze względu na podobieństwo chemiczne okskarbazepiny do karbamazepiny, istnieje prawdopodobieństwo, że pacjenci posiadający ten allel mogą być również narażeni na ryzyko wystąpienia SJS/TEN podczas leczenia okskarbazepiną.⁶

Allel HLA-B*1502 występuje u około 10% osób pochodzenia chińskiego z populacji Han oraz u osób pochodzenia tajskiego. Osoby z tych grup etnicznych powinny zostać przebadane na obecność tego allelu przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną lub chemicznie pokrewnymi substancjami czynnymi, jeśli jest to możliwe. W przypadku wykrycia allelu HLA-B*1502 u pacjentów o wspomnianym pochodzeniu, leczenie okskarbazepiną można rozważyć tylko wtedy, gdy korzyści z terapii przewyższają potencjalne ryzyko.⁷

Warto rozważyć przeprowadzenie badań genetycznych również w innych populacjach azjatyckich, gdyż allel ten jest u nich rozpowszechniony (np. występuje u ponad 15% mieszkańców Filipin i Malezji).⁸

Allel HLA-A*3101 u osób pochodzenia europejskiego i japońskiego

Istnieją dane sugerujące związek między obecnością allelu HLA-A*3101 a zwiększonym ryzykiem reakcji skórnych wywołanych przez karbamazepinę u osób pochodzenia europejskiego i japońskiego. Reakcje te mogą obejmować zespół Stevensa-Johnsona, toksyczną nekrolizę naskórka, osutkę polekową z eozynofilią i inne, mniej ciężkie postaci wysypek.⁹

Częstość występowania allelu HLA-A*3101 wynosi od 2% do 5% u osób pochodzenia europejskiego i około 10% u osób pochodzenia japońskiego. U Europejczyków leczonych karbamazepiną obecność allelu HLA-A*3101 może zwiększać ryzyko reakcji skórnych z 5% do 26%, podczas gdy jego brak może zmniejszyć ryzyko z 5% do 3,8%.¹⁰

Ograniczenia przesiewowych badań genetycznych

Wyniki badań genetycznych nie powinny nigdy zastępować czujności klinicznej i właściwego prowadzenia pacjenta. U wielu pacjentów z populacji azjatyckich z dodatnim wynikiem badania na obecność HLA-B*1502 leczonych okskarbazepiną nie dojdzie do rozwoju SJS/TEN, podczas gdy zespoły te mogą wystąpić u pacjentów z ujemnym wynikiem badania. Podobnie dotyczy to allelu HLA-A*3101 w odniesieniu do ryzyka wystąpienia reakcji skórnych.¹¹

Nie zbadano dokładnie roli innych czynników, takich jak dawka leku, stosowanie się do zaleceń terapeutycznych, jednoczesne przyjmowanie innych leków, choroby współistniejące oraz stopień kontroli dermatologicznej, które mogą mieć wpływ na rozwój ciężkich reakcji skórnych.¹²

Zalecenia dotyczące badań genetycznych

W przypadku wykonywania badań na obecność allelu HLA-B*1502 zaleca się stosowanie „genotypowania HLA-B*1502” na poziomie wysokiej rozdzielczości. Badanie jest dodatnie, jeśli wykryje się jeden lub dwa allele HLA-B*1502, a ujemne, gdy nie wykryje się żadnego allelu. Podobnie przy badaniu na obecność allelu HLA-A*3101 zaleca się „genotypowanie HLA-A*3101” na poziomie wysokiej rozdzielczości, z interpretacją wyników według analogicznych zasad.¹³

Ryzyko nasilenia napadów padaczkowych

Po zastosowaniu okskarbazepiny raportowano przypadki nasilenia napadów padaczkowych. Ryzyko to jest szczególnie widoczne u dzieci, ale może wystąpić również u dorosłych. W przypadku nasilenia napadów produkt leczniczy Oxepilax należy odstawić.¹⁴

Hiponatremia

U maksymalnie 2,7% pacjentów leczonych okskarbazepiną obserwowano stężenia sodu w surowicy poniżej 125 mmol/l. Zazwyczaj hiponatremia jest bezobjawowa i nie wymaga zmiany dawkowania. Badania kliniczne wykazały, że stężenie sodu powraca do normy po:

• Zmniejszeniu dawki leku
• Przerwaniu leczenia
• Wdrożeniu leczenia zachowawczego (np. ograniczenie przyjmowania płynów)

Przed rozpoczęciem leczenia należy oznaczyć stężenie sodu w surowicy u pacjentów:

• Ze współistniejącymi chorobami nerek przebiegającymi z małym stężeniem sodu
• Z zespołem przypominającym zespół niewłaściwego wydzielania wazopresyny
• Leczonych jednocześnie produktami zmniejszającymi stężenie sodu (np. lekami moczopędnymi, desmopresyną)
• Stosujących leki przeciwzapalne z grupy NLPZ (np. indometacynę)

Następnie oznaczenie należy powtórzyć po około 2 tygodniach, a potem w odstępach miesięcznych przez pierwsze trzy miesiące leczenia lub według potrzeb. Powyższe czynniki ryzyka dotyczą szczególnie osób w podeszłym wieku.¹⁵

U pacjentów leczonych okskarbazepiną należy również oznaczać stężenie sodu w momencie rozpoczynania terapii lekami obniżającymi jego poziom. Jeśli wystąpią objawy świadczące o niedoborze sodu podczas stosowania okskarbazepiny, należy rozważyć przeprowadzenie badania stężenia sodu w surowicy.¹⁶

Wszyscy pacjenci z pierwotną lub wtórną niewydolnością serca powinni być poddawani regularnym pomiarom masy ciała w celu określenia stopnia retencji płynów. W przypadku zatrzymania płynów lub nasilenia się niewydolności serca, należy sprawdzić stężenie sodu w surowicy. Jeśli stwierdzi się hiponatremię, wskazane jest ograniczenie podaży wody.¹⁷

Ponieważ okskarbazepina może bardzo rzadko powodować zaburzenia przewodzenia w sercu, pacjenci ze współistniejącymi zaburzeniami przewodzenia (np. blokiem przedsionkowo-komorowym, arytmią) wymagają dokładnego monitorowania.¹⁸

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy jest niezbyt częstym działaniem niepożądanym okskarbazepiny. Biorąc pod uwagę znaczenie hormonów tarczycy dla pourodzeniowego rozwoju dziecka, zaleca się monitorowanie czynności tarczycy u dzieci i młodzieży podczas stosowania produktu leczniczego Oxepilax.¹⁹

Czynność wątroby

Donoszono o bardzo rzadkich przypadkach zapalenia wątroby, z których większość miała łagodny przebieg. W razie podejrzenia zaburzeń czynności wątroby należy ocenić jej stan i rozważyć przerwanie podawania okskarbazepiny. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.²⁰

Czynność nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) należy zachować ostrożność podczas leczenia produktem leczniczym Oxepilax, zwłaszcza podczas ustalania dawki początkowej i zwiększania dawki. Można rozważyć monitorowanie stężenia MHD (aktywnego metabolitu okskarbazepiny) w osoczu.²¹

Reakcje hematologiczne

Po wprowadzeniu okskarbazepiny do obrotu rzadko donoszono o następujących reakcjach hematologicznych u pacjentów leczonych tym lekiem:

• Agranulocytoza
• Niedokrwistość aplastyczna
• Pancytopenia

W razie pojawienia się jakichkolwiek objawów znaczącego zahamowania czynności szpiku kostnego, należy rozważyć przerwanie leczenia.²²

Ryzyko zachowań samobójczych

Donoszono o myślach i zachowaniach samobójczych u pacjentów leczonych lekami przeciwpadaczkowymi w różnych wskazaniach. Metaanaliza randomizowanych badań kontrolowanych placebo wykazała niewielkie zwiększenie ryzyka wystąpienia myśli i zachowań samobójczych podczas stosowania leków przeciwpadaczkowych. Mechanizm leżący u podstaw tej zależności nie jest znany, a dostępne dane nie wykluczają możliwości zwiększenia ryzyka pod wpływem okskarbazepiny.²³

Z tego względu należy uważnie obserwować pacjentów pod kątem oznak myśli i zachowań samobójczych, a w razie potrzeby rozważyć zastosowanie odpowiedniego leczenia. Należy doradzić pacjentom (oraz ich opiekunom), aby skontaktowali się z lekarzem, jeśli pojawią się oznaki myśli lub zachowań samobójczych.²⁴

Interakcje z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi

Pacjentki w wieku rozrodczym powinny zostać poinformowane, że jednoczesne przyjmowanie okskarbazepiny wraz z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi może zmniejszać ich skuteczność. Zaleca się stosowanie innych, niehormonalnych metod antykoncepcji podczas leczenia okskarbazepiną.²⁵

Alkohol

Z powodu możliwości wystąpienia addycyjnego działania uspokajającego, pacjenci leczeni okskarbazepiną powinni unikać spożywania alkoholu.²⁶

Odstawienie leku

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpadaczkowych, dawkę okskarbazepiny należy zmniejszać stopniowo, aby ograniczyć do minimum ryzyko wystąpienia napadów padaczkowych o nasilonej częstości.²⁷

Monitorowanie stężeń leku w osoczu

Chociaż związek pomiędzy stężeniem okskarbazepiny w osoczu a jej dawkowaniem, skutecznością kliniczną i tolerancją leku nie jest wyraźny, to monitorowanie stężenia leku w osoczu może być przydatne w następujących sytuacjach:

• Ocena stosowania się pacjenta do zaleceń terapii
• Zmiany w czynności nerek
• Ciąża
• Jednoczesne stosowanie leków indukujących enzymy wątrobowe

Monitorowanie może być szczególnie istotne w przypadku zmian w eliminacji aktywnego metabolitu (MHD).²⁸

Informacja o substancjach pomocniczych

Produkt leczniczy Oxepilax zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że praktycznie nie zawiera sodu.²⁹