Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Olpinat

Podczas leczenia produktem Olpinat należy mieć na uwadze, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach terapii. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta.¹

Przeciwwskazania u pacjentów z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko śmiertelności oraz zdarzeń naczyniowo-mózgowych. Badania kliniczne kontrolowane placebo wykazały, że u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem (średnia wieku 78 lat) występuje:²

• Dwukrotnie wyższa śmiertelność w grupie leczonej olanzapiną (3,5%) w porównaniu do placebo (1,5%)
• Trzykrotnie większe ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%)

Na zwiększoną śmiertelność nie miały wpływu ani dawkowanie olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg), ani czas trwania leczenia. Czynnikami ryzyka predysponującymi do zwiększonej śmiertelności są: wiek powyżej 65 lat, trudności w połykaniu, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Należy zwrócić uwagę, że śmiertelność była wyższa także u pacjentów bez tych czynników ryzyka leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące częściej niż w przypadku placebo. Olanzapina nie wykazywała wyższej skuteczności od placebo w leczeniu objawów psychotycznych.⁵

W badaniach klinicznych dotyczących stosowania olanzapiny w chorobie Parkinsona pacjenci musieli być w stabilnym stanie klinicznym, przyjmować najmniejszą skuteczną dawkę leków przeciwparkinsonowych (agonistów dopaminy) oraz kontynuować przyjmowanie tych samych leków w stałych dawkach. Leczenie olanzapiną rozpoczynano od dawki 2,5 mg/dobę, zwiększając ją maksymalnie do 15 mg/dobę według decyzji badacza.⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem zagrożenia życia związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. Rzadkie przypadki ZZN raportowano również podczas terapii olanzapiną. Kliniczne objawy ZZN to:⁷

• Bardzo wysoka gorączka
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo może wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Jeżeli u pacjenta wystąpią objawy wskazujące na ZZN lub wysoka gorączka o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁸

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy, sporadycznie z towarzyszącą kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁹

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego, w tym:

• Pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• Kontrola po 12 tygodniach terapii
• Następnie raz na rok

Pacjentów otrzymujących Olpinat 10 mg należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak: nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do jej rozwoju. Należy regularnie kontrolować masę ciała:¹⁰

• Przed rozpoczęciem leczenia
• Po 4, 8 i 12 tygodniach terapii
• Następnie raz na kwartał

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów i u pacjentów, u których występują czynniki ryzyka rozwoju takich zaburzeń.¹¹

U pacjentów otrzymujących Olpinat 10 mg należy regularnie kontrolować stężenie lipidów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• Po 12 tygodniach terapii
• Następnie co 5 lat

Schemat ten pozwala na wczesne wykrycie zaburzeń lipidowych i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.¹²

Aktywność antycholinergiczna

Choć wykazano aktywność antycholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania objawów z nią związanych. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując lek pacjentom z:¹³

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi schorzeniami, w których istotne znaczenie ma działanie antycholinergiczne

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie podawania leku. Należy zachować ostrożność i przeprowadzić badania kontrolne u pacjentów z:¹⁴

• Zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• Uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• Stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

U pacjentów, u których stwierdzono zapalenie wątroby (w tym wątrobowokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby oraz mieszaną postać uszkodzenia wątroby), należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁵

Neutropenia

Należy zachować szczególną ostrożność u następujących grup pacjentów:¹⁶

• U pacjentów z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (z jakiejkolwiek przyczyny)
• U pacjentów przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• U pacjentów z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• U pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym przez współistniejącą chorobę, radioterapię lub chemioterapię
• U pacjentów z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Należy podkreślić, że u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.¹⁷

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥ 0,01% do < 0,1%), w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:¹⁸

• Poty
• Bezsenność
• Drżenie
• Lęk
• Nudności lub wymioty

Dlatego zaleca się stopniowe odstawianie leku, by uniknąć objawów odstawiennych.

Odstęp QT

W badaniach klinicznych wydłużenie odstępu QTc u osób leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥ 500 milisekund [msec] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF < 500 msec przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%). Nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo.¹⁹

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę w skojarzeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, zwłaszcza u następujących grup pacjentów:²⁰

• U pacjentów w podeszłym wieku
• U pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• U pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• U pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• U pacjentów ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzep z zatorami

Niezbyt często (≥ 0,1% i < 1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym podczas leczenia olanzapiną. Chociaż przyczyny powstawania zakrzepów z zatorami podczas terapii olanzapiną nie zostały ustalone, u pacjentów ze schizofrenią często występują nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej.²¹

U pacjentów z rozpoznaną schizofrenią, u których występują czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym, takie jak unieruchomienie, należy wcześnie rozpoznać te czynniki i zastosować odpowiednie działania prewencyjne.²²

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Ponieważ olanzapina in vitro wykazuje antagonizm z dopaminą, może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²³

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²⁴

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, u pacjentów leczonych olanzapiną występowało istotnie statystycznie mniej przypadków późnych dyskinez. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.²⁵

Po odstawieniu leku objawy późnych dyskinez mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.²⁶

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych u pacjentów w wieku podeszłym obserwowano niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. U pacjentów powyżej 65 lat zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego.²⁷

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. W badaniu wykazano, że ryzyko nagłego zgonu sercowego podczas stosowania olanzapiny jest porównywalne do ryzyka związanego z innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi uwzględnionymi w analizie zbiorczej.²⁸

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmianę parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁹

Substancje pomocnicze

Tabletki powlekane produktu leczniczego Olpinat 10 mg zawierają laktozę. Pacjenci cierpiący na rzadkie dziedziczne schorzenia związane z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego leku.³⁰

Produkt zawiera również 319,8 mg laktozy oraz 0,0768 mg lecytyny sojowej w każdej tabletce powlekanej.³¹