Interakcje leku
Navelbine 20 mg

Winorelbina, cytotoksyczny alkaloid Vinca, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne w terapii onkologicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, gdzie inhibitory (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą zwiększać stężenie winorelbiny i neurotoksyczność, natomiast induktory (np. ryfampicyna, fenytoina) obniżają jej stężenie, zmniejszając skuteczność terapii. Współistniejące stosowanie leków mielosupresyjnych oraz immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus) wymaga ostrożności ze względu na ryzyko nasilonej mielosupresji i rozrostu tkanki limfatycznej. Szczególnie przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie szczepionki przeciwko żółtej febrze oraz szczepionek zawierających żywe atenuowane drobnoustroje z powodu ryzyka śmiertelnej choroby poszczepiennej u pacjentów z immunosupresją. W przypadku leczenia przeciwzakrzepowego konieczne jest częstsze monitorowanie INR ze względu na zmienność efektu przeciwzakrzepowego podczas terapii skojarzonej.

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Winorelbina, jako lek cytotoksyczny z grupy alkaloidów Vinca, wchodzi w istotne klinicznie interakcje z wieloma produktami leczniczymi. Interakcje te mogą wpływać zarówno na skuteczność terapii winorelbiną, jak i zwiększać ryzyko działań niepożądanych. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii pacjentów onkologicznych.1

Interakcje farmakodynamiczne

W przypadku chorób nowotworowych, gdzie ryzyko zakrzepicy jest podwyższone, często stosuje się leczenie przeciwzakrzepowe. Ze względu na dużą zmienność międzyosobniczą dotyczącą czynności układu krzepnięcia oraz możliwość interakcji między doustnymi antykoagulantami a chemioterapią przeciwnowotworową, konieczne jest częstsze monitorowanie wskaźnika INR u pacjentów otrzymujących jednocześnie te leki.2

Stosowanie winorelbiny w skojarzeniu z innymi lekami o znanej toksyczności wobec szpiku kostnego może prowadzić do nasilenia mielosupresji, co wymaga szczególnej ostrożności i dostosowania dawek.3

Przeciwwskazane łączenie

Szczepionka przeciwko żółtej febrze – jednoczesne stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia śmiertelnej, ogólnoustrojowej choroby poszczepiennej.4

Niezalecane łączenie

  • Szczepionki zawierające osłabione żywe drobnoustroje – nie są zalecane ze względu na ryzyko wystąpienia choroby ogólnoustrojowej, potencjalnie śmiertelnej. Ryzyko to jest szczególnie zwiększone u pacjentów z immunosupresją spowodowaną chorobą podstawową. Jeżeli szczepienie jest konieczne, należy stosować szczepionki inaktywowane.5
  • Fenytoina – istnieje ryzyko nasilenia drgawek z powodu zmniejszenia wchłaniania żołądkowo-jelitowego fenytoiny, lub zmniejszenia skuteczności winorelbiny z powodu zwiększonego metabolizmu wątrobowego indukowanego przez fenytoinę.6
  • Itrakonazol – zwiększa neurotoksyczność alkaloidów Vinca, co jest spowodowane hamowaniem ich metabolizmu wątrobowego.7

Interakcje wymagające rozwagi klinicznej

  • Cyklosporyna, takrolimus – należy wziąć pod uwagę możliwość nasilonej immunosupresji z ryzykiem rozrostu tkanki limfatycznej.8
  • Mitomycyna C – zwiększa ryzyko skurczu oskrzeli oraz duszności; w rzadkich przypadkach obserwowano śródmiąższowe zapalenie płuc.9
  • Inhibitory i induktory CYP3A4 – metabolizm winorelbiny zachodzi głównie przy udziale izoenzymu CYP3A4. Silne inhibitory tego enzymu (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą prowadzić do zwiększenia stężenia winorelbiny we krwi, natomiast silne induktory (np. ryfampicyna, fenytoina) mogą powodować zmniejszenie jej stężenia.10
  • Modulatory glikoproteiny P – alkaloidy Vinca są substratami dla glikoproteiny P, dlatego należy zachować ostrożność stosując winorelbinę z silnymi modulatorami tego transportera błonowego.11
  • Lapatynib – zaobserwowano zwiększoną częstość występowania neutropenii stopnia 3/4 podczas jednoczesnego podawania winorelbiny dożylnej i lapatynibu. W takim przypadku należy zachować dużą ostrożność.12

Interakcje farmakokinetyczne

Nie zaobserwowano klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych pomiędzy winorelbiną a następującymi lekami:

  • Cisplatyna – brak wzajemnej interakcji farmakokinetycznej podczas wielokrotnych cykli leczenia, chociaż częstość występowania granulocytopenii jest większa przy terapii skojarzonej niż w monoterapii winorelbiną.13
  • Inne chemioterapeutyki (paklitaksel, docetaksel, kapecytabina, cyklofosfamid podawany doustnie) – nie zaobserwowano istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych.14
  • Antagoniści receptora 5HT3 (ondansetron, granisetron) – leki przeciwwymiotne z tej grupy nie wpływają na farmakokinetykę winorelbiny.15

Nie zaobserwowano również zmian w farmakokinetyce winorelbiny przy jednoczesnym podawaniu z pokarmem.16

Interakcje winorelbiny z alkoholem

Navelbine w postaci kapsułek miękkich zawiera niewielkie ilości etanolu (alkoholu) jako substancji pomocniczej: 5 mg w kapsułce 20 mg oraz 7,5 mg w kapsułce 30 mg.17 Ilości te są zbyt małe, by wywołać istotne interakcje z alkoholem spożywanym przez pacjenta.

Należy jednak pamiętać, że alkohol etylowy może nasilać działania niepożądane winorelbiny, zwłaszcza w zakresie ośrodkowego układu nerwowego. Ponadto, substancje metabolizowane przez układ enzymatyczny CYP3A4 (w tym winorelbina) mogą konkurować z alkoholem o te same szlaki metaboliczne, co potencjalnie może prowadzić do zmian w farmakokinetyce leku.

Ze względu na ogólny niekorzystny wpływ alkoholu na stan pacjentów poddawanych chemioterapii, zaleca się unikanie spożywania napojów alkoholowych podczas terapii winorelbiną.

Tabela interakcji winorelbiny z innymi lekami

Lek lub grupa leków Rodzaj interakcji Konsekwencje kliniczne Poziom istotności
Szczepionka przeciwko żółtej febrze Farmakodynamiczna Ryzyko śmiertelnej, ogólnoustrojowej choroby poszczepiennej Przeciwwskazane
Szczepionki zawierające żywe atenuowane drobnoustroje Farmakodynamiczna Ryzyko ogólnoustrojowej choroby poszczepiennej, szczególnie u pacjentów z immunosupresją Niezalecane
Fenytoina Farmakokinetyczna i farmakodynamiczna Ryzyko nasilenia drgawek lub zmniejszenia skuteczności winorelbiny Niezalecane
Itrakonazol Farmakokinetyczna Zwiększona neurotoksyczność poprzez hamowanie metabolizmu alkaloidów Vinca Niezalecane
Cyklosporyna, takrolimus Farmakodynamiczna Możliwa nasilona immunosupresja z ryzykiem rozrostu tkanki limfatycznej Wymaga ostrożności
Mitomycyna C Farmakodynamiczna Zwiększone ryzyko skurczu oskrzeli, duszności, śródmiąższowego zapalenia płuc Wymaga ostrożności
Inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol) Farmakokinetyczna Zwiększone stężenie winorelbiny we krwi Wymaga ostrożności
Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, fenytoina) Farmakokinetyczna Zmniejszone stężenie winorelbiny we krwi Wymaga ostrożności
Modulatory glikoproteiny P Farmakokinetyczna Potencjalne zmiany transportu błonowego winorelbiny Wymaga ostrożności
Lapatynib Farmakodynamiczna Zwiększona częstość neutropenii stopnia 3/4 Wymaga dużej ostrożności
Leki przeciwzakrzepowe doustne Farmakokinetyczna i farmakodynamiczna Zmiana efektu przeciwzakrzepowego Wymaga częstszego monitorowania INR
Cisplatyna Farmakodynamiczna Zwiększona częstość granulocytopenii bez interakcji farmakokinetycznej Wymaga monitorowania
Inne leki mielosupresyjne Farmakodynamiczna Nasilenie toksyczności szpikowej Wymaga monitorowania
Paklitaksel, docetaksel, kapecytabina, cyklofosfamid doustny Brak istotnej interakcji farmakokinetycznej Brak znaczących konsekwencji Niski
Antagoniści 5HT3 (ondansetron, granisetron) Brak interakcji farmakokinetycznej Brak wpływu na farmakokinetykę winorelbiny Niski
Alkohol Potencjalna konkurencja o szlaki metaboliczne CYP3A4 Możliwe nasilenie działań niepożądanych OUN Wymaga ostrożności
  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl