Właściwości farmakokinetyczne
Oftensin 5 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne tymololu

Tymolol, substancja czynna preparatu Oftensin (5 mg/ml, krople do oczu, roztwór), charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi po podaniu miejscowym do oka. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesów, jakim podlega tymolol w organizmie człowieka.

Wchłanianie i biodostępność

Po miejscowym podaniu w postaci kropli do oczu, tymolol wykazuje zdolność penetracji do struktur oka oraz znaczącego wchłaniania do krążenia ogólnoustrojowego. Biodostępność ogólnoustrojowa tymololu po aplikacji ocznej wynosi około 50% w porównaniu do podania doustnego. Istotną różnicą jest brak efektu pierwszego przejścia przez wątrobę, który występuje przy drodze doustnej.¹

Mechanizm wchłaniania polega głównie na absorpcji przez dobrze ukrwioną śluzówkę nosogardzieli, do której przedostaje się część produktu z worka spojówkowego.²

Badania farmakokinetyczne wykazały, że przy podawaniu 0,5% roztworu tymololu dwa razy dziennie przez okres 8 dni u ochotników, stężenie w osoczu osiągało wartości około 0,40 ng/ml, z niewielkimi różnicami między dawką poranną (0,46 ng/ml) a wieczorną (0,35 ng/ml).³

Początek i czas działania

Działanie farmakologiczne tymololu rozpoczyna się stosunkowo szybko – po 10-30 minutach od aplikacji do worka spojówkowego. Maksymalny efekt terapeutyczny, objawiający się największym spadkiem ciśnienia wewnątrzgałkowego, obserwuje się po 1-2 godzinach od podania. Jednorazowe zastosowanie miejscowe zapewnia utrzymanie działania klinicznego przez okres do 24 godzin.⁴

Dystrybucja w organizmie

Okres półtrwania tymololu w osoczu po podaniu doustnym wynosi od 3 do 5 godzin. Charakterystyczną cechą tymololu jest niski stopień wiązania z białkami osocza – tylko około 10% frakcji leku występuje w postaci związanej. Stała dysocjacji (pKa) dla tymololu wynosi 9,0, co wpływa na jego właściwości fizykochemiczne.⁵

Tymolol ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową oraz do mleka ludzkiego, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Okres półtrwania (T0,5) po podaniu doustnym wynosi około 4 godzin.⁶

Ze względu na niezbyt wysoką lipofilność cząsteczki, tymolol w niewielkim stopniu przenika przez barierę krew-mózg.⁷

Metabolizm

Proces metabolizmu tymololu zachodzi głównie w wątrobie i jest związany z działaniem izoenzymu CYP2D6 cytochromu P450. W wyniku przemian metabolicznych, przede wszystkim poprzez hydroksylację łańcucha bocznego cząsteczki, powstają głównie dwa rodzaje metabolitów: hydroksyetyloamino- i hydroksyetyloglikoaminopochodne. Istotny jest fakt, że powstałe metabolity są farmakologicznie nieaktywne.⁸

Eliminacja

Głównym procesem odpowiedzialnym za eliminację tymololu z organizmu jest metabolizm wątrobowy. Powstałe metabolity są następnie wydalane z moczem. Tymolol, który nie uległ metabolizmowi, jest wydalany zarówno z moczem, jak i z kałem. Istotną informacją kliniczną jest fakt, że nawet znaczne upośledzenie czynności wydalniczej nerek nie ma istotnego wpływu na eliminację tymololu oraz na jego parametry farmakokinetyczne.⁹

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Farmakokinetyka tymololu w populacji pediatrycznej wykazuje istotne różnice w porównaniu do populacji dorosłych. Badania przeprowadzone u dorosłych wskazują, że aż 80% objętości każdej kropli leku przedostaje się do kanału nosowo-łzowego, gdzie może ulegać szybkiemu wchłonięciu do krążenia ogólnego przez następujące drogi:¹⁰

• błonę śluzową nosa
• spojówkę
• kanał nosowo-łzowy
• część ustną gardła
• przewód pokarmowy
• skórę (w miejscach kontaktu z nadmiarem wypływających łez)

U dzieci, ze względu na mniejszą objętość krwi krążącej w porównaniu do osób dorosłych, należy uwzględnić możliwość wystąpienia wyższego stężenia tymololu w krwiobiegu. Dodatkowo, u noworodków szlaki enzymów metabolicznych nie są w pełni rozwinięte, co może prowadzić do wydłużenia okresu półtrwania leku i nasilenia działań niepożądanych.¹¹

Dostępne, choć ograniczone dane, wskazują na znacznie wyższy poziom tymololu w surowicy u dzieci po podaniu roztworu 0,25% w porównaniu do poziomu osiąganego u dorosłych po zastosowaniu roztworu 0,5%. Zjawisko to jest szczególnie wyraźne u niemowląt. W konsekwencji, w populacji pediatrycznej występuje zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak skurcz oskrzeli i bradykardia.¹²

Podsumowanie parametrów farmakokinetycznych